An Rúis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Rúis)
Jump to navigation Jump to search
Российская Федерация
Rossiyskaya Federatsiya
Cónaidhm na Rúise
Bratach na Rúise Armas na Rúise
Bratach Armas
Mana: {{{mana_náisiúnta}}}
Amhrán náisiúnta: Государственный гимн Российской Федерации

Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii

Suíomh na Rúise
Príomhchathair Moscó
55°45′ Thuaidh 37°37′ Thiar
An chathair is mó Moscó
Teangacha oifigiúla Rúisis
Rialtas Cónaidhm leath-uachtaránach
Vladímír Pútín
Dmitry Medvedev
Neamhspleáchas
Fógraíodh
Críochnaithe
Ón Aontas Sóivéadach
12 Meitheamh, 1990
26 Nollaig, 1991
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
17,098,242 (Gan Críméa) km2 (1ú) km² ()
0.5%
Daonra
 • Meas. ó 2005
 • Daonáireamh 2000
 • Dlús
 
142,800,000 ()
N/A
8/km² (178ú)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2009
$3.474 trillion (6ú) ()
$23,744 (53ú) (41ú)
Airgeadra Ruble (RUB)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
CET3 (UTC+2 to +12)
CEST (UTC+3 to +13)
Fearann Idirlín .рф, .ru, .su
Glaochód +7

Is tír leath-Eorpach, leath-Áiseach í an Rúis (ainm oifigiúil: Cónaidhm na Rúise). Is í an tír is mó ar domhan, le hachar 17,075,400 km², beagnach dhá oiread níos mó ná an chéad tír eile, is é sin, Ceanada. Is í an t-ochtú tír is mó maidir le daonra. Is é Moscó an phríomhchathair. Is í an Rúisis an teanga oifigiúil, siúd is go bhfuil an dúrud teangacha eile á labhairt ag na mionlaigh ar fud na tíre.

Bhí sí ar an tír cheannasach in Aontas na bPoblachtaí Sóivéideacha Sóisialacha (APSS) agus is iomaí duine sa Rúis a airíonn uaidh cumhacht na Rúise sna laethanta a bhí.

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Príomhalt: Stair na Rúise

Déimeagrafaic[athraigh | athraigh vicithéacs]

Teangacha[athraigh | athraigh vicithéacs]

Labhraítear 100 teanga difriúla. Is í Rúisis an t-aon teanga oifigiúil ