Dara Éirí Amach i nDeasmumhain

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Tharla an Dara Éírí Amach i nDeasumhain (nó an Dara Ceannairc Deasúnach) idir 1579 agus 1583, nuair a throid ríshliocht Mhic Gearailt Dheasmumhain in aghaidh fhorlámhas coimhthíoch na Sasanach in Éirinn. Bhí an t-éirí amach seo níos forleithne agus níos fuiltí ná an chéad cheann a tharla sna blianta 1569-73.

Thosaigh an dara éirí amach seo i Mí Iúil na bliana 1579, nuair a thuairling Séamus Mac Muiris Mac Ghearailt, in Éírinn agus fórsa d'airm an Phápa ina theannta aige.

Spreag an eachtra seo éirí amach fud fad deisceart na tíre,i measc iad siúd a bhí báúil do ríshliocht Mhic Gearailt agus a bhí mí-shásta le Rialtas Shasana.

Nuair a chríochnaigh an troid, bhí na ceannaircigh cloíte, nuair bhí Gearóid Mór Mac Gearailt, an 15ú déag Iarla Dheasmumhan básaithe.

Bhí dálaí éagsúla taobh thiar den reibiliún, ina measc siúd bhí; agóid na niarlaí feodacha in aghaidh ionsá nó cur isteach an Rialtais lárnach (Londain) ar a gcuid gnóthaí agus a an cead a bhí acu cumhachtaí á dháileadh; freagairt imchoimeádacha na nÉireannach in aghaidh polasaithe na Sasanach, a bhí ina ndúshlán do sochaí tradisiúnta agus nósanna na nGael; agus cosaint an Caitliceachas in éadan rialach Phrotastúnaigh na Sasanach.

Mar thoradh ar theip an éirí amach, tharla léirscrios ar ríshliocht Dheasmumhain agus plandáladh an Mhumhain le coilínigh ó Shasana ina dhiaidh sin sa bhliain 1585. Sa bhreis ar sin, i rith na mblianta a raibh éirí amach ar siúl, maraíodh a lán daoine, b'fhéidir trín den dhaonra, de bharr cogaidh agus nó den ghorta. Maraíodh a lán stoic agus milleadh na barra. Dá bhrí sin is uilig, deirtear nach bhfuair na plandóirí rompu ach talamh bánaithe ina raibh fiailí ag fás go tiubh ann.

Cúlra an scéil[athraigh | edit source]

Ionradh 1578 a thréigean.[athraigh | edit source]

An t-Ionradh i 1579.[athraigh | edit source]

Tosach an Reibiliúin.[athraigh | edit source]

Comhcheanglaíonn Gearóid Iarla leis na Reibiliúnaigh.[athraigh | edit source]

Feachtas míleata an Earraigh 1580 agus léigear Chaisleán Charraig an Phoill .[athraigh | edit source]

Féach freisin[athraigh | edit source]

  • Richard Bagwell, Ireland under the Tudors 3 vols. (London, 1885–1890).
  • John O'Donovan (ed.) Annals of Ireland by the Four Masters (1851).
  • Cyril Falls Elizabeth's Irish Wars (1950; reprint London, 1996). ISBN 0-09-477220-7.

Tagairtí[athraigh | edit source]

Naisc Sheachtracha[athraigh | edit source]