An Chúlóg

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

An Chúlóg (le ciall "The Little Corner" as Béarla) Is limistéar fo-uirbeach mór é, dírithe ar sráidbhaile, Is bruachbhaile mór i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath í An Chúlóg (Béarla: Coolock ). Bunaíodh séipéal ann sa luath-Chríostaíocht agus forbraíodh an sráidbhaile timpeall an tséipéil sin. Ba shráidbhaile í an Chúlóg go dtí na 1950í nuair a tosaíodh le tógáil tithíochta sa cheantar mar chuid de leathnú bhruachbhailte Bhaile Átha Cliath. Tá tionscail na háite faoi bhrú faoi láthair le dúnadh mhonarcha Tayto sa bhliain 2005. Tá clubtheach an club CLG Parnells lonnaithe i sráidbhaile na Cúlóige.  

Bíonn an paróiste dlí na Cúlóige suite idir Bóthar Tóin le Gaoith (chomh fada le Domhnach Míde) agus Bóthar Mhullach Íde, mar aon leis na tailte ar an dá thaobh den Bhóthar Mhullach Íde idir Darndál agus Ard Aidhin, agus na tailte ar an dá thaobh de Bhóthar Oscair Mhic Thréinfhir ar an mbealach chun Seantrabh.

Is é An Chúlóg freisin, ainm an bharúntachta atá freagrach as an chuid is mó de chathair Bhaile Átha Cliath ó thuaidh, ó chósta isteach go dtí Páirc an Fhionnuisce, agus ag síneadh ó thuaidh chomh fada le Sord.

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá stair An Chúlóg ag dul siar níos mó ná 3,500 blianta. Tá suíomh adhlactha cré-umhaois sa cheantar atá chomh sean le 1500 RC. D’fhás An lonnaíocht suas, thart séipéal beag luath-Chríostaí. Tógadh Eaglais Chaitliceach, Naomh Eoin, níos déanaí sa chanter. (Féach ar Paróiste An Chúlóg (Chaitliceach Rómhánach) agus Paróiste An Chúlóg (Eaglais na hÉireann) ar feadh níos mó). Deonaíodh an barúntacht feodach na Cúlóige i 1199 ag Henry II don Ardeaspag Bhaile Átha Cliath.

Bhí An Chúlóg ina sráidbhaile beag go dtí na 1950í. Le himeacht ama forbraíodh na tailte thart ar an tsráidbhaile, go háirithe An Sruthán Aoibhinn agus An Choill Mhór Thiar. Tá ceantar nua déanta idir an dá ionad anois. Ag am amháin bhí an sean sráidbhaile ar Bhóthar Mhullach Íde ach gabhann an bóthar ar mhalairt slí anois, beagán lastoir den tsráidbhaile; idir an dá linn, bhí clochán tánaisteach, le hainm “An Baile Nua agus an Chúlóg”, forbartha níos faide ó thuaidh.

Níos déanaí arís, forbraíodh tailte i dtuaisceart An Chúlóg chun ceantair nua Darndál agus Cill an Phrióra, a chur ar fáil i mBaile Átha Cliath.

Is siad Henry Grattan, na Páirc Belcamp agus an t-úrscéalaí Charles Lever mar figiúirí cáiliúla ón stair nasctha leis an líomatáiste.

Nádúr[athraigh | athraigh vicithéacs]

Líonn An Chúlóg ar an dá thaobh den ghleann Abhainn Sheantraibh, agus folaíonn sé atreorú ó hAbhainn An Nainicín. Is ceantar réasúnta cothrom é, le páirc líneach ar fud an Sheantraibh, agus tá limistéir bheaga ghlasa ann chomh maith.

