An tSiria

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
الجمهورية العربية السورية
Al-Ǧumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah
Poblacht Arabach na Siria
Bratach na Siria Armas na Siria
Bratach Armas
Mana: Níl aon ann.
Amhrán náisiúnta: Homat el Diyar
"Caomhnóirí na Tíre Dhúchais"
Suíomh na Siria
Príomhchathair an Damaisc
33°30′ Thuaidh 36°18′ Thiar
An chathair is mó an Damaisc
Teangacha oifigiúla Araibis
Rialtas Poblacht Uachtaránach
Bashar al-Assad
Adel Safar
Neamhspleáchas
Fógraithe (1)
Fógraithe (2)
Glactha
ón Fhrainc
Meán Fómhair, 1936
1 Eanáir, 1944
17 Aibreán, 1946
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
185,180 km² (88ú)
0.06
Daonra
 • Meas. ó 2010
 • Daonáireamh -
 • Dlús
 
23,695,000 (49ú)
-
128/km² (94ú)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2005
US$ 71.74 billiún (65ú)
US$ 3,847 (118ú)
Airgeadra Punt Siriach (SYP)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
+2 (UTC)
+2 (UTC)
Fearann Idirlín .sy
Glaochód +963

Is tír san Meánoirthear í Poblacht Arabach na Siria (Araibis: الجمهورية العربية السورية), nó an tSiria de ghnáth. Tá sí ag críochantacht leis an Liobáin san iarthar, Iosrael san iardheisceart, an Iordáin sa deisceart, an Iaráic san oirthear agus an Tuirc sa tuaisceart. Tá an chuid is mó den Ghólan, in iardheisceart na tíre, faoi fhorghabháil ag Iosrael ó 1967.

Go stairiúil, bhí Siria an lae inniu (ach amháin réigiún an Jazira soir ó thuaidh), an Liobáin, an Phalaistín, agus cuid den Iordáin mar réigiún amháin darbh ainm an tSiria Mhór, nó mar ba mhinice tagairt di as Araibis, Bilad al-Sham (بلاد الشام ).

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

stair ag an Siria chomh fada siar agus an bhliain 4 RC.[1] Bunaíodh a phríomhchathair, an Damaisc, sa dara mílaois roimh Chríost Bhí an chathair mar shuíochán Impireacht na nUmayyach ó 661-750 agus ba phríomhchathair chúigeach í le linn Impireacht na Mamlúc.

Tar éis bhua na n-Abasach, tháinig Baghdad i gcomharbas uirthi agus tháinig meath ar an Damaisc.

Athbheochan a bhí i gceist le ré na n-Ayyubid agus na Mamluk sa Damaisc.

Faoi smacht na nOtamánach, tháinig meath mór ar an Damaisc.

Léarscáil, 1935

Neamhspleáchas[athraigh | athraigh vicithéacs]

Fuair an stát sa lá atá inniu ann neamhspleáchas ón Fhrainc sa bhliain 1946. 'Sé an 17 Aibreán “Lá na Saoirse” í bPoblacht Arabach na Siria. Roghnaíodh Damaisc mar phríomhchathair na Siria tar éis don tír sin neamhspleáchas a bhaint amach i 1946.

Bhí daonra na Siria chomh mór agus 19 milliún sa bhliain 2008. Bhí formhór acu Muslamaigh Sunnacha ag an am, chomh maith le 16% de ghrúpaí Muslamacha eile, mar atá, na Alawíigh, Shi'a, Drús agus Ismaelaigh. Bhí 10% Críostaithe.

Al-Assad[athraigh | athraigh vicithéacs]

Hafez al-Assad, 1977

Ón bhliain 1963 ar aghaidh tá an Páirtí Ba'ath i gceannas; ó 1970 ar aghaidh tagann an ceann stáit ón chlann Assad. Bhí a Hafez al-Assad i gceannas ó 1970 go dtí 2000 nuair a fuair sé bás.

Is é an déachtóir Bashar al-Assad uachtarán na Siria faoi láthair.

Is éard is "an tEarrach Arabach" ann ná tonn réabhlóideach de léirsithe agus d'agóidí a bhí agus a bhíonn ar siúl sa domhan Arabach ón 18 Nollaig 2010 ar aghaidh.

Cogadh cathartha[athraigh | athraigh vicithéacs]

2011. Thosaigh cogadh cathartha i ndáiríre sa tSiria i 2011.

2016. I mhí Márta 2016, tuairiscítear ar RTÉ[2] go raibh an Rúis lena gcuid fórsaí míleata a tharraingt amach as an tSiria go hiomlán. .

Sa bhliain 2016, scriosadh Aleppo. Chuaigh fórsaí de chuid na Siria isteach i in oirthear Aleppo i mí Nollag na bliana 2016, an bua ag rialtas in aghaidh na reibiliúnach[3]. Rinne an rialtas "glanadh eitneach" ar an gcathair.

Saighdiúir de chuid na Siria, 2006, le AK-47

2017. I 2017, rinne ionsaí ceimiceach ar cheantar ceannairceach gar do chathair Homs. Rinne na Stáit Aontaithe ionsaí diúracán ar bhunáit aeir sa tSiria cúpla lá ina dhiaidh[4].

Féach freisin[athraigh | athraigh vicithéacs]

An tSiria: An Chéad Domanó Eile?, Beo.ie, 128 · NOLLAIG 2011

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]