George Noble Plunkett

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
George Noble Plunkett
George Noble Plunkett, circa 1915.jpg
Ball den 30ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Feabhra 3, 1917 - Samhain 25, 1918
District: North Roscommon (en) Aistrigh
Election: 1917 North Roscommon by-election (en) Aistrigh
Ball den 31ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Nollaig 14, 1918 - Deireadh Fómhair 26, 1922
District: North Roscommon (en) Aistrigh
Election: 1918 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Teachta Dála

Eanáir 21, 1919 - Bealtaine 10, 1921
District: North Roscommon (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1918
An tAire Gnóthaí Eachtracha agus Trádála

Eanáir 22, 1919 - Lúnasa 26, 1921 - Art Ó Gríofa
Ceann Comhairle

Eanáir 22, 1919 - Eanáir 22, 1919
Cathal Brugha - Seán Tomás Ó Ceallaigh
Teachta Dála

Lúnasa 16, 1921 - Meitheamh 8, 1922
District: Leitrim–Roscommon North (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1921
Teachta Dála

Meán Fómhair 9, 1922 - Lúnasa 9, 1923
District: Leitrim–Roscommon North (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1922
Teachta Dála

Meán Fómhair 19, 1923 - Bealtaine 20, 1927
District: Ros Comáin
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1923
Saol
Ainm iomlán George Noble Plunkett
Eolas breithe Baile Átha Cliath, Nollaig 3, 1851
Náisiúntacht Éire
Poblacht na hÉireann
Saorstát Éireann
Bás Baile Átha Cliath, Márta 12, 1948
Áit adhlactha Reilig Ghlas Naíon
Muintir
Páistí
Oideachas
Alma mater Ollscoil Átha Cliath
Coláiste Choill Chluana Gabhann
Teangacha An Béarla
Gairm
Gairm taidhleoir, polaiteoir agus abhcóide
Áit oibre Londain
Duais
Ballraíocht Óstaí an Rí
Acadamh Ríoga na hÉireann
Creideamh
Páirtithe polaitíochta Sinn Féin
Fianna Fáil
George Uasal Pluincéád, agus a bhean Mary Josephine Cranny i mBaile Átha Cliath, Agence Rol, Leabharlann Náisiúnta na Fraince

Ba náisiúnaí agus polaiteoir Éireannach é George Noble Plunkett (3 Nollaig, 185112 Márta, 1948), nó an Cunta Pluincéad mar a thugtar air go minic. Chuaigh sé isteach sa ghluaiseacht nuair a lámhachadh a mhac Seosamh Pluincéad, a bhí ina cheannaire i rith Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916. Ball den Chéad Dáil ab ea é, a chaith tamall beag ina Cheann Comhairle.

Úsáidtear an leagan Gaeilge dá ainm Seoirse Pluincéad uaireanta chomh maith.

Tús a shaoil[cuir in eagar | athraigh foinse]

Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1915)

Rugadh Pluincéad i mBaile Átha Cliath, mac le tógálaí Pat Plunkett. Fuair sé a chuid oideachais i gClongowes Wood agus Coláiste na Tríonóide, agus chaith sé tamall ag déanamh staidéir thar lear freisin, i Nice san Fhrainc agus san Iodáil.

Rinne Pápa Leo XIII cunta pápach de sa bhliain 1884, mar gheall ar an dian-obair a rinne sé don phápacht. Chuir Pluincéad bun leis an iris Hibernia, agus é féin ina eagarthóir air. File a bhí ann chomh maith, agus d'fhoilsigh sé a chéad bailiúchán "God's Chosen Festival" sa bhliain 1877.

Glaodh chun an bharra é sa bhliain 1878, ach dhiúltaigh sé é. Ina áit, thosaigh sé ag forbairt slí bheatha dó féin san ealaíon, litríocht agus cultúr. Na poist a bhí aige ná Stiúrthóir ar Ard-Mhúsaem na hÉireann (1907 - 1916), Leas-Uachtarán ar Acadamh Ríoga na hÉireann (1908 - 1909, 1911 - 1914) agus Uachtarán ar Chumann Ríoga Bhaile Átha Cliath. Cuireadh Pluincéad amach as an gCumann mar gheall ar an pháirt a ghlac a mhac san Éirí Amach na Cásca.

Eamon de Valera agus Plunkett (sa chúlra), 1922

Polaitíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Chomh maith lena mhac Seosamh, bhí an bheirt mhac eile aige George agus Seán gafa sa ghluaiseacht freisin, agus is móide gur chuir Seosamh a athair faoi mhionn an IRB am éigean roimh a bhás. Ba é bás Sheosamh tar éis an Éirí Amach a thug an spreag do Phluincéad dul isteach sa pholaitíocht.

Ba bhall den pháirtí Sinn Féin é. Toghadh é ina theachta don dáilcheantar Ros Comáin Thuaidh san olltoghchán ar an 5 Feabhra 1917. Cuireadh a mhac, Seosamh, chun báis i ndiaidh Éirí Amach na Cásca cúpla mí cheana. Seo an chéad uair a chuirfear crua mar is ceart ar Shinn Féin. Fuair Pluincéid 3,022 vóta i gcomórtas leis an 1,708 vóta a caitheadh ar son iarrthóir Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann agus an 687 vóta a caitheadh ar son Jasper Tully, neamhspleách[1].

Bhunaigh Plunkett agus a chomhghleacaithe an Chéad Dáil i dTeach an Ardmhéara ar 21 Eanáir, 1919. Roghnaíodh Plunkett ina Cheann Comhairle don chruinniú ar an lá ina dhiaidh sin, 22 Eanáir. Staon na teachtaí go leor amach ón rialtas i Westminster, Sasana

Chaith Plunkett an tréimhse idir 22 Eanáir 1919 agus 26 Lúnasa 1921 ina Aire Gnóthaí Eachtracha. Sa phost seo, chuaigh sé go Londain in éineacht le hÉamon de Valera chun labhairt le David Lloyd George i mí Iúil 1921.

Joseph Mary Plunkett, a mhac

Nuair a tháinig an Dara Dáil i bhfeidhm, tugadh an post Aire Mínealaíona dó. Níor aontaigh Pluincéad leis an gConradh Angla-Éireannach a bhí sínithe ag Mícheál Ó Coileáin, Art Ó Gríofa agus na daoine eile, nó an tSaorstát nua a chruthaíodh mar thoradh. Dá bharr sin, d'éirigh sé as an suíocháin a bhí aige i Ros Comáin. D'fhan sé mar bhall Shinn Féin, fiú tar éis na scoilte le Fianna Fáil.

Deireadh a shaoil[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ghlac Pluincéad páirt i bhfothoghchán don dáilcheantar Gaillimh sa bhliain 1936, mar iomaí ó Cumann Poblachta na hÉireann agus Sinn Féin. Níor bhuaigh sé ach 2.12 faoin gcéad den vóta.

Clann[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí sé pósta le Mary Josephine Cranny, agus bhí seachtar leanaí acu.

Fuair sé bás in Éirinn sa bhliain 1948, le sé mbliana is nócha bainte amach aige.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]