Suíomh / Carachtar[athraigh | athraigh vicithéacs]

An Chúlóg (an chuid is mó de) agus ceantair ó dheas agus soir

Tá An Chúlóg suite i lár lucht oibre mór sna bruachbhailte Taobh Thuaidh ar nós Cill Bharróg, Domhnach Míde agus an chuid Éadan Mór na Ráth Eanaigh, Cuimsíonn sé gnéithe ar nós Bán an Aeir, Sruthán Aoibhinn, Darndál, Coill an Phrióra, “Greencastle” agus An Choill Mhór Thiar. Mar is amhlaidh le réimsí móra eile fo-uirbeach, ar nós Tamhlacht nó Sord, níl aon sainmhíniú dlíthiúil do Chúlóg. Dá bhrí sin, níl aon fhigiúirí daonra, ach tá sé ar cheann de na limistéir chónaithe is mó i mBaile Átha Cliath.

Is sé an chuid is mó d’An Chúlóg, seachas Bán an Aeir, a bhí tógatha, ag Bardas Bhaile Átha Cliath (circa 1952-1987). Bhí sé seo mar chuid de chlár imréitigh, maidir le cúlsráideanna shuaracha ionchathair céimnithe (idir 1952 agus 1987)[citation needed]. Ríomhann Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath[citation needed] go bhfuil seoltaí le "An Chúlóg" comhdhéanta, a bheith an stoc is mó de thithe údaráis áitiúil faoina dhlínse agus is é an limistéar lárnach maidir leis an raon líneach tógála a bheadh le déanamh ag an údaráis áitiúil a bhí ar siúl le linn na 1960í agus na 1980í ar fud Bhaile Átha Cliath ó Thuaidh - i.e. Baile Munna, Crann Phapáin, An Chill Mhór, An Chúlóg, Éadan Mór, Cill Bharróg agus Domhnach Míde.

Tá réimsí láithreán stad buan don Lucht Sigil (atá difriúil i leagan amach le láithreáin stad traidisiúnta) mar Páirc an Charad agus Páirc Dhoiminic, le fáil i gceantar Belcamp (ar feadh an N32) atá i measc na saoráidí láithreán stad is mó atá curtha ag údaráis áitiúla in Éirinn. Tá lárionad oideachais do dhaoine fásta agus áiseanna réamhscoile don daonra áitiúil don Lucht Siúil, atá suite in aice le Páirc Dhominic. Tá ceann amháin níos lú, níos traidisiúnta, lonnaíocht Siúil le fáil sa cheantar, in aice leis an Ionad Siopadóireachta Halla an Chláir.

