Galen

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Galen
Galenus.jpg
Saol
Eolas breithePéargamon, 2 century
NáisiúntachtAn tSean-Róimh
Áit chónaithePéargamon
BásAn Róimh, 3 century
Muintir
AthairAelius Nicon
Oideachas
TeangachaAn tSean-Ghréigis
MúinteoiríAlbinus (en) Aistrigh
Satyros (en) Aistrigh
Aelianus Meccius (en) Aistrigh
Gairm
Gairmphysician writer (en) Aistrigh, máinlia, bitheolaí, eolaí néarchórais, dochtúir leighis agus fealsamh

Bhí Galen as Péargamon (rugadh timpeall na bliana 129 i bPéargamon, agus d'éag timpeall na bliana 199), ina lia Gréagach.

Rinne sé neart fionnachtana ar chúrsaí leighis trí mionscrúdú a dhéanamh ar ainmhithe áirithe cosúil le muca, madraí agus moncaithe.

Glacadh lena thuairimí i leith ghníomhaíochtaí an chroí, na n-artairí agus na bhféitheacha, go dtí an bhliain 1628, nuair a tháinig teoiric William Harvey chun cinn, is é sin go sreabhann an fhuil timpeall na colainne de bharr imbhualadh an chroí a fheidhmíonn mar chaidéal.[1]

Ní fios go baileach cé mhéad alt léannta ar scríobh sé ach meastar go raibh níos mó ná 400 dóibh. Scríobhadh i nGréigis iad. Cailleadh cuid mhaith dóibh nuair a dódh Leabharlann Chathair Alastair agus le scrios Impireacht na Róimhe scaipeadh iad.

Siad na cinn is mó atá le fáil anois ná na cinn a haistríodh go hAraibis agus ar bhunaigh na hArabaigh agus níos déanaí na hEorpaigh a léann leighis. Bhí tionchar ollmhór ag a chuid tuairimí sna Meánaoiseanna. I ndeireadh thír thall, agus an leigheas agus an eolaíocht ag forbairt, ba léir go raibh cuid mhaith dá chuid tuairimí míchruinn.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Furley, D, and J. Wilkie, 1984, Galen On Respiration and the Arteries, Princeton University Press, and Bylebyl, J (ed), 1979, William Harvey and His Age, Baltimore: Johns Hopkins University Press