An Iodáilis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Iodáilis
(Italiano)
Á labhairt: san Iodáil agus i 29 tír eile.
Réigiún: An Eoraip Theas
Cainteoirí san Iomlán: 85 milliún
Rang: 21
Líne ghinealaigh: Ind-Eorpais

 Iodáilic
  Rómánsach
   Iodáilic-Iarthair
    Iodáilis

Stádas Oifigiúil
Teanga Oifigiúil: na hIodáile, na hEilvéise, Shan Mairíne, na Slóvéine agus Chathair na Vatacáine
Foras Pleanála Teanga: Accademia della Crusca
Cóid teangeolaíocha
ISO 639-1 it
ISO 639-2 itn
ISO 639-3 ita
Amharc ar: TeangaLiosta Teangacha

Is í an Iodáilis nó an Eadáinis, mar a thug Máirtín Ó Cadhain uirthi de réir a chanúna (Iodáilis: italianolingua italiana) teanga náisiúnta na hIodáile. Labhraítear freisin í i gCathair na Vatacáine, san Airgintín, san Eilvéis, in Uragua, sa Bhrasaíl, sna Stáit Aontaithe, sa Ghearmáin agus san Fhrainc. Ceann de na teangacha oifigiúla is ea í san Eilvéis, chomh maith leis an bhFraincis, an Ghearmáinis agus an Réata-Rómáinis. Teanga bhundúchasach is ea í an Iodáilis san Iodáil féin agus san Eilvéis, ach tháinig na pobail Iodálacha sna tíortha eile, go háirithe san Oileán Úr, ar an bhfód de thoradh na himirce, nó ba dual do na hIodálaigh riamh dul ar imirce. D'fhág na hinimirceoirí Iodálacha an-lorg ar chultúr na Stát Aontaithe agus na hAirgintíne, ach go háirithe, agus tá leathchaint na gcoirpeach san Airgintín, an lunfardo, lán focail iasachta ón Iodáilis.

Tá an Iodáilis chaighdeánach bunaithe ar chanúint na Toscáine, ach is é an fuaimniú a chluinfeá i gcathair na Róimhe féin an fuaimniú is airde meas ar na saoltaí seo. Mar a deir na hIodálaigh féin, is í an Iodáilis is fearr ná lingua toscana in bocca romana, teanga na Toscáine i mbéal na Róimhe.


Eolas ar an Iodáilis san A.E.
Map Italophone World - updated.png

An Iodáilis taobh amuigh don Iodáil[athraigh | edit source]

Seachas an Iodáil tá an Iodáilis scapaithe i dtíortha éagsúla ar fud an domhain.

an Airgintín[athraigh | edit source]

Cé go bhfuil Spáinnis an teanga oifigiúl is í Iodáilis an máthairtheanga do timpeall ar 1,500,000 duine san Airgintín.

An Astráil[athraigh | edit source]

I 2001 bhí Iodáilis an máthairtheanga do 316,890 duine san Astráil. Is í an tríú teanga is comónta san Astráil tar éis Béarla agus Sínis.

Ceanada[athraigh | edit source]

I 2011 bhí Iodáilis an máthairtheanga do 407,485(1.2% do daonra gCeanada) duine i gCeanada shíos ó 455,040(1.5%) duine i 2006.

An Chróit[athraigh | edit source]

Tá stair fada ag an Iodáilis sa Chróit go háraithe san Istria Crótach. Is í an máthairtheanga do 0.43% do daonra an Chróit. Sa lá atá inniu an is teanga aitheanta mionlach í an Iodáilis san Istria Crótach agus í an máthairtheanga do 6.83%.


Céadtadán cainteoirí Iodáilis ó dúchas san Istria Crótach i 2001

An Eilvéis[athraigh | edit source]

Is ceann dos na ceithre teanga oifigiúl í an Iodáilis san Eilvéis. I 2011 bhí Iodáilis an príomtheanga do 545,274(8.2% do daonra an Eilvéis) duine san Eilvéis. Is í an tríú teanga is comónta san Eilvéis. Is i Ticino agus deisceart Graubünden a bhfuil cuid is mó dos na cainteoirí Iodáilis i gcónaí.

Léarscáil ag thaispeáint na n-áiteanna ina labhraítear Iodáilis

Poblacht na hÉireann[athraigh | edit source]

De réir daonáireamh Poblacht na hÉireann 2011 bhí Iodáilis an dara teanga neamh oifigiúl déag is comónta i bPoblacht na hÉireann. Bhí Iodáilis an príomtheanga do 10,344 duine i bPoblacht na hÉireann. Rugadh 3,624(35%) dóibh i bPoblacht na hÉireann agus rugadh na 6,720(65%) eile i dtír eile.

an Nua-Shéalainn[athraigh | edit source]

I 2013 bhí Iodáilis an máthairtheanga do 8,214 duine sa Nua-Shéalainn.

an San Mairíne[athraigh | edit source]

Is í an Iodáilis an t-aon teanga oifigiúl sa San Mairíne agus is í an máthairtheanga do fórmhór dos na daoine.

an tSlóivéin[athraigh | edit source]

Tá sé measta go bhfuil Iodáilis mar dara teanga ag timpeall ar 15% do daonra an tSlóivéin, ceann dos na céadtadán is airde san A.E.. I 2002 bhí 3,762 cainteoirí dúchasach Iodáilis ag mearachtaint sa tSlóvéin, bhí 2,853(75.8%) dóibh ag mearachtaint i ceann dos na trí bardas ina bhfuil an Iodáilis oifigiúl (comh maith leis an tSlóivéinis).Is iad Piran, Koper agus Izola na trí bhardais ina bhfuil an Iodáilis oifigiúl. Tá sé measta go úsáideann 5% do daonra an tSlóvéin an Iodáilis ar a laghaid uair sa lá.

Íomhá:SloveniaItalian.png
Na bhardais ina bhfuil an Iodáilis oifigiúl

S.A.M.[athraigh | edit source]

I 2010 bhí Iodáilis an príomtheanga do 764,236 duine i S.A.M. Bhí 28%(213,785) do na cainteoirí Iodáilis i gcónaí i Nua Eabharc.

An Iodáilis
Vicipéid le fáil as An Iodáilis freisin
Flag of Europe.svg athraigh Teangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh
BéarlaBulgáirisCróitisDanmhairgisEastóinisFionlainnisFraincisGaeilgeGearmáinisGréigisIodáilisLaitvis
LiotuáinisMáltaisOllainnisPolainnisPortaingéilisRómáinisSeicisSlóivéinisSlóvaicisSpáinnisSualainnisUngáiris
Foinse: Suíomh gréasáin oifigiúil an AE