An India

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó India)
Infotaula de geografia políticaAn India
Republic of India (en)
भारत गणराज्य (hi)
भारत (hi)
جمہوریہ ہندوستان (ur)
ہندوستان (ur) Cuir in eagar ar Wikidata
Bratach na hIndia Armas na hIndia
Bratach na hIndia Cuir in eagar ar Wikidata Armas na hIndia Cuir in eagar ar Wikidata
India-0037 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
Cuir in eagar ar Wikidata

Aintiún Jana Gana Mana Cuir in eagar ar Wikidata

Mana «Satyameva Jayate» Cuir in eagar ar Wikidata
Ainmnithe in ómós An Iondúis Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh
India (orthographic projection).svg
 22°48′N 83°00′E / 22.8°N 83°E / 22.8; 83

Príomhchathair Deilí Nua Cuir in eagar ar Wikidata
Daonra
Iomlán 1,326,093,247 (2020) Cuir in eagar ar Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Hiondúis
An Béarla Cuir in eagar ar Wikidata
Reiligiún An Hiondúchas Cuir in eagar ar Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de An Áise Theas, Comhlathas Briotanach, South Asian Association for Regional Cooperation (en) Aistrigh agus An Ghluaiseacht Neamhailínithe Cuir in eagar ar Wikidata
Achar dromchla 3,287,263 km² Cuir in eagar ar Wikidata
• Uisce 9.5 % Cuir in eagar ar Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce Muir Arabach, Bá Bheangál agus An tAigéan Indiach Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is airde Kanchenjunga (en) Aistrigh (8,586 m) Cuir in eagar ar Wikidata
Pointe is ísle Kuttanad (en) Aistrigh (−2 m) Cuir in eagar ar Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Réimeas Briotanach, presidencies and provinces of British India (en) Aistrigh, Stát Patiala, Changbhakar, Stát Panna, Stát Junagadh, Stát Dhrangadhra, Stát Khaniadhana, Stát Morvi, Stát Idar, Stát Sangri, Jeypore Estate (en) Aistrigh, Stát Patna, Stát Porbandar, Stát Tonk, Tripura, Stát Ajaigarh, Stát Akkalkot, Stát Alipura, Stát Alirajpur, Stát Alwar, Stát Ambliara, Q104151568 Aistrigh, Stát Athgarh, Stát Athmallik, Stát Aundh, Babariawad, Stát Baghal, Stát Baghat, Stát Balasinor, Q104152096 Aistrigh, Stát Bamra, Stát Banganapalle, Bansda, Stát Banswara, Stát Bantva Manavadar, Stát Baoni, Stát Baraundha, Stát Baria, Stát Baroda, Stát Barwani, Stát Bashahr, Stát Basoda, Stát Bastar, Stát Baudh, Stát Beja, Stát Benares, Stát Beri, Bhaisunda, Stát Bhajji, Stát Bharatpur, Stát Bhavnagar, Stát Bhopal, Stát Bhor, Q104152097 Aistrigh, Stát Bijawar, Stát Bikaner, Stát Bonai, Stát Bundi, Stát Cambay, Stát Carnatic, Stát Chamba, Stát Charkhari, Chaube Jagirs, Stát Chhatarpur, Stát Chhota Udaipur, Stát Chhuikhadan, Stáit Chota Nagpur, Stát Chuda, Cooch Behar, Stát Cutch, Stát Danta, Darkoti, Daspalla, Datarpur, Stát Datia, Dedhrota, Stát Dewas, Dhami, Stát Dhar, Stát Dharampur, Stát Dhenkanal, Stát Dholpur, Stát Dhrol, Dhurwai, Stát Dungarpur, Stát Faridkot, Stát Gangpur, Ríocht Garhwal, Stát Gaurihar, Stát Gondal, Stát Guler, Stát Gwalior, Hasht-Bhaiya, Stát Hindol, Stát Hyderabad, Stát Indore, Stát Jafarabad, Jaipur State (en) Aistrigh, Stát Jaisalmer, Stát Jaitpur, Stát Jalaun, Stát Jambughoda, Stát Jamkhandi, Jammu agus an Chaismír, Stát Janjira, Stát Jaoli, Stát Jaora, Stát Jashpur, Stát Jaso, Jasrota (en) Aistrigh, Jaswan, Stát Jath, Stát Jawhar, Stát Jesar, Stát Jhabua, Stát Jhalawar, Stát Jhansi, Stát Jigni, Stát Jind, Stát Jobat, Jodhpur State (en) Aistrigh, Stát Kahlur, Stát Kalahandi, Stát Kalsia, Kamta-Rajaula, Kangra-Lambagraon, Stát Kanker, Eastát Kapshi, Stát Kapurthala, Stát Karauli, Stát Kawardha, Stát Keonjhar, Stát