An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
An Páirtí Coimeádach
Lógó an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe.png
Ceannasaíocht Theresa May
Bunaithe 1678 (Go Stairiúil)
1830 (Sa Nua-Aois)
Ceanncheathrú 30 Millbank, Londain SW1, An Ríocht Aontaithe
Idé-eolaíocht Coimeádachas
Coimeádachas Liobrálach
Tionól Thuaisceart Éireann
0 / 80
Cleamhnas International Democrat Union
Movement for European Reform
European Democrat Union
Dathanna Gorm, Glas
Gréasáin http://www.conservatives.com/

An Páirtí Coimeádach (Leasainm: Na Tóraithe; Ainm Oifigiúil: An Páirtí Coimeádach agus Aontachtach) ar cheann de na páirtithe polaitiúla is sine agus is mó sa Ríocht Aontaithe. Glacann sé seasamh eite deise ar cheisteanna eacnamaíochta, agus seasamh coimeádach, i méid níos lú, ar cheisteanna sóisialta. Go hoifigiúil, tá an páirtí i bhfabhar ar an mBreatimeacht. Tá an páirtí ar an bpáirtí is mó i Rialtas na Ríocht Aontaithe ó 2010, agus páirtí amháin an rialtais ó 2015. In olltoghchán is déanaí na Ríochta Aontaithe, i Meitheamh 2017, bhain an páirtí 318 as na 650 suíomh i dTeach Westminster, agus 42.3% de na guthanna.

I Rialtas na Ríochta Aontaithe 2010–2015[cuir in eagar | athraigh foinse]

David Cameron, a bhí ina cheannaire ar an bPáirtí Coimeádach idir 2006 agus 2016, agus ina Phríomh-Aire ar an Ríocht Aontaithe ó 2010 go dtí 2016

Caitheamh an Rialtais[cuir in eagar | athraigh foinse]

In olltoghchán na bliana 2010, bhain na Coimeádaigh, faoi cheannas David Cameron, 306 de na 650 suíomh i Westminster, a cheadaigh dóibh rialtas a dhéanamh i gcomhcheangal leis an bPáirtí Daonlathach Liobrálach. Chuaigh siad isteach san olltoghchán ag gealladh easnamh bhúiste an rialtais a mhaolú, agus ag gealladh 'stáit níos lú', agus leis na haidhmeanna seo, ghearr siad a lán caithimh rialtais. Idir 2010 agus 2015, thit leibhéal chaithimh an rialtais mar 2.6% san iomlán, cé go raibh difríochtaí móra idir achair difriúla – mar shampla, d'ardaigh caitheamh ar shláinte mar 2.7% (cé gur éirigh éileamh ar aire sláinte níos tapaí fós), fad is a thit an méid airgid tugtha do chomhairlí áitiúla mar timpeall ar 33%.[1]

Ag deireadh an téarma sin, i 2015, bhí an easnamh búiste tite ó £153.5 billiún sa bhliain go £88.0 billiún sa bhliain: maolú, cé nach raibh an t-easnamh seo dulta ar ceal san iomlán mar ba aidhm i bhforógra na bliana 2010.[2][3] Ar an láimh eile, fuair an rialtas a lán beachtaíochta mar gheall ar thionchar neamhionann na ngearrúchán: sna chéad cheithre bhliain, mhaolaigh athruithe caithimh an rialtais ioncam gach deicheatáin níos bochta sa Ríocht Aontaithe – ar bheagnach 3%, an athrú is mó, don deicheatáin is bochta – fad is a mhéadaigh siad ioncam gach deicheatáin níos saibhre ach amháin an deicheatán is saibhre den iomlán.[1]

Cánacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa bhliain 2010, d'ardaigh an rialtas cáin bhreisluacha na Ríocht Aontaithe ó 17.5% go 20%.[4] Ar an taobh eile, ar fad an téarma 2010-2015 ar fad, ghearr siad ráta na cánach comhlachta ó 28% go 20% (cé go ndearna athruithe eile d'fheidhmíocht na cánach seo cúiteamh ar an ngearrúchán).[5][6][7] Sa bhliain 2012, ghearr siad freisin ráta banda is airde na cánach ioncaim, ó 50% go 45%.[8]

Ceisteanna Eile[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rinne na Coimeádaigh feachtas ar son 'Níl' i reifreann 2014 ar neamhspleáchas na hAlban.

