Eoiclídéas

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Eoiclídéas
Euklid2.jpg
Saol
Eolas breithe unknown value, c. 323 BC
Náisiúntacht An Aithin Chlasaiceach
Áit chónaithe Cathair Alastair
Grúpa eitneach Gréagaigh
Bás unknown value agus Cathair Alastairc. 285 BC
Oideachas
Teangacha An tSean-Ghréigis
Mic léinn Diocleides of Athens (en) Aistrigh
Gairm
Gairm matamaiticeoir agus scríbhneoir
Saothar iomráiteach Uraiceachtaí (leabhar)
synthetic geometry (en) Aistrigh
Discogs ID 2561363
Euclides, 1703

Matamaiticeoir Gréagach ab ea Eoiclídéas (beo i 300 RC). Bhí sé gníomhach i gCathair Alastair le linn réimeas an Fharó Tolamaes Slánaitheoir (323-283 R.Ch.) Tá a Stoicheia (Gaeilge:Uraiceachtaí) ar cheann de na saothair is mó tionchair i stair na matamaitice, agus é ina phríomhthéacsleabhar do mhúineadh na matamaitice (go háirithe geoiméadracht) ó am a fhoilsithe go dtí deireadh an 19ú haois nó tús an 20ú haois. Sna Stoicheia, d'oibrigh Eoiclídéas amach teoirimí an rud ar a dtugtar anois geoiméadracht Eoiclídéach as tacar beag aicsímí. Scríobh Euclid saothair freisin ar pheirspictíocht, ar chónghearrthacha, ar gheoiméadrach sféarúil, ar uimhirtheoiric, agus ar chríochnúlacht mhatamaiticiúil.

Éitimeolaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an leagan gaelaithe Eoiclídéas bunaithe ar a ainm Gréigise Εὐκλείδης (Eukleídēs), a chiallaíonn "clúiteach, glórmhar".[1]

Beathaisnéis[cuir in eagar | athraigh foinse]

Maireann fíorbheagán tagairtí bunaidh d’Eoiclídéas go dtí an lá atá inniu ann, agus mar sin beag atá ar eolas againn anois faoina shaol. Is dócha gur rugadh é thart ar 325 R.Ch., cé nach fios áit agus imthosca a bhreithe agus a bháis agus ní féidir é a mheas ach i gcoibhneas le daoine eile a luaitear leis. Luann matamaiticeoirí Gréagacha eile ó Airciméidéas (c. 287 RC – c.  212 R.Ch) ar aghaidh é, cé gur annamh a luaitear é, agus de ghnáth tugtar "ὁ στοιχειώτης" ("údar na Stoicheia")[2] air. Ba é Próclos a scríobh an cúpla tagairtí stairiúla d’Eoiclídéas c. 450 AD, ocht gcéad i ndiaidh a mhair Eoiclídéas.[3]


Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Harper, Douglas. "Euclidean (adj.)". Online Etymology Dictionary.[1] .
  2. Heath (1981), p. 357
  3. Joyce, David. Euclid. Clark University Department of Mathematics and Computer Science. [2]