Keonthal, Stát Khairagarh, Stát Khandpara, Stát Kharsawan, Stát Khilchipur, Stát Kishangarh, Ríocht Cochin, Stát Kolhapur, Koriya, Stát Kota, Q104152099 Aistrigh, Q104152100 Aistrigh, Stát Kothi, Q104152101 Aistrigh, Q104152102 Aistrigh, Kurundvad Junior (en) Aistrigh, Kurundvad Senior (en) Aistrigh, Kuthar, Stát Kutlehar, Stát Lakhtar, Q104152103 Aistrigh, Lawa Thikana, Limbda, Stát Limbdi, Stát Loharu, Stát Lunavada, Q104152104 Aistrigh, Stát Maihar, Stát Makrai, Stát Malerkotla, Stát Malpur, Manda, Stát Mandi, Ríocht Manipur, Stát Maurha, Stát Mayurbhanj, Miraj Junior (en) Aistrigh, Miraj Senior (en) Aistrigh, Stát Muhammadgarh, Stát Mohanpur, Q104152105 Aistrigh, Stát Mudhol, Stát Muli, Q104152106 Aistrigh, Ríocht Mysore, Stát Nabha, Stát Nagod, Stát Nandgaon, Stát Narsinghgarh, Stát Narsinghpur, Nasvadi Taluka, Stát Nawanagar, Stát Nayagarh, Nazargunj, Stát Nilgiri, Stát Orchha, Stáit Chíosaí Orissa, Stát Oudh, Pahra, Stát Pal Lahara, Stát Palanpur, Stát Paldeo, Stát Palitana, Stát Patdi, Q104152107 Aistrigh, Pataudi, Q104152108 Aistrigh, Stát Pethapur, Stát Phaltan, Stát Piploda, Stát Pratapgarh, Stát Pudukkottai, Stát Radhanpur, Stát Raghogarh, Stát Raigarh, Stát Rairakhol, Stát Rajgarh, Stát Rajkot, Eastát Rajoli Zamindari, Stát Rajpipla, Q104152109 Aistrigh, Stát Rajpara, Stát Ramdurg, Stát Rampur, Stát Ranasan, Stát Ranpur, Stát Ratlam, Stát Rewa, Stát Sachin, Stát Sailana, Stát Sakti, Stát Sambalpur, Stát Samthar, Stát Sandur, Stát Sangli, Stát Sant, Stát Saraikela, Stát Sarangarh, Sardargarh Bantva, Stát Savanur, Stát Sawantwadi, Stát Shahpura, Stát Siba, Stát Sirmoor, Q104152110 Aistrigh, Stát Sirohi, Stát Sitamau, Stát Sohawal, Q104152111 Aistrigh, Stát Sonepur, Stát Suket, Tanjung Surat (en) Aistrigh, Stát Surgana, Stát Surguja, Stát Talcher, Stát Taraon, Ríocht Thanjavur Maratha, Stát Tigiria, Torawati, Tori Fatehpur, Thiruvithamkoor Maharajyam, Tripura, Stát Tulsipur, Udaipur State (en) Aistrigh, Stát Udaipur, Stát Vala, Q101242375 Aistrigh, Stát Vijaynagar, Stát Vijaipur, Stát Vallbhapur, Stát Wadagam, Stát Wadhwan, Stát Wankaner, Umri, Tiarnas na hIndia agus Q11944509 Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Cruthú Lúnasa 15, 1947
Eachtra barrthábhachtach
Indian independence movement (en) Aistrigh (Lúnasa 15, 1947) Cuir in eagar ar Wikidata
Saoire phoiblí
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais poblacht chónaidhme agus parliamentary democracy (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin Government of India (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Comhlacht reachtach Parliament of India (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
• Uachtarán na hIndia Cuir in eagar ar Wikidata Draupadi Murmu (Iúil 25, 2022) Cuir in eagar ar Wikidata
• Príomh-aire na hIndia Cuir in eagar ar Wikidata Narendra Modi (Bealtaine 26, 2014) Cuir in eagar ar Wikidata
Údarás breithiúnach is airde Supreme Court of India (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Eacnamaíocht
Airgeadra Indian rupee (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .in, .ભારત (en) Aistrigh, .भारत (en) Aistrigh, .ଭାରତ (en) Aistrigh, .ਭਾਰਤ (en) Aistrigh, .ভারত (en) Aistrigh, .இந்தியா (en) Aistrigh, .భారత్ (en) Aistrigh, .ভাৰত (en) Aistrigh, .بھارت (en) Aistrigh, .ಭಾರತ (en) Aistrigh agus .ഭാരതം (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Glaochód +91 Cuir in eagar ar Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála 112, 100, 101, 102 agus 108 Cuir in eagar ar Wikidata
Fuaimniú , agus Cuir in eagar ar Wikidata
Eile

