An tSeapáin

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
日本国
Nippon
Bratach na Seapáine Armas na Seapáine
Bratach Armas
Mana: (níl aon)
Amhrán náisiúnta: Kimi ga Yo
Suíomh na Seapáine
Príomhchathair Tóiceo
35°41′ Thuaidh 139°46′ Thoir
An chathair is mó Tóiceo
Teangacha oifigiúla Seapáinis
Rialtas Monarcacht Bhunreachtúil
Akihito
Abe Shinzō
Neamhspleachás
660 RC
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
377,873 km² (62ú)
0.8%
Daonra
 • Meas. ó 2011
 • Daonáireamh 2004
 • Dlús
 
127,950,000 (10ú)
127,333,002
337/km² (30ú)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2006
$4.220 trilliún ()
$33,100 (12ú)
Airgeadra Yen (JPY)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
JST (UTC+9)
(UTC)
Fearann Idirlín .jp
Glaochód +81

Is tír i gCian-Oirthear na hÁise í an tSeapáin (Nippon/Nihon 日 (grian) 本 (fréamh / bunús), go litriúil "bunús na gréine"). Tá sí suite idir an tAigéan Ciúin agus Muir na Seapáine.

Tíreolaíocht[athraigh | edit source]

Oileánra atá sa tSeapáin. Tá timpeall ar 6,800 oileán ann ar fad, ach is iad Kyūshū (九州), Shikoku (四国), Honshū (本州, an t-oileán is mó), agus Hokkaidō (北海道) na cinn is tábhachtaí. Tá sléibhte arda sa chuid is mó de na hoileáin, agus bolcánachas áirithe ann chomh maith. Is bolcán é Sliabh Fuji freisin, arb é an sliabh is airde sna hoileáin.

Tá beagnach 128 milliún duine ina gcónaí sa tSeapáin, agus mar sin, tá sí ar an deichiú tír is mó daonra. Is é réigiún Thóiceo an mórcheantar uirbeach is mó ar domhan, nó tá cónaí ar bhreis is tríocha milliún duine ansin.

Stair[athraigh | edit source]

Tugann fianaise na seandálaíochta le fios go raibh áitreabh daonna sa tSeapáin chomh luath leis an ré Phailéiliteach Uachtarach, is é sin, tríú trian na ré Pailéilití, 40,000-10,000 bliain ó shin. Rinneadh an chéad tagairt liteartha don tSeapáin sa chéad aois AD i dtéacsanna stairiúla ón tSín. Maidir le stair na Seapáine mar is aithin dúinn í, bhí tréimhsí na hoscailteachta agus tréimhsí na scoiteachta ag teacht sna sála ag a chéile ansin. Ó glacadh le Bunreacht na Bliana 1947, tá córas polaitiúil na tíre bunaithe ar impireacht bhunreachtúil. Is é sin, is é an tImpire atá ag rialú na tíre go hoifigiúil, ach is ag an bParlaimint, an kokkai, atá an fhíorchumhacht. Mar sin, is tír dhaonlathach pharlaiminteach í an tSeapáin go praiticiúil.

Déimeagrafaic[athraigh | edit source]

Is í an tSeapáinis teanga oifigiúil na tíre, agus labhraíonn formhór mór na Seapánach leaganacha éagsúla den teanga seo. Thairis sin, áfach, tá na teangacha in Oileáin Ryukyu i nDeisceart na Seapáine chomh difriúil is go bhfuil sé ciallmhar glacadh leo mar theangacha gaolmhara, seachas mar chanúintí. Thairis sin, tá iarsmaí áirithe den teanga Ainu fágtha i dTuaisceart na Seapáine: teanga í sin nach bhfuil gaol ar bith aici leis an tSeapáinis ach oiread le haon teanga eile. Saothraítear í mar chaitheamh aimsire cultúrtha, cosúil leis an dóigh a mbíonn Gaeilgeoirí ag iarraidh Gaeilge a labhairt agus a chur chun cinn i gcathracha móra na hÉireann, ach dealraíonn sé nach bhfuil cainteoirí dúchais ar bith ann inniu.

Is iad na Seapánaigh an dream eitneach is mó atá ann, cé go bhfuil Cóiréigh agus Sínigh ina gcónaí sa tír chomh maith. Le fírinne, is iad na Burakumin an mionlach is tábhachtaí sa tSeapáin. Ní mionlach eitneach iad, áfach, ach aicme ar leith. I ré fheodach na Seapáine, bhí na Burakumin (部落民) ag plé le ceirdeanna a raibh neamhghlaine dheasghnách nó bás ag baint leo, is é sin, ag búistéireacht, ag súdaireacht, ag adhlacadh daoine marbha nó ag cur daoine daortha chun báis. Chuaigh an neamhghlaine dheasghnách greamaithe sna daoine seo, agus iad ag cur fúthu i ngeiteonna dá gcuid féin ionas go bhféadfadh na Seapánaigh eile iad a sheachaint. Níor tháinig maolú ar an leithcheal seo ach le déanaí, agus inniu féin is iomaí Seapánach nach gceadódh dá mhac nó dá iníon duine de na Burakumin a phósadh.

Cathracha sa tSeapáin
  Cathair Todōfuken Daonra     Cathair Todōfuken Daonra
1 Tóiceo Tóiceo 8,483,050 Sapporo
Sapporo
Kyoto
Kyoto
8 Fukuoka Fukuoka 1,450,149
2 Yokohama Kanagawa 3,579,133 9 Kawasaki Kanagawa 1,327,009
3 Ósaca Ósaca 2,628,776 10 Saitama Saitama 1,176,269
4 Nagoya Aichi 2,215,031 11 Hiroshima Hiroshima 1,159,391
5 Sapporo Hokkaidō 1,880,875 12 Sendai Miyagi 1,028,214
6 Kobe Hyōgo 1,525,389 13 Kitakyushu Fukuoka 993,483
7 Kyoto Kyoto 1,465,917 14 Chiba Chiba 924,353
Tagairtí: Daonáireamh 2005