Ceantair[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • Bán an Aeir, limistéar a thosaíonn ar an taobh thuaidh na Bothar Tóin le Gaoith, lastigh den postchód Baile Átha Cliath 13, os coinne Éadan Mór, agus in rice le Domhnach Míde agus Darndál, ina bhfuil roinnt eastáit ar nós Rathvale (Ráth Ghleann?), Coill na Teile, Sruth an Mhuilinn, An Slád Mór agus Ard na Greine. Tá bunscoil amháin ag Bán an Aeir, Scoil Sóisearach Naomh Pól agus Scoil Náisiúnta Shinsearach, agus os comhair an scoil atá Eaglais Chaitliceach Rómhánach Naomh Pól. Is é Blunden Céide an bóthar rochtana is mó agus baile an Chomhar Creidmheasa Bán an Aeir, Ionad Pobail Bán an Aeir agus CLG clubtheach Ó Tuathail agus páirceanna imeartha. Is baile é freisin chun Bán an Aeir Aontaithe F.C., a bhfuil páirceanna acu in aice leis an gcomhar creidmheasa.
  • Belcamp, Inniú tá roinnt tithíochta idir Dharndál agus Choill an Phrióra; Go stairiúil tagraítear an t-ainm le ceantar tuaithe níos leithne. Tá sé suite in aice leis an suíomh d’ath Teachín Belcamp agus san áireamh, leagadh teachíní chun bealach a dhéanamh don bhóthar N32. Is gné é Belcamp Hall, deartha ag ailtire James Hoban.
  • An Sruthán Aoibhinn. Is é ceantar laistigh de chroílár na Cúlóige, An Sruthán Aoibhinn. os cionn an tsráidbhaile bunaidh, suíomh an ionad siopadóireachta is mó, agus lena eaglais Chaitliceach féin agus bunscoil.
  • Cluain Seach, (anois i mBaile Átha Cliath 17) Síneann sé ó hEastát Tionscail mór Chluain Seach, os coinne an Choill Mhór, agus ar an mbealach ar fad go dtí an t-AUL, gar do Lána Baiscín. Áirítear leis seo Cois Abhann, eastát tithíochta ar thaobh an Abhainn Sheantraibh, le níos mó ná 500 cónaitheoirí; Ar dtús bhí cur síos orthu a bheith i Seantrabh, ach leis an ceantar poist athraithe ó Bhaile Átha Cliath 5 (sean-príomh Chúlóg cód) go Baile Átha Cliath 17, agus Newbury, atá suite taobh thiar de Cois Abhann, rochtain a dhéanadh ó Bhóthar Chluain Seach.
  • Darndál. Tógadh é mar réimse eastáit tithíochta sóisialta, soir ó Chluain Seach agus siar ó Halla an Chláir. Tá sé déanta suas ag an Fearbán, Buíán, Garrán an tSabhaircín, Siúlán an Phlúirín Sneachta agus Cúirt na dTiúilipí.
  • An Caisleán Glas, ceantar laistigh de chroí na Cúlóige, os cionn an tsráidbhaile bunaidh.
  • An Chill Mhór. Is ceantar mór taobh thiar den bhóthar Mhullach Íde agus in oirthear an M1, i gcás ina gcomhlíonfaidh Chúlóg, Ard Aidhin agus Beaumont; tá an Choill Mhór Thiar go hiomlán laistigh de Chúlóg, agus folaíonn sé an fo-cheantar Chaisleán Crom, le go leor bloic árasán comhairle ilstóir sa stíl chéanna le bloic i gCill Bharróg.
  • Coill an Phrióra. Is é dúiche dlúthdhaonra beag, le fáil idir Belcamp agus Cluain Seach. Is é atá ann na eastát tithíochta na Radharc an Mhóta, An Gort Aoibhinn agus Caladh na Carraige.
  • Eastát Naomh Breandán. Tá sé suite ar fud Bhóthar Mhullach Íde ó shráidbhaile na Núlóige agus  a chuimsíonn Naomh Breandán Céide, Ascaill agus Páirc, Páirc an Mhóta agus Páirc an Dúin Riabhaigh.[1]

Tá Halla an Chláir suite idir Domhnach Míde agus An Chúlóg. Is eastát tithíochta níos déanaí, lena n-áirítear líomatáiste siopadóireachta beag. Is é Halla an Chláir Ionad Siopadóireachta mór atá ancaire ag Tesco Extra.

Reiligiúin[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá rannáin reiligiúnacha a bhaineann leis An Chúlóg thar thréimhse fhada, agus is iad na cinn stairiúla príomhúla a phlé ag Paróiste of Coolock (Caitliceach Rómhánach), agus (ón Acht an Ardcheannas), Paróiste of Coolock (Eaglais na hÉireann). Tá Eaglais Chaitliceach agus Eaglais na hÉireann sa limistéar inniu. Sna rannáin Caitliceach, tá paróistí breise sa lá atá inniu ann, An Sruthán Aoibhinn agus Bán an Aeir (ag cuimsiú an t-eastát An Choill Ghlas).

Eaglais Naomh Breandáin, atá suite i lár an tsráidbhaile Cúlóige
An Eaglais sean Naomh Breandán ar an bPríomhshráid

