An tSiria

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Infotaula de geografia políticaAn tSiria
الجمهورية العربية السورية (ar)
سوريا (ar)
al-Jumhūriyya al-ʿArabiyya al-Sūriyya (ar) Edit the value on Wikidata
Flag of Syria (en) Coat of arms of Syria (en)
Flag of Syria (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coat of arms of Syria (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Aintiún Humat ad-Diyar (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Suíomh
Syria (orthographic projection).svg Edit the value on Wikidata
 35°13′00″N 38°35′00″E / 35.21667°N 38.58333°E / 35.21667; 38.58333

Príomhchathair An Damaisc Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 18,499,181 (2019) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Araibis Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de An Meánoirthear agus Western Asia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 185,180 km² Edit the value on Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce An Mheánmhuir Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Sliabh Hearmón (2,813.95 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle Muir na Gailíle (−214 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Cruthú Márta 8, 1920
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais semi-presidential system (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach People's Council of Syria (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• Uachtarán na Siria Edit the value on Wikidata Bashar al-Assad (Iúil 17, 2000) Edit the value on Wikidata
• Príomh-Aire na Siria Edit the value on Wikidata Hussein Arnous (en) Aistrigh (Meitheamh 11, 2020) Edit the value on Wikidata
Údarás breithiúnach is airde The ministry of justice (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
Airgeadra Syrian pound (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .sy (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Glaochód +963 Edit the value on Wikidata
Uimhir theileafóin éigeandála 112, 110 (en) Aistrigh agus 113 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán gréasáin egov.sy Edit the value on Wikidata

Is tír san Meánoirthear í Poblacht Arabach na Siria (Araibis: الجمهورية العربية السورية), nó an tSiria de ghnáth. Tá sí ag críochantacht leis an Liobáin san iarthar, Iosrael san iardheisceart, an Iordáin sa deisceart, an Iaráic san oirthear agus an Tuirc sa tuaisceart. Tá an chuid is mó den Ghólan, in iardheisceart na tíre, faoi fhorghabháil ag Iosrael ó 1967.

Go stairiúil, bhí Siria an lae inniu (ach amháin réigiún an Jazira soir ó thuaidh), an Liobáin, an Phalaistín, agus cuid den Iordáin mar réigiún amháin darbh ainm an tSiria Mhór, nó mar ba mhinice tagairt di as Araibis, Bilad al-Sham (بلاد الشام ).

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

stair ag an Siria chomh fada siar agus an bhliain 4 RC.[1] Bunaíodh a phríomhchathair, an Damaisc, sa dara mílaois roimh Chríost Bhí an chathair mar shuíochán Impireacht na nUmayyach ó 661-750 agus ba phríomhchathair chúigeach í le linn Impireacht na Mamlúc.

Tar éis bhua na n-Abasach, tháinig Baghdad i gcomharbas uirthi agus tháinig meath ar an Damaisc.

Athbheochan a bhí i gceist le ré na n-Ayyubid agus na Mamluk sa Damaisc.

Faoi smacht na nOtamánach, tháinig meath mór ar an Damaisc.

Léarscáil, 1935

Neamhspleáchas[cuir in eagar | athraigh foinse]

Fuair an stát sa lá atá inniu ann neamhspleáchas ón Fhrainc sa bhliain 1946. 'Sé an 17 Aibreán “Lá na Saoirse” í bPoblacht Arabach na Siria. Roghnaíodh Damaisc mar phríomhchathair na Siria tar éis don tír sin neamhspleáchas a bhaint amach i 1946.

Bhí daonra na Siria chomh mór agus 19 milliún sa bhliain 2008. Bhí formhór acu Muslamaigh Sunnacha ag an am, chomh maith le 16% de ghrúpaí Muslamacha eile, mar atá, na Alawíigh, Shi'a, Drús agus Ismaelaigh. Bhí 10% Críostaithe.

Al-Assad[cuir in eagar | athraigh foinse]

Hafez al-Assad, 1977

Ón bhliain 1963 ar aghaidh tá an Páirtí Ba'ath i gceannas; ó 1970 ar aghaidh tagann an ceann stáit ón chlann Assad. Bhí a Hafez al-Assad i gceannas ó 1970 go dtí 2000 nuair a fuair sé bás.

Is é an déachtóir Bashar al-Assad uachtarán na Siria faoi láthair.

Is éard is "an tEarrach Arabach" ann ná tonn réabhlóideach de léirsithe agus d'agóidí a bhí agus a bhíonn ar siúl sa domhan Arabach ón 18 Nollaig 2010 ar aghaidh.

Cogadh cathartha[cuir in eagar | athraigh foinse]

2011. Thosaigh cogadh cathartha i ndáiríre sa tSiria i 2011. Bhris agóidí ar son an daonlathais amach sa tSiria ar an 15 Márta 2011. Tar éis d'fhórsaí slándála urchair a scaoileadh leis an lucht agóide, tháinig méadú as cuimse ar an bhforéigean agus cuireadh briogáidí reibiliúnacha le chéile chun aghaidh a thabhairt ar fhórsaí an stáit[2]. Thosaigh cogadh cathartha sa tSiria mar sin, cogadh a bhí le bheith ar bharr an chlár oibre pholaitiúil dhomhanda go ceann i bhfad.

Saighdiúir de chuid na Siria, 2006, le AK-47

2016. I mí Márta 2016, tuairiscítear ar RTÉ[3] go raibh an Rúis lena gcuid fórsaí míleata a tharraingt amach as an tSiria go hiomlán.

Sa bhliain 2016, scriosadh Aleppo. Chuaigh fórsaí de chuid na Siria isteach i in oirthear Aleppo i mí Nollag na bliana 2016, an bua ag rialtas in aghaidh na reibiliúnach[4]. Rinne an rialtas "glanadh eitneach" ar an gcathair.

A volcano called Syria.png

2017. I 2017, rinne ionsaí ceimiceach ar cheantar ceannairceach gar do chathair Homs. Rinne na Stáit Aontaithe ionsaí diúracán ar bhunáit aeir sa tSiria cúpla lá ina dhiaidh[5].

2018. Ar an 13 Aibreán, rinne na Stáit Aontaithe, an Fhrainc agus an Bhreatain ionsaithe diúracáin ar ionaid de chuid rialtas na Siria i ndiaidh d’arm Bashar al-Assad úsáid a bhaint as airm cheimiceacha in ionsaí ar an gcathair Douma, a bhí i lámha reibiliúnach.[6]

Inniu tá na céadta míle tar éis bháis ó thús an chogaidh, agus tá na milliúin ar a dteitheadh.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

An tSiria: An Chéad Domanó Eile?, Beo.ie, 128 · NOLLAIG 2011

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]