An Iaráic

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Al-Jumhuriyah Al-Iraqiyah
جمهوريّة العراق
Bratach na hIaráice Armas na hIaráice
Bratach Armas
Mana: Allahu Akbar
Amhrán náisiúnta: Ardulfurataini Watan
Suíomh na hIaráice
Príomhchathair Bagdad
33°20′ Thuaidh 44°26′ Thoir
An chathair is mó Bagdad
Teangacha oifigiúla Araibis, Coirdis[1]
Rialtas  
Fuad Masum
Nouri al-Maliki
Neamhspleáchas[2]
Ón Impir. Otamánach
Ón RA

1 Deireadh Fómhair, 1919
3 Deireadh Fómhair, 1932
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
438,317 km² (58ú)
1.1
Daonra
 • Meas. ó 2014
 • Daonáireamh [[ ]]
 • Dlús
 
36,004,552 (40ú)

82.7/km² (125ú)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2006
$89.8 billiún (61ú)
$2,900 (130ú)
Airgeadra Dinar (IRD)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
AST (UTC+4)
ADT (UTC+3)
Fearann Idirlín .iq
Glaochód +964

Tír sa Mheánoirthear agus in iardheisceart na hÁise í Poblacht na hIaráice. Tá sí ag críochantaíocht leis an Araib Shádach agus le Cuáit theas, leis an Tuirc sa tuaisceart, leis an Siria san iarthuaisceart, leis an Iordáin san iarhar, agus leis an Iaráin san oirthear. Thugtaí an Mheaspatáim ar an dúiche seo.

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Ba i réigiún na Measapatáime, idir an Eofrait agus an Tígris, a cuireadh tús le roinnt de na sibhialtachtaí is ársa ar domhan, na Suiméaraigh, na Bablóinigh agus na hAsaírigh. Tar éis a bheith faoi cheannas na Peirse ar feadh i bhfad, ghabh na hArabaigh seilbh ar an réigiún sa bhliain 656, agus aistríodh an Chailifeacht go dtí an chathair nua í mBagdad sa bhliain 762 (in aice leis an Bhablóin ársa). Bhí Bagdad ina príomhchathair don domhan Arabach ar feadh na gcéadta bliain go dtí gur chuir an Impireacht Otamánach an ceantar faoi chois sa bhliain 1534.

Cogadh na Murascaille[athraigh | athraigh vicithéacs]

Thosaigh an Cogadh na Murascaille ar an 2 Lúnasa 1990 nuair a thóg Saddam Hussein an t-ordú ionsaí a dhéanamh ar Chuáit. Bhí an bua ag na gComhguallithe sa deireadh ar an 28 Feabhra 1991, ach níor cuireadh an ruaig ar Saddam Hussein. Agus iad ag teith ó Chuáit, dhóigh na hIarácaigh a lán de na tobair ola atá go flúirseach sa tír seo.

Cogadh na hIaráice[athraigh | athraigh vicithéacs]

Ar an 19 Márta 2003 chuir an chomhghuáillíocht tús leis an gcogadh in aghaidh na hIaráice. Chuaigh Tony Blair agus George W. Bush glan i gcoinne na tuairime a bhí ag na Náisiúin Aontaithe gur cheart fanacht níos faide agus nár cheart ionsaí a dhéanamh ar an Iaráic de bharr na tubaiste a d’fhéadfadh tarlú[3].

Is iomaí tuairim fós faoi cad chuige a rinne siad é, agus cé atá freagrach as an gcinneadh tubaisteach sin[4].

Cogadh cathartha[athraigh | athraigh vicithéacs]

I mí Aibreáin 2010, chuir WikiLeaks físeán d'eachtra a tharla sa bhliain 2007 inar mharaigh fórsaí SAM sibhialtaigh hIaráice agus iriseoirí, os comhair an domhain, ar a dtugtar Collateral Murder.

Feabhra, 1991: Chuir fórsaí míleata Saddam Hussein olacheantair Chuáit le tine.

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

Léarscáil