An Choméide Dhiaga

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
WD Bosca Sonraí LeabharAn Choméide Dhiaga
La Divina Commedia
Divina Commedia 1555 Edition.png
Sampla desaothar scríofa
Sonraí teicniúla
ÚdarDante Alighieri
TeangaAn Tuscáinis agus An Iodáilis
Sonraí an tsaothair
Seánramórdhán
Carachtair
Naomh Agaistín
Agaiméamnón
Ádhamh
Háidéas
Albertus Magnus
Amphiaraus (en) Aistrigh
amphisbaena (en) Aistrigh
Anaxagoras (en) Aistrigh
Pápa Anastasius II
Ainseilm Canterbury
Antaeus (en) Aistrigh
Antenor (en) Aistrigh
Arastotail
Arnaut Daniel (en) Aistrigh
Attila (en) Aistrigh
Aichill
Bede
Beinidict ó Nuirsia
Bernard de Clairvaux
Muire
Bonaventure
Guido Bonatti (en) Aistrigh
Pápa Boniface VIII
Bóétias
Briareus (en) Aistrigh
Marcus Junius Brutus (en) Aistrigh
Veirgil
William II of Sicily (en) Aistrigh
Gaius Cassius Longinus (en) Aistrigh
Gaius Scribonius Curio (en) Aistrigh
Galen
harpies (en) Aistrigh
Guido I da Montefeltro (en) Aistrigh
Guido Guinizelli (en) Aistrigh
Eachtar
Henry VII, Holy Roman Emperor (en) Aistrigh
Heraclitus (en) Aistrigh
Geryon (en) Aistrigh
Hipeacraitéas
Hóiméar
Horatius
Godfrey of Bouillon (en) Aistrigh
Gratian (en) Aistrigh
Hugh of Saint Victor (en) Aistrigh
Dáiví
Dante Alighieri
Deidamia (en) Aistrigh
Democritus
Dido (en) Aistrigh
Diogenes of Sinope (en) Aistrigh
Diomedes (en) Aistrigh
Dionysius the Areopagite (en) Aistrigh
Dionysius I of Syracuse (en) Aistrigh
Pedanius Dioscorides (en) Aistrigh
Fra Dolcino (en) Aistrigh
Eoiclídéas
Euripides (en) Aistrigh
Hiziciá
Héilin (miotaseolaíocht)
Averroes (en) Aistrigh
Avicenna
Iafta
Iósua
Íosa Críost
Pápa Seán XXI
Eoin Criosastam
Eoin Baiste
Joachim of Fiore (en) Aistrigh
Isidoro Sevilla
Iúdás Isceiriót
Judah Maccabee (en) Aistrigh
Iphigenia (en) Aistrigh
Cavalcante de' Cavalcanti (en) Aistrigh
Cáiafas
Cáin
Cacus (en) Aistrigh
Calchas (en) Aistrigh
Capaneus (en) Aistrigh
Charles Martel of Anjou (en) Aistrigh
Cerberus (en) Aistrigh
Cléópatra
Pápa Clement V
Constance (en) Aistrigh
Cornelia Africana
Cunizza da Romano (en) Aistrigh
Latinus (en) Aistrigh
Linus (en) Aistrigh
Lucan (en) Aistrigh
Lucius Junius Brutus (en) Aistrigh
Lucifer (en) Aistrigh
Alastar Mór
Cicearó
Míonós
Míonótár
Myrrha (en) Aistrigh
Maois
Mahamad
Nessus (en) Aistrigh
Pápa Nioclás III
Óivid
Odaiséas
Orosius (en) Aistrigh
Oirféas
Páras
Penthesilea (en) Aistrigh
Peadar Daimian
Petrus Comestor (en) Aistrigh
Peter Lombard
Naomh Peadar
Pyrrhus (en) Aistrigh
Platón
Plutus (en) Aistrigh
Polynices (en) Aistrigh
Beatrice Portinari (en) Aistrigh
Tolamaes
Rácháb
Rabanus Maurus (en) Aistrigh
Robert Guiscard (en) Aistrigh
Roland (en) Aistrigh
Saladin
Semiramis (en) Aistrigh
Seneca
Zeger van Brabant
Sinon (en) Aistrigh
Sócraitéas
Sordello (en) Aistrigh
Publius Papinius Statius (en) Aistrigh
Thaïs (en) Aistrigh
Tydeus (en) Aistrigh
Tráián
Tristan and Iseult (en) Aistrigh
Ottaviano degli Ubaldini (en) Aistrigh
Ruggieri degli Ubaldini (en) Aistrigh
Farinata degli Uberti (en) Aistrigh
Ugolino della Gherardesca (en) Aistrigh
Tailéas
Phyllis (en) Aistrigh
Phlegyas (en) Aistrigh
Folquet de Marselha (en) Aistrigh
Tomás ó Aquino
San Proinsias Assisi
Francesca da Rimini (en) Aistrigh
Frederick II, Holy Roman Emperor (en) Aistrigh
Carón
Chiron (en) Aistrigh
Iúil Caesar
Pápa Celestine V
Ciacco (en) Aistrigh
Elektra (en) Aistrigh
Aelius Donatus (en) Aistrigh
Eimpeidicléas
Aeinéas
Erinyes (en) Aistrigh
Eteocles (en) Aistrigh
Iustinianus I
jaculus (en) Aistrigh
Iasón
Camilla (en) Aistrigh
Lavinia (en) Aistrigh
Lucretia (en) Aistrigh
Julia
Marcia (en) Aistrigh
Zeno of Elea (en) Aistrigh
Paolo Malatesta (en) Aistrigh
Tegghiaio Aldobrandi (en) Aistrigh
Iacopo Rusticucci (en) Aistrigh
Megaera (en) Aistrigh
Alecto (en) Aistrigh
Tisiphone (en) Aistrigh
Piccarda
Pierre de La Broce (en) Aistrigh
Giotto di Bondone
Enrico degli Scrovegni (en) Aistrigh
Comencia la Comedia, 1472
An chéad eagrán a tháinig i gcló ar an 11 Aibreán 1472.