Suíomh gréasáin india.gov.in Cuir in eagar ar Wikidata

Is tír í an India (nó Poblacht na hIndia) i ndeisceart na hÁise. Is í an seachtú tír ar domhain ó thaobh achair de agus an dara tír ó thaobh daonra. Is í an daonlathas is mó ar domhain.

Sanasaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagann an t-ainm "an India" ón Iondúis, atá díorthaithe ón fhocal Sean-Pheirseach Hindu, ón Sanskrit Sindhu, an t-ainm stairiúil áitiúil d'abhainn na hIondúise. Thug na sean-Ghréigigh Indoi (Ινδοί) (pobal na hIondúise) ar na hIndiaigh.

Tugtar "Bharat" ar an India freisin, i mbunreacht na hIndia agus i dteangacha na tíre. Tá an stádas céanna leis an dá fhocal. Tagann Bharat ó ainm an finscéalach Bharata i miotaseolaíocht na hIndia.

Tíreolaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá imeallbhord 7,517 ciliméadar ag India ar an Muir Arabach, ar an Aigéan Indiach agus ar Bhá Beangál. Tá teorainn aici leis an bPacastáin, Sín, Neipeal, Bútain, Banglaidéis agus le Maenmar. Tá oileán Shrí Lanca suite amach ó chósta oirdheisceart na hIndia.

Polaitíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is poblacht í an India agus 29 stát agus seacht gcríoch aontais inti. Is daonlathas parlaiminteach é.

Geilleagar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí an 12ú geilleagar is mó ag an India sa bhliain 2008. Cé go bhfuil geilleagar láidir eascarthach ag an tír, tá an bochtanas, an neamhlitearthacht, agus an galar fós ann mar fhadhbanna mhóra.

Siombailí náisiúnta Phoblacht na hIndia (go hoifigiúil)
An t-ainmhí náisiúnta: an eilifint 2005-bandipur-tusker.jpg
An t-éan náisiúnta Pavo muticus (Tierpark Berlin) - 1017-899-(118).jpg
An crann náisiúnta Banyan tree on the banks of Khadakwasla Dam.jpg
An bláth náisiúnta Sacred lotus Nelumbo nucifera.jpg
Ainmhí na hoidhreachta náisiúnta Panthera tigris.jpg
An mamach mara PlatanistaHardwicke.jpg
An reiptíl náisiúnta King-Cobra.jpg
Mamach na hoidhreachta náisiúnta Hanuman Langur.jpg
An toradh náisiúnta An Unripe Mango Of Ratnagiri (India).JPG
An teampall náisiúnta New Delhi Temple.jpg
An abhainn náisiúnta River Ganges.JPG
An sliabh náisiúnta Nanda Devi 2006.JPG

Teangacha na hIndia[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is stát iolraíoch ilteangach il-eitneach í an India sa lá atá inniu ann.

