Taoiseach

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Coat of arms of Ireland.svg
Éanna Ó Coinnigh, Taoiseach na hÉireann faoi láthair.

Is é an Taoiseach (Taoisigh an uimhir iolra) ceannaire rialtais nó príomh-aire na hÉireann. Seanteideal Gaelach é taoiseach, a chiallaíonn "tiarna" nó "ceannaire". Is é an tUachtarán atá freagrach as Taoiseach a cheapadh ar mholadh Dáil Éireann.

Freagraíonn an Taoiseach ceisteanna i nDáil Éireann maidir le polasaithe nó le hábhair áirithe a bhaineann lena Roinn féin. Caithfidh an Taoiseach, an Tánaiste agus an tAire Airgeadais bheith ina mbaill de Dháil Éireann.

Is é Éanna Ó Coinnigh, TD, ceannaire pháirtí Fhine Gael, Taoiseach na hÉireann faoi láthair.

Taoisigh na hÉireann idir 1919 agus an lá inniu[athraigh | edit source]

An Taoiseach ó go dtí
Cathal Brugha Eanáir 1919 Aibreán 1919
Eamon de Valera Aibreán 1919 Lúnasa 1921
Art Ó Gríofa Eanáir 1921 Meán Fómhair 1922
Micheál Ó Coileáin Eanáir 1922 Lúnasa 1922
L.T. Mac Cosgair Lúnasa 1922 Márta 1932
Eamon de Valera Márta 1932 Feabhra 1948
Seán A Mac Coisdealbha Feabhra 1948 Meitheamh 1951
Eamon de Valera Meitheamh 1951 Meitheamh 1954
Seán A Mac Coisdealbha Meitheamh 1954 Márta 1957
Eamon de Valera Márta 1957 Meitheamh 1959
Seán F. Lemass Meitheamh 1959 Samhain 1966
Seán Ó Loingsigh Samhain 1966 Márta 1973
Liam Mac Cosgair Márta 1973 Meitheamh 1977
Seán Ó Loingsigh Iúil 1977 Nollaig 1979
Cathal Ó hEochaidh Nollaig 1979 Meitheamh 1981
Gearóid Mac Gearailt Meitheamh 1981 Eanáir 1982
Cathal Ó hEochaidh Márta 1982 Nollaig 1982
Gearóid Mac Gearailt Nollaig 1982 Márta 1987
Cathal Ó hEochaidh Márta 1987 Feabhra 1992
Ailbhe Mac Raghnaill Feabhra 1992 Nollaig 1994
Seán de Briotún Nollaig 1994 Meitheamh 1997
Parthalán Ó hEachthairn Meitheamh 1997 Bealtaine 2008
Brian Ó Comhain Bealtaine 2008 Márta 2011
Éanna Ó Coinnigh Márta 2011 anois


Tabhair faoi deara gurb i 1937 a chuireadh tús leis an teideal 'Taoiseach' don té a bhí i gceannas ar an rialtas. Ba é an Príomhaire a bhí mar cheann an rialtas sa Chéad Dháil Éireann. I 1921, déanadh Uachtarán Poblacht na hÉireann de Eamon de Valera. Ba Cathaoirleach ar Rialtas Sealadach na hÉireann é Mícheál Ó Coileáin. De réir Bunreacht Shaorstát Éireann, an t-aimn a bhí a bhí ar cheann an rialtais ná Uachtarán na hArdchomhairle. Mar sin, níl sé go huile is go hiomlán ceart an teideal 'Taoiseach' a bhronnadh ar gach duine a bhí i gceannas na rialtais éagsúla in Éirinn roimh daingniú Bunreacht na hÉireann i 1937.

Naisc sheachtracha[athraigh | edit source]