Laoi fada as Iodáilis a chum Dainté Ailigéirí is ea an Choiméide Dhiaga. Thosaigh sé á scríobh thart ar an mbliain 1308 agus chríochnaigh sé air sa bhliain 1320, bliain amháin roimh a bhás. Meastar go gur í an phríomhobair i litríocht na hIodáilise í agus gur ceann de príomhshaothair na litríochta domhanda atá inti. Léiríonn fís chruthaitheach an dáin ar an saol eile amharc an domhain meánaoiseach mar a bhí sé san Iarthar sa 14ú haois. Chabhraigh sé chun Tuscáinis (teanga an dáin) a bhunú mar an teanga chaighdeánach na hIodáile. Tá trí pháirt aige: Inferno (“Ifreann”), Purgatorio (“Purgadóir”) agus Paradiso (“Parthas”).

De réir a bunbhrí, eachtraíonn an Choméide Dhiaga dóigh an anam i ndiaidh an bháis agus cuireann sí síos ar an gceartas mar phionós nó mar luach saothair agus ar thaistil Dháinté tríd an Ifreann, an bPurgadóir agus an bParthas. Go fáthchiallach, cuireann an dán síos taisteal an anama chun Dé ag tosú leis an aitheantas agus an diúltú peaca (Inferno), ag leanúint ar aghaidh leis an saol aithríoch Críostaí (Purgatorio), agus ag críochnú le héirí an anama chun Dé (Paradiso). Bunaíonn Dainté a chuid eolais ar an diagacht agus ar an bhfealsúnacht na hEaglaise Caitleacaí Rómhánaí (ar an bhfealsúnacht Thomás Acain go háirithe, a scríobhadh le Tomás sna Summa Theologica).

Aistriúcháin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá leagan Gaeilge de ann faoin teideal An Choiméide Dhiaga, scríofa le Pádraig De Brún agus foilsithe sa mbliain 1997. Céad aistriúcháin den Inferno a fhoilsíodh sa mbliain 1963.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]