Chomh maith leis na ceisteanna eacnamaíochta, bhí roinnt imeachtaí eile a bhí faoi chaibidil i rith na tréimhse seo. Bhí ina n-áireamh sin: ardú i dtáillí ollscoile Shasana i 2010; reifreann ar chóras eile do na holltoghchán agus scannal na haiceálta gutháin ag roinnt grúpaí nuachtáin móra i 2011; ceist na hinimirce ón Rómáin agus ón mBulgáir i 2012; gealltanas ag an rialtas de reifreann ar an Aontas Eorpach agus reachtú chun an phósta chomhghnéis a chur sa dlí (i Sasana agus sa Bhreatain Bheag); idirghabháil milíteach sa Libia agus san Iaráic – ach ní sa tSiria, tar éis cliseadh don rialtas i vóta parlaiminte – sna blianta 2013 agus 2014, agus reifreann ar neamhspleáchas na hAlban, a socraíodh sa bhliain 2012 agus a tharla sa bhliain 2014. Rinne nó thosaigh an rialtas freisin athchóirithe ar na córais sláinte agus sláinte sóisialta, athchóirithe a mhair trí roinnt blianta (agus atá, i gcás athchóirithe an chórais sláinte sóisialta, fós ag teacht i bhfeidhm go dtí an bhliain 2019).

Reifreann ar an Vótáil Chomórtais Dheabhaigh[cuir in eagar | athraigh foinse]

Mar chuid den mhargadh comhcheangail i 2010, d'aontaigh an dá pháirtí sa chomhcheangal reifreann a dhéanamh ar córas olltoghchán na Ríochta Aontaithe a athrú ón córas 'First-Past-the-Post' go córas Vótála Chomórtais Dheabhaigh (Instant Runoff Voting (en)) – beartú ar thacaigh na Daonlathaigh Liobrálacha leis, cé go raibh an Páirtí Coimeádach ina aghaidh. I rith feachtais an reifrinn, rinne na Coimeádaigh feachtas ina aghaidh, agus faoi dheireadh, theip an beartú agus 32% den vóta buaite aige, agus 68% ina aghaidh.[9][10]

An Pósadh Comhghnéis[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa bhliain 2011, d'fhógair an rialtas go mbeadh comhairliúchán ar dlí ar son an phósta chomhghnéis, comhairliúchán a leainseáladh ar 12ú Mhí Mhárta 2012.[11] Bhain an comhairliúchán seo ach amháin le Sasana agus an Bhreatain Bheag, toisc gur iad Tionól Thuaisceart Éireann agus Parlaimint na hAlban atá freagrach ar reachtaíocht an phósta ina ndlínsí faoi seach. Sa bhliain 2013, tháinig bille leis an bpósadh comhghnéis a aithint sa dlí roimh Pharlaimint; vótáil 127 baill Choimeádacha (Cameron, a raibh ról suntasach aige san fheachtas ar son an bhille, ina measc) ar a shon, agus 137 ina aghaidh, ach tháinig an bille isteach sa dlí mar gheall ar thacaíocht ó na páirtithe eile.[12] Vótáil Parlaimint na hAlban freisin ar bhille leis an bpósadh comhghnéis a chur isteach sa dlí sa bhliain 2014; ní raibh an Páirtí Coimeádach i rialtas na hAlban ag an am sin, ach sa vóta parlaiminte, vótáil 7 mball ar son an bhille, agus 8 ina aghaidh.[13]

Olltoghchán 2015[cuir in eagar | athraigh foinse]

Faoi dheireadh, is breithiúnas maith a thug na vótóirí don pháirtí in olltoghchán na bliana 2015: d'ardaigh an páirtí a roinnt vóta ó 36.1% go 36.8%, agus a mhéid suíomhanna go dtí 331, fad is a chaill a bpairtnéirí, na Daonlathaigh Liobrálacha, beagnach dhá thrian a ranna vóta féin.[14] Tar a éis seo, tháinig an páirtí in ann dul ina rialtas ina n-aonar, rud a chruthaigh rialtas na Breataine idir 2015 agus 2017.

I Rialtas na Ríochta Aontaithe 2015-2017[cuir in eagar | athraigh foinse]

Féach freisin: Breatimeacht

Postaer ar son an fheachtais 'imeachta' sa reifreann ar an Aontas Eorpach. Tháinig an maíomh seo faoi airgead tugtha ag an Ríocht Aontaithe ar son buiséid institiúidí an Aontais faoi cháineadh áirithe ón taobh 'fanachta' ag baint lena chruinneas fíriciúil braite. Tá scríofa ar an bpostaer 'We send the EU £50 million a day. Let's spend it on our NHS instead' ('Seolaimid £50 milliún chuig an Aontas Eorpach gach lá. Seachas sin, caithimis é ar ár SNS')
Postaer ar son an fheachtais 'imeachta' sa reifreann ar an Aontas Eorpach. Tháinig an maíomh seo faoi airgead tugtha ag an Ríocht Aontaithe ar son buiséid institiúidí an Aontais faoi cháineadh áirithe ón taobh 'fanachta' ag baint lena chruinneas fíriciúil braite.
Theresa May, atá ina ceannaire ar an bPáirtí Coimeádach agus ar an Ríocht Aontaithe ó 2016 go dtí an lá seo linn

