An Rúis
| |||||
| Mana: {{{mana_náisiúnta}}} | |||||
| Amhrán náisiúnta: Государственный гимн Российской Федерации | |||||
| Príomhchathair | Moscó 55°45′ Thuaidh 37°37′ Thiar | ||||
| An chathair is mó | Moscó | ||||
| Teangacha oifigiúla | Rúisis | ||||
| Rialtas | Cónaidhm leath-uachtaránach Vladímír Pútín Dmitry Medvedev | ||||
| Neamhspleáchas Fógraíodh Críochnaithe |
Ón Aontas Sóivéadach 12 Meitheamh, 1990 26 Nollaig, 1991 | ||||
| Achar • San iomlán • Uisce (%) |
17,098,242 (Gan Críméa) km2 (1ú) km² (1ú) 0.5% | ||||
| Daonra • Meas. ó 2005 • Daonáireamh 2000 • Dlús |
142,800,000 (8ú) N/A 8/km² (178ú) | ||||
| OTI (PCC) • San iomlán • An duine |
Meas. ó 2009 $3.474 trillion (6ú) (7ú) $23,744 (53ú) (41ú) | ||||
| Airgeadra | Ruble (RUB)
| ||||
| Crios ama • Samhradh (CSL) |
CET3 (UTC+2 to +12) CEST (UTC+3 to +13) | ||||
| Fearann Idirlín | .рф, .ru, .su | ||||
| Glaochód | +7
| ||||
Is tír leath-Eorpach, leath-Áiseach í an Rúis (ainm oifigiúil: Cónaidhm na Rúise). Is í an tír is mó ar domhan, le hachar 17,075,400 km², beagnach dhá oiread níos mó ná an chéad tír eile, is é sin, Ceanada. Is í an t-ochtú tír is mó maidir le daonra. Is é Moscó an phríomhchathair. Is í an Rúisis an teanga oifigiúil, siúd is go bhfuil an dúrud teangacha eile á labhairt ag na mionlaigh ar fud na tíre.
Bhí sí ar an tír cheannasach in Aontas na bPoblachtaí Sóivéideacha Sóisialacha (APSS) agus is iomaí duine sa Rúis a airíonn uaidh cumhacht na Rúise sna laethanta a bhí.
Clár ábhair
Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]
- Príomhalt: Stair na Rúise
Déimeagrafaic[cuir in eagar | athraigh foinse]
Teangacha[cuir in eagar | athraigh foinse]
Labhraítear 100 teanga difriúla. Is í Rúisis an t-aon teanga oifigiúil ach tá 27 teanga mhionlach atá aitheanta. De réir an daonáirimh sa bhliain 2002, bhí 142.6 milliún duine ábalta Rúisis a labhairt de na 143.8 milliún duine ar fad sa Rúis (99.1%). Is í Tatairis an dara teanga is mó le 5.5 milliún cainteoirí. Is í Úcráinis an tríú teanga is mó agus 1.8 milliún cainteoirí ann. Is í Rúisis ceann de na sé theanga oifigiúla de chuid na Náisiún Aontaithe.
Oideachas[cuir in eagar | athraigh foinse]
Tá córas oideachais saor i gcóir gach duine mar chuid den bhunreacht. Ó 1990 tá córas 11 bhliain i réim. Sa bhliain 2004 chaith rialtas na Rúise 3.6% de GDP na tíre ar an oideachas.
Reiligiún[cuir in eagar | athraigh foinse]
Níl aon daonáireamh oifigiúil i gcóir reiligiúin ach tá na figiúirí seo bunaithe ar suirbhéanna. I Lúnasa ceap ARENA gur Críostaithe iad (Cathlicigh, Cheartchreideamhaigh, Protastúnaigh) iad 46.% den daonáireamh. Ceapann Levada go bhfuil 76% den daonra sa Rúis ina gCríostaithe. De réir POF tá 65% ina Chríostaithe agus de réir PRC 73.6%.
Baineann timpeall 95% de pharóistí Ceartcreidmheacha sá Rúis leis an Eaglais Cheartchreidmheach Rúiseach.
Is iad an Chríostaíocht Cheartchreidmheach, Ioslam, Giúdachas agus Búdachas na reiligiúin traidisiúnta sa tír.
Is é Ioslam an dara reiligiún is mó sa Rúis. In iomlán tá 9,400,000 Moslamach sa Rúis (6.5%) i 2012 (níl an figiúr seo ró-chruinn mar ní chlúdaínn sé na Stáit Mhoslamacha traidisiúnta, .i. Chechnya agus Ingushetia. Seo na stáit (a bhí clúdaithe sa suirbhé) le níos mó ná 10% Moslamach Kabardino-Balkaria (49%), Bashkortostan (38%), KarachayCherkessia (34%), Tatarstan (31%), Yamalia (13%), Orenburg Oblast (11%), Adygea (11%) agus Astrakhan Oblast (11%). Tá daonra Moslamach idir 1-2% sa chuid is mó do na stáit sa Sibéir.
Cultúr[cuir in eagar | athraigh foinse]
Litríocht[cuir in eagar | athraigh foinse]
- Príomhalt: Litríocht na Rúise
Is í litríocht na Rúise litríocht na Rúise féin agus a cuid deoraithe, agus litríocht Rúisise na dtíortha a bhain leis an Rúis nó leis an Aontas Sóivéadach.
Spórt[cuir in eagar | athraigh foinse]
Beidh Corn an Domhain Sacair 2018 insan Rúis.
Caidreamh iasachta[cuir in eagar | athraigh foinse]
Sa bhliain 2009 bhí caidreamh ag an Rúis le 191 tíortha agus bhí ambasáidí i 144 tíortha.
Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]
Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]