Tá 22 teanga oifigiúil ag an India, is iad an Hiondúis agus Béarla na príomhtheangacha atá in úsáid ag an rialtas cónaidhme. Ba í a dteanga an rud ba mhó a d’fhág na Sasanaigh ina ndiaidh san India.

Is iarchoilíneacht de chuid na Fraince í Pondicherry agus tá cúpla focal Fraincise á labhairt fós ann.

Stáit[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is iad na Stáit seo a leanas ballstáit an India:

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Aithníodh fo-ilchríoch na hIndia ó thaobh saibhris trádála agus saibhris cultúrtha ar feadh i bhfad. Is ann a bhí sibhialtacht ghleann na hIondúise lonnaithe agus is réigiún bhealaí trádála stairiúla agus impireachtaí stairiúil í freisin.

Tháinig ceithre reiligiún mór ón fo-ilchríoch - an Hiondúchas, an Búdachas, an Jaineachas agus an Sicheachas agus tháinig an Sóróstarachas, an Giúdachas, an Chríostaíocht agus an tIoslam roimh 1000AD.

18ú haois[cuir in eagar | athraigh foinse]

San 18ú haois bhí faill ag an bhFrainc ar smacht a fháil ar réimse maith den India. Má theip orthu é sin a dhéanamh ní de cheal dúthrachta agus misnigh é; arís agus arís eile chuaigh a gcuid arm i ngleic le reisimintí na Breataine, agus d’éirigh leo limistéar beag a choinneáil acu féin siar ó dheas ó Mhadras (Chennai) i dTamil Nadu.

19ú haois[cuir in eagar | athraigh foinse]

Diaidh ar ndiaidh ón 18ú aois amach, nascghabh Comhlacht na hIndiacha Thoir an fo-ilchríoch agus ba choilíneacht na Ríochta Aontaithe í ó lár an 19ú haois.

1940idí: Críochdheighilt, Trasimirce agus Cinedhíothú[cuir in eagar | athraigh foinse]

Jinnah (pobalóir Moslamach) agus Gandi ( tugtha don aislingeacht), 1944

Bhain an India a neamhspleáchas amach sa bhliain 1947. Bhí ar an mBreatain neamhspleáchas a ghéilleadh don India agus tháinig deireadh leis an Réimeas Briotanach.

Cuireadh críochdheighilt i bhfeidhm ar an Phacastáin agus India sa bhliain 1947. Bunaíodh an Phacastáin agus an India, na tíortha chomharbais. Roinneadh Puinseáb, mar a bhí, eatarthu.

Nuachtáin, 1944: "formula (=> críochdheighilt ) approved by Gandhi"

Sna 1940idí, bhí Muhammad Ali Jinnah ina cheannaire ar Chumann na Moslamach. Páirtí pobalach a bhí ann. Ghríosaigh óráid Jinnah an teannas ciníoch, de réir a chéile. Is cosúil gur thacaigh tromlach millteanach na Moslamach an críochdheighilt i 1947, ach ní raibh sé mar sin tamall de bhlianta roimh 1947.

1947: an trasimirce is mó riamh

Bhí Moslamaigh ina gcónaí san India le fada an lá, ur le hur le Hiondúigh agus le Saícigh. Bhí an fanaiceacht chreidimh ann i gcónaí, ach bhí an teannas ag cur thar maoil i 1947.

