Earnán de Blaghd (Ernest Blythe)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Earnán de Blaghd (Ernest Blythe)
Ernest Blythe.jpg
Ball den 31ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Nollaig 14, 1918 - Deireadh Fómhair 26, 1922
District: North Monaghan (en) Aistrigh
Election: 1918 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Teachta Dála

Eanáir 21, 1919 - Bealtaine 10, 1921
District: North Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1918
An tAire Post, Fiontar agus Nuálaíochta

Meitheamh 17, 1919 - Lúnasa 30, 1922 - Seosamh Mac Craith
Teachta Dála

Lúnasa 16, 1921 - Meitheamh 8, 1922
District: Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1921
Minister for Economic Affairs (en) Aistrigh

Iúil 17, 1922 - Meán Fómhair 9, 1922
Caoimhín Ó hUiginn
An tAire Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil

Lúnasa 30, 1922 - Deireadh Fómhair 15, 1923
Liam Tomás Mac Cosgair - Séamus Burke
Teachta Dála

Meán Fómhair 9, 1922 - Lúnasa 9, 1923
District: Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1922
Teachta Dála

Meán Fómhair 19, 1923 - Bealtaine 20, 1927
District: Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1923
An tAire Airgeadais

Meán Fómhair 21, 1923 - Márta 9, 1932
Liam Tomás Mac Cosgair - Seán Mac an tSaoi
Teachta Dála

Meitheamh 23, 1927 - Lúnasa 16, 1927
District: Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, Meitheamh 1927
Vice-President of the Executive Council of the Irish Free State (en) Aistrigh

Iúil 14, 1927 - Márta 9, 1932
Caoimhín Ó hUiginn - Seán Tomás Ó Ceallaigh
Teachta Dála

Deireadh Fómhair 11, 1927 - Nollaig 17, 1931
District: Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, Meán Fómhair 1927
Aire Poist agus Telegrafa

Deireadh Fómhair 12, 1927 - Márta 9, 1932
James Walsh - Joseph Connolly (en) Aistrigh
Teachta Dála

Márta 9, 1932 - Nollaig 22, 1932
District: Monaghan (en) Aistrigh
Election: Olltoghchán na hÉireann, 1932
Seanadóir na hÉireann

Eanáir 2, 1934 - Nollaig 6, 1934
Election: fothoghchán
Seanadóir na hÉireann

Nollaig 6, 1934 - Bealtaine 19, 1936
Election: 1934 Seanad (en) Aistrigh
Saol
Eolas breithe Lios na gCearrbhach, Aibreán 13, 1889
Náisiúntacht Éire
Poblacht na hÉireann
Saorstát Éireann
Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann
Bás Baile Átha Cliath, Feabhra 23, 1975
Oideachas
Alma mater Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Teangacha An Béarla
An Ghaeilge
Gairm
Gairm polaiteoir
Áit oibre Londain
Ballraíocht Bráithreachas na Poblachta
Creideamh
Páirtithe polaitíochta Sinn Féin
Fine Gael

Polaiteoir, réabhlóidí, agus bainisteoir amharclainne Éireannach ab ea Earnán de Blaghd (Béarla: Ernest Blythe), a rugadh ar an 13 Aibreán 1889 agus a d'éag ar 23 Feabhra 1975.[1]

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Fógra san iris 'Éire' i 1940.

Protastúnach as Machaire na gCeall[2] ab ea de Blaghd.

I 1913 chuaigh an Blaghdach ó dheas go Corca Dhuibhne ina sclábhaí feirme (agus in aois 23 bliain dó) chun an Ghaeilge a fhoghlaim. I 1915 shuigh sé isteach i ngluaisteán den chéad uair ina shaol - ar a bhealach go príosún Bhóthar Chroimghlinne.[3]

Bhí an Blaghdach ina bhall den IRB agus de Chonradh na Gaeilge agus ghlac sé páirt sa troid ar son neamhspleáchas na hÉireann. Nuair a bhí Éirí Amach na Cásca faoi lán tseoil i mBaile Átha Cliath, bhí seisean díreach tar éis a bheith curtha sa phríosún. Ina phríosúnach in Éirinn agus i Sasana a chaith de Blaghd an chuid is mó den am ó gabhadh é 21 Márta 1916 go dtí deireadh Feabhra 1919.[4]

Aire rialtais[cuir in eagar | athraigh foinse]

Thug de Blaghd an-tacaíocht don Chonradh Angla-Éireannach. Toghadh é ina Theachta Dála do Mhuineachán Thuaidh sa bhliain 1918.

Ó shin go 1922, bhí an Blaghdach ina Aire ar an Roinn Tionscail agus Trádála. Ceapadh ina Aire Airgeadais é nuair a bhí rialtas Liam Tomás Mac Cosgair ann. Cáineadh go géar é nuair a d'ísligh sé an pinsean ó deich scilling go naoi scilling; chaill sé a shuíochán sa bhliain 1933.

Faisisteachas[cuir in eagar | athraigh foinse]

Faisistí go smior a bhí ann. Sna 1930idí bhí de Blaghd ina bhall sinsearach de na Léinte Gorma agus ina sheanadóir (1933-36).

D'éirigh an Blaghdach as an bpolaitíocht sa bhliain 1936 le dul le hamharclannaíocht. Bhí sé ina bhainisteoir ar Amharclann na Mainistreach ó 1941-67.

Gaeilge[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí an Blaghdach ina Ghaeilgeoir dílis. Is eisean a rinne an cinneadh deontas stáit a thabhairt chun go mbunófaí Taibhdhearc na Gaillimhe, amharclann náisiúnta na Gaeilge, sa bhliain 1927.

D'fhoilsigh an Blaghdach trí leabhar dírbheathaisnéise sa Ghaeilge, mar atá, Trasna na Bóinne (1957)[5], Slán le hUltaibh (1971), agus Gaeil á Múscailt (1973).

Foinsí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  • 'Ernest Blythe', The Encyclopedia of Ireland, Gill & Macmillan Ltd, 2003

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "DE BLAGHD, Earnán (1889–1975)" (ga). ainm.ie. Dáta rochtana: 2020-06-05.
  2. "Magheraliskmisk" (ga). Logainm.ie. Dáta rochtana: 2020-06-05.
  3. DE BLAGHD, Earnán. "Slán le hUltaibh le Earnán de Blaghd | CIC". www.cic.ie. Dáta rochtana: 2020-06-05.
  4. "Gaeil á Múscailt | CIC". www.cic.ie. Dáta rochtana: 2020-06-05.
  5. "Trasna na Bóinne | CIC". www.cic.ie. Dáta rochtana: 2020-06-05.