León

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
León
León

Ardeaglais Gotach León

Suíomh

42°36′ Thuaidh 5°34′ Thoir

Rialtas
Tír An Spáinn
Comhphobal féinrialaitheach Caistíl agus León
Méar Antonio Silván (PP)
Déimeagrafaic
Achar 39 cm²
Daonra 3,210.79
Dlús daonra 21.64/km²
Airde 837
www.aytoleon.es/

Is cathair i gcomhphobail féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í León. Tá sí mar phríomhchathair ar an gcúige León agus suite in iarthuaisceart na Spáinne. Tá 127,817 (2015) daoine ina gcónaí ann agus mar sin an bardas is mó sa chúige le haon ceathrú de daonra an chúige ina gcónaí ann. Leis an mórcheantar uirbeach san áireamh tá níos mó ná 202,000 daoine ann (2015). Tá León nasctha le Baile Átha Cliath

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bunaithe mar champa míleata ag an Legio VI Victrix thar ar 29 RC. I ndiadh Ionradh na Moslamach tháinig laghdú ar an daonra go dtí gur thóg Ríocht Asturias greim ar an áit. Sa bhliain 910 thosaigh ráth ar an áit agus é mar phríomhchathair Ríocht León, ag troid in Athghabháil na hIspéirne i gcoinne na Múraigh. Dá bharr bhí sé mar cheann de bun-ríochtaí na Spáinne. Sa bhliain 1188, bhí an chéad parlamaint san Eoraip insan gcathair faoi Rí Alfonso IX, mar sin glaodh cradle of Parliamentarism air sa bhliain 2010. Tháinig meath ar thábhacht na cathrach ina diaidh sin de bharr cailiúint a neamhspleáchas in aontú Ríocht León le Corón Caistíle, sa bhliain 1301. Bhí sí ar cheann de na cathracha a d'éirigh amach i rith Cogadh Saoirse na Spáinne agus roinnt blianta ina dhiahd sin fuair sí stadas mar príomhchathair chúige (1833). I rithe na 19ú agus 20ú haoiseanna d'fhás an áit agus í mar communications hub tábhachtach san iarthuaisceart agus fás tionscadal gual agus teacht na n-iarnróid.

Cultúr[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tugann stair agus ailtreacht León chomh maith leis na féilte suimiúla (go háirithe Féile Cásca) pearsacht ar leith don chathair. Tá suite chomh maith ar Bhealach Francach an Chamino, agus mar sin tá tóir ag turasóirí ar an áit. Tá Ardeaglais na Cathrach an-fheiceálach agus í mar sampla iontach de stíl gotach na Fraince sa Spáinn. Tá Baisleac San Isidoro, sampla tábhachtach de eaglais rómhánúil sa Spáinn agus reilg monarchaí meánaoisigh Leon. Tá an Mainistir San Marcos, dea-shampla d'Ailtreacht na hAthbheochana sa Spáinn. Chomh maith leis sin tá an Casa Botines, leis an ailtire nua-aoiseach Antoni Gaudí agus dea-shampla d'ailtreacht chomhaimseartha le feiceáil in Áras Nua-Ealaíne na Cathrach MUSAC.

Teanga[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is canúint díreach ón Laidin í Leónis agus bhíodh sé mar theanga i mbaol dáiríre ar liosta UNESCO oifigiúil Ríocht Leon ach tá meath ollmhór tar eis teacht air agus é mar theanga i mbaol dáiríre de réir UNESCO.