Vincent van Gogh

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Van Gogh i bPáras sa bhliain 1887.
A shíniú iomlán
Ba mhinic nár scríobh sé ach "Vincent" mar shíniú.

Péintéir Iar-Impriseanaíoch Ollannach a bhí i Vincent Willem van Gogh (30 Márta 185329 Iúil 1890). Tá a shaothar i measc na cinn is cáiliúla agus is daoire riamh, mar shampla Lucht Ite Prátaí, Lusanna gréine, An Oíche Réaltach, Feileastraim agus Portráid den Dr. Gachet.

Meabhairshláinte[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí fadhbanna meabhairshláinte ag van Gogh, agus cabhair ar bith. Mar shampla, ar an 23 Nollaig 1888, tar éis achrainn le Paul Gauguin, bhain Vincent van Gogh píosa as a chluas féin. Níos déanaí, chuir van Gogh lámh ina bhás féin san Fhrainc sa bhliain 1890.

A Óige[cuir in eagar | athraigh foinse]

Lusanna gréine, 1888

Rugadh Vincent van Gogh ar an 30 Márta 1853 i Groot-Zundert, san Ísiltír. Rugadh Vincent bliain amháin go dtí an lá ó fuair a dheartháir mór, a raibh an t-ainm Vincent air fosta, bás. Bhí beirt dheartháireacha, Theo agus Cor aige agus triúir deirfiúracha, Anna, Elizabeth agus Willemien. Bhí a athair Theodorus ina mhinistir Protastúnach agus ba ealaíontóir í a mháthair Anna. Uaithi a fuair sé an grá agus tallann mhór a bhí aige don ealaín is dócha.

Ag aois a 15, bhí deacrachtaí airgeadais ag an teaghlach agus b’éigean do Vincent an scoil a fhágáil agus dul ag obair.  Fuair sé obair le comhlacht ealaíne a uncail sa Háig. Faoin am seo bhí Vincent líofa i gceithre theanga, an Fhraincis, an Ghearmáin, an Béarla agus an Ollainnis.

Sa bhliain 1873, mar chuid dá obair, chuaigh van Gogh chun cónaí i Londain. Thit sé i ngrá le cultúr Shasana agus bhí dúil mhór aige i scríbhneoireacht Charles Dickens agus George Eliot. Nuair a bhí sé i Londain thit sé i ngrá le Eugenie Loyer. D’iarr sé uirthi é a phósadh ach dhiúltaigh sí é. Tháinig gruaim uafásach ar Vincent ina dhiaidh sin. Chaith sé ar shiúl gach leabhar a bhí aige ach amháin an Bíobla agus shocraigh sé go gcaithfeadh sé a shaol i seirbhís Dé. D’éirigh sé feargach le daoine ag an obair agus ba ghnách leis insint do chustaiméirí gan an ealaíon beagluachach a cheannach. Gan mhoill tugadh bata agus bóthar dó. Thosaigh Van Gogh ansin ag teagasc i scoil buachaillí agus ag cur suim sa reiligiún. Rinne sé staidéar le bheith ina mhinistir ar feadh bliana ach dhiúltaigh sé na scrúduithe Laidine a dhéanamh. Dúirt sé gur teanga mharbh a bhí inti. Chuir sin deireadh leis an smaoineamh sin post a fháil san Eaglais.

Ealaíontóir[cuir in eagar | athraigh foinse]

I bhFómhair 1880, shocraigh van Gogh ar bhogadh go dtí an Bhruiséil agus ar a bheith ina ealaíontóir. Cé nach raibh aon traenáil fhoirmeálta aige, thosaigh sé ag déanamh staidéar ar an ealaín é féin agus d’aontaigh a dheartháir Theo ar chuidiú leis ó thaobh airgid de. Bhog Vincent go Páras agus isteach lena dheartháir Theo. Ba ansin a chonaic sé ealaín impriseanaíoch den chéad uair. Rinne sé cairdeas le healaíontóirí eile ar nós Henri de Toulouse-Lautrec, Camille Pissarro agus daoine eile, ach go minic thit sé amach le healaíontóirí eile fosta nuair a rinne sé cáineadh ar a saothar.

Chuir van Gogh suim mhór in ealaín na Seapáine agus bhí brionglóid aige taisteal go dtí an tSeapáin. Dúirt Toulouse-Lautrec leis go raibh an solas i sráidbhaile Arles díreach cosúil leis an solas sa tSeapáin. I Feabhra 1888, chuaigh Vincent ar thraein go deisceart na Fraince agus bhog sé isteach sa “teach buí”. Chaith sé a chuid airgid ar phéint agus ní ar bhia. Faoin Nollaig, bhí sé beo ar chaifé, arán agus deoch alcólach darbh ainm absinthe agus tháinig meath mór ar a shláinte fhisiciúil agus mheabhrach.

Bhí imní ar a dheartháir Theo agus d’íoc sé an t-ealaíontóir Paul Gauguin as dul go Arles agus súil a choinneáil ar Vincent. Taobh istigh de mhí bhí an bheirt acu ag argóint an t-am ar fad agus d’fhág Gauguin. Ag an am sin, ghearr Vincent a chluas féin de. Tugadh Vincent chuig an ospidéal ach ní raibh sé mar an gcéanna riamh arís. Bhuail gruaim é. Thriail sé pictiúir den dúlra a phéinteáil le dóchas a thabhairt dó ach ba mhinic é ag pilleadh ar an ospidéal mar gheall ar a shláinte.