Tar éis Olltoghcháin 2015, ba é gealltanas reifrinn ar an Aontas Eorpach a d'éirigh ina phríomhfhócas don rialtas. Shocraigh David Cameron, a bhí ar son fanachta san Aontas, an reifreann a dhéanamh sa bhliain 2016, de rogha ar tairiscintí eile go ndéanfaí í sa bhliain 2017, mar gur thuairimítí go gcabhródh feachtas gairid leis an taobh 'fanacht'. Rinne lucht fanachta sa pháirtí rogha leis an bhfeachtas a ghiollú bunaithe ar an damáiste eacnamaíochta arbh eagla go ndéanfaí dá n-imreoidh an Ríocht Aontaithe den Aontas, fad is a roghnaigh lucht imeachta sa pháirtí a bhfeachtas-sa a bhunú ar easpa airithe den daonlathas san Aontas, a gcuid mhaoímh féin go gcabhródh an 'Breatimeacht' leis an ngeilleagar, agus ar imnithe faoin inimirce de chuid eile an Aontais.[15][16] Bhí an páirtí an-scoilte i rith an reifrinn: sa pháirtí parlaiminteach, thacaigh 185 feisire le 'fanacht', i gcomórtas le 138 leis an taobh 'imeacht'[17]. Faoi dheireadh, is an taobh 'imeacht' a bhain an reifreann, le 51.9% den vóta, agus 58% na ndaoine a vótáil ar son na gCoimeádach i 2015 agus a vótáil sa reifreann seo ag vótáil ar son imeachta.[18] Cé go ndúirt Cameron roimh an reifreann nach n-éireodh sé as mar Phríomh-Aire agus Ceannaire an Pháirtí dá gcaillfeadh sé, d'fhógair sé a éirí as mar Phríomh-Aire agus Ceannaire an Pháirtí an lá tar éis an reifrinn[19].Thosaigh comórtas ceannais ina dhiaidh seo, ach shocraigh feisirí Westminster an pháirtí gur Theresa May, Aire Gnóthaí Baile go dtí sin, a éireodh ina ceannaire páirtí agus ina Príomh-Aire sula raibh vótáil ag baill an pháirtí ar an gceist.

Sa samhradh go díreach i ndiaidh an olltoghcháin, rinne an rialtas freisin roinnt athruithe eacnamaíochta. Ina measc sin, d'fhógair an Seansailéir, George Osborne, go n-ardódh siad an ráta pá íosta go £7.20 san uair amach as Aibreán 2016, agus go dtí £9.00 faoin mbliain 2020.[20] D'fhógair siad roinnt gearrúchán don chóras de chreidmheasaí cáinte ag an am céanna; i ndiaidh brúite ó fheachtasóirí a dúirt go ndéanfadh an t-athrú sin barraíocht dochair do na daoine is bochta, áfach, lagaigh an rialtas na gearrúcháin seo. Ina theannta sin, d'fhógair siad ísliú eile i ráta cáinte na gcomhlachtaí, ó 20% ag an am sin go dtí 18% faoi 2020.[5][20]

I Rialtas na Ríochta Aontaithe 2017-inniu[cuir in eagar | athraigh foinse]

Agóid laistigh de Sráid Downing in aghaidh an Pháirtí Aontachtach Daonlathach, dhá lá tar éis an olltoghcháin

I ndiaidh Olltoghcháin 2017, shocraigh an Páirtí Coimeádach margadh muinín-agus-soláthar leis an bPáirtí Aontachtach Daonlathach (DUP) le tromlach a fháil i Westminster do na vótáilí eochracha, nós na mbuiséad. Mar chuid den mhargadh seo, fuair an DUP gealltanas ón bpáirtí £1 billiún breise caithimh a dhéanamh i dTuaisceart Éireann, in infheistíocht i gcúrsaí sláinte, oideachais agus infreastruchtúir.[21] Spreag an margadh seo cáineadh ó roinnt polaiteoirí sa Bhreatain Mhór, a bhí neamhshásta le seasaimh an DUP ar cheisteanna an ghinmhillte agus an phósta comhghnéis. Mar thoradh air seo, d'aontaigh an rialtas an ginmhilleadh a chur ar fáil do mhná as Tuaisceart Éireann ar Sheirbhís Náisiúnta Sláinte Shasana gan a bheith orthu íoc as, tar éis gur chuir feisire de chuid Pháirtí an Lucht Oibre, Stella Creasy, leasú molta ar an Queen's Speech (rún parlaiminte a léiríos pleananna an rialtais don bhliain le teacht, agus a mheastar go ginearálta mar rún muinín as an rialtas) a chuirfeadh an rud céanna sa dlí.[22][23][24]