Oideachas[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • Chanel College, meánscoile buachaillí mór agus foinse aosoideachais, bunaíodh i 1955
  • Tobar an Domhnaigh, pobalscoil, meánscoil mhór agus Foinse aosoideachais, a bunaíodh sa bhliain1977.
  • Coláiste Dhúlaigh Iarbhunoideachas,  Meánscoile Oid-le Chéile ins An Chúlóg, atá lonnaithe in aice le hIonad Siopadóireachta ó Thuaidh.
  • Coláiste Dhúlaigh—Soláthraíonn Coláiste Breisoideachais cúrsaí tríú leibhéal (FETAC).
  • Is é Coláiste Trócaire, meánscoile Caitliceach deonach, le haghaidh na cailíní.
  • Scoil Sóisearach agus Sinsearach, Naomh Pól Náisiúnta, Bán an Aeir.
  • Naomh Proinsias, Coill an Phrióra.
  • Meánscoile Caitliceach Coláiste Belcamp atá neamhghnóthach anois sa réimse in aice láimhe de Baile Ghrífín, 1893-2004.

Áiseanna[athraigh | athraigh vicithéacs]

Páirceanna poiblí sa cheantar: Páirc Líneach na hAbhainn Seantrabh;  An Sruthán Aoibhinn ina bhfuil an Gairdín cuimhneacháin Stardust, atá tiomanta do na 48 duine a fuair bás ann sa Stardust nightclub. Tá Club Parnell CLG bunaithe i sráidbhaile An Chúlóg.

Is é An Chúlóg freisin atá mar ionad gníomhaíochta rialtais áitiúil agus ionad tábhachtach ag Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath, stáisiún raidió an phobail NEAR FM, Ionad Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte.

Gnólachtaí agus áiseanna miondíola[athraigh | athraigh vicithéacs]

Cadbury bloc oifige mhonarcha ar Bhóthar Oscair Mhic Thréinir

Tá roinnt monarchana agus eastáit thionsclaíocha ar imeall An Chúlóg. Tháirgtear Cadbury Ireland táirgí seacláide i Coolock sna blianta 1964-2015.[2][3] Chuir an mhonarcha Tayto Crisps “bianna snack” ar fáil go dtí a dhúnadh sa bhliain 2005.[4]

Ar na háiseanna miondíola suntasacha atá Ionad Siopadóireachta Thuaidh, ionad siopadóireachta clúdaithe den chéad uair in Éirinn, suite in aice rochtain don M1 agus M50, le níos mó ná 70 siopaí agus linn snámha comhairle cathrach.[citation needed]

Cultúr an phobail[athraigh | athraigh vicithéacs]

Scannáin agus teilifíse[athraigh | athraigh vicithéacs]

Sa bhliain 1991 baineadh úsáid as ceantar An Cúlóg chun scannán "The Commitments" a dhéanadh, faoi stiúrthóireacht Alan Parker agus le teilgthe anaithnid den chuid is mó ag an am.

Iompar[athraigh | athraigh vicithéacs]

Níl aon nasc iarnróid dAn Chúlóg. Tá sé seirbhísithe ag príomhbhóithre, lena n-áirítear an N32 agus an Bóthar Oscair Mhic Thréinir a nascadh leis an M1, agus ag na bealaí Bhus Átha Cliath a leanas:

  • 17A Chill Bharróg go Fionnghlas (Bóthar Uí Mhaoilíosa).
  • 27 Sráid Thalbóid go dtí Ascaill Halla an Chláir.
  • 27B Cé Éidin go dtí Seantrabh trí Ascaill Bhaile Shionainn (Déanann an bus stad deich nóiméad ag Ascaill Bhaile Shionainn, an pointe imeachta iar).
  • 27C Droichead Shráid Líosain go dtí Ascaill Halla an Chláir. 
  • 27X Belfield (U.C.D) go dtí Ascaill Halla an Chláir.
  • 42 Sráid na Mainistreach Íochtarach go Mullach Íde (Bóthar an Chósta) nó Port Mearnóg (Sands Óstán)
  • 43 Sráid na Mainistreach Íochtarach go Sord Páirc Ghnó
  • 104 Cluain Tarbh Stáisiún DART go Fionnghlas (Ospidéal na Ceapaí)
  • 127 Droichead Shráid Líosain go Timpeallán Dhomhnach Míde. 
  • 129 Droichead Shráid Líosain go Baile Dúill.

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]