Thug Gandhi le tuiscint go raibh sé glan i gcoinne an chríochdheighilt. Ach tá na staraí den tuairim inniu go raibh sé mí-ionraic. Bhí Gandhi réidh le teacht ar chomhréiteach. Ach ní raibh sé sásta sciar den fhreagracht a ghlacadh. Agus bhí Rialtas na Ríochta Aontaithe ag séanadh a bhfreagracht chomh maith.

Fógraíodh neamhspleáchas India ar an 15 Lúnasa 1947. Bhain an stát nua Stádas Tiarnais (Dominion Status i mBéarla) amach.

Tharla cinedhíothú le linn na tréimhse seo. Líon iomlán na marbh: 1-2 milliún b'fhéidir[1]. Tharla trasimirce ollmhór; tugadh bata is bóthar do 12 milliún, an trasimirce is mó riamh i stair an domhain.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. http://factsanddetails.com/india/History/sub7_1e/entry-4132.html http://www.nytimes.com/books/first/b/butalia-silence.html


Stáit na hIndia Flag of India.svg
Andhra Pradesh | Arunachal Pradesh | Assam | Biohár | Chhattisgarh | Goa | An Ghúisearáit | Haryana | Himachal Pradesh | Jammu agus Kashmir | Jharkhand | Karnataka | Kerala | Madhya Pradesh | Maharashtra | Manipur | Meghalaya | Mizoram | Nagaland | Odisha | Puinseáb | Rajasthan | Sikkim | Tamil Nadu | Telangana | Tripura | Uttar Pradesh | Uttarakhand | Beangál Thiar


Comhlathas na Náisiún
Flag of Antigua and Barbuda.svg Antigua agus BarbúdaFlag of Australia.svg An Astráil

Flag of the Bahamas.svg Na BahámaíFlag of Bangladesh.svg An BhanglaidéisFlag of Barbados.svg BarbadósFlag of Belize.svg An BheilísFlag of Botswana.svg An BhotsuáinFlag of Brunei.svg BrúinéFlag of Cameroon.svg CamarúnFlag of Canada.svg CeanadaFlag of Cyprus.svg An ChipirFlag of Dominica.svg DoiminiceFlag of Fiji.svg FidsíFlag of Eswatini.svg EsuaitíníFlag of Ghana.svg GánaFlag of Grenada.svg GrenadaFlag of Guyana.svg an GhuáinFlag of India.svg IndiaFlag of Jamaica.svg IamáiceFlag of Kenya.svg An ChéiniaFlag of Kiribati.svg CireabaitíFlag of Lesotho.svg LeosótaFlag of Malawi.svg An MhaláivFlag of Malaysia.svg An MhalaeisiaFlag of Maldives.svg Oileáin MhaildíveFlag of Malta.svg MáltaFlag of Mauritius.svg Oileán MhuirísFlag of Mozambique.svg MósaimbícFlag of Namibia.svg An NamaibFlag of Nauru.svg NárúFlag of New Zealand.svg Nua-ShéalainnFlag of Nigeria.svg An NigéirFlag of Pakistan.svg An PhacastáinFlag of Papua New Guinea.svg Nua-Ghuine PhapuaFlag of Rwanda.svg RuandaFlag of Saint Kitts and Nevis.svg San Críostóir-NimheasFlag of Saint Lucia.svg San LuciaFlag of Saint Vincent and the Grenadines.svg San Uinseann agus na GreanáidíníFlag of Samoa.svg SamóFlag of Seychelles.svg Na SéiséilFlag of Sierra Leone.svg Siarra LeonFlag of Singapore.svg SingeapórFlag of the Solomon Islands.svg Oileáin SholamónFlag of South Africa.svg An Afraic TheasFlag of Sri Lanka.svg Srí LancaFlag of Tanzania.svg An TansáinFlag of Tonga.svg TongaFlag of Trinidad and Tobago.svg Oileán na Tríonóide agus TobágaFlag of Tuvalu.svg TuvaluFlag of Uganda.svg UgandaFlag of Vanuatu.svg VanuatúFlag of Zambia.svg An tSaimbia