An 13ú Samhain 2018, d'fhógair Theresa May go raibh margadh Breatimeachta féideartha socraithe idir í agus lucht idirbheartaí­ochta an Aontais Eorpaigh.[25] An lá ina dhiaidh, shocraigh Caibinéad na Ríochta Aontaithe a dtacaí­ocht a thabhairt don mhargadh. Beidh vóta parlaiminte ar an margadh lá éigin i meán Mhí Nollag, agus scoilteadh sa pháirtí idir ar cheart nó ar mhícheart glacadh leis.[26]

Leanann freisin athchóirithe don chóras sláinte sóisialta, ar a dtugtar 'Universal Credit' (An Creidmheas Uilíoch) (en), ar theacht i bhfeidhm.

Idir mí Mheán Fómhair agus mí na Samhna 2018, is idir 36% agus 42% d'fhreagarthóirí i bpobalbhreitheanna a deir go vótálfaidís ar son an pháirtí dá mbeadh olltoghchán an lá amárach.[27]

Féach Freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc Sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. 1.0 1.1 http://www.nuffieldfoundation.org/sites/default/files/files/RR04_SUMMARY.pdf
  2. https://www.economicshelp.org/blog/334/uk-economy/uk-national-debt/
  3. "Conservative Party Manifesto - General Election 2010".
  4. "Osborne increases VAT rate to 20%" (en-GB). BBC News (2010-06-22). Dáta rochtana: 2018-10-22.
  5. 5.0 5.1 Stuart Adam (2015). "Tax Measures" (Béarla). Institute for Fiscal Studies. Dáta rochtana: 28/11/2018.
  6. Holly Watt (2010-06-23). "Budget 2010: Corporation tax cut to record low" (en-GB). Dáta rochtana: 2018-10-22.
  7. "Have the Conservatives brought in £70 billion worth of tax cuts?". Full Fact. Dáta rochtana: 2018-10-22.
  8. "George Osborne slashes 50% top tax rate" (en-GB). The Independent. Dáta rochtana: 2018-10-22.
  9. Simon Rogers (2011-05-06). "AV referendum results, mapped and listed" (en). the Guardian. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  10. "Electoral Commission | 2011 UK referendum on the voting system used to elect MPs - results" (en-GB). www.electoralcommission.org.uk. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  11. "Government proposes introducing gay marriage after Cameron intervention · PinkNews" (2016-03-04). Dáta rochtana: 2018-10-20.
  12. "Marriage (Same Sex Couples) Bill — Second Reading — 5 Feb 2013 at 18:52 — The Public Whip" (2016-03-23). Dáta rochtana: 2018-10-20.
  13. Parlaimint na hAlban (04/02/2014). "Official Report - Meeting of the Parliament, Tuesday 4th February 2014" (in Béarla): 27390-27391. 
  14. "2015 UK General election results, manifestos | UK Political Info" (en). www.ukpolitical.info. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  15. "Britain Stronger In Europe" (en). Britain Stronger In Europe. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  16. "ABOUT - Leave.EU" (en-GB). Leave.EU. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  17. https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-eu-referendum-35616946
  18. http://lordashcroftpolls.com/2016/06/how-the-united-kingdom-voted-and-why/
  19. http://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0628/798663-cameron-le-buaileadh-le-ceannairi-na-heorpa-inniu
  20. 20.0 20.1 Larry Elliott, Patrick Wintour (2015-07-09). "Budget 2015: Osborne hopes minimum wage increase will soften welfare cuts" (en). the Guardian. Dáta rochtana: 2018-11-28.
  21. "Margadh déanta idir an DUP agus an Páirtí Caomhach" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  22. "Ginmhilleadh? Pósadh comhghnéis? Acht Gaeilge? Saol corrach i ndán don DUP" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  23. "NI women to get free abortions in England" (en-GB). BBC News (2017-06-29). Dáta rochtana: 2018-10-20.
  24. Jessica Elgot, Henry McDonald (2017-06-29). "Northern Irish women win access to free abortions as May averts rebellion" (en). the Guardian. Dáta rochtana: 2018-10-20.
  25. "Cruinniú éigeandála ag Rialtas na Breataine agus a margadh Breatimeachta déanta ag May" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2018-11-29.
  26. "When does Parliament vote on Brexit deal? Draft agreement is far from done deal" (en-GB). Metro (2018-11-15). Dáta rochtana: 2018-11-29.
  27. "UK Polling Report". ukpollingreport.co.uk. Dáta rochtana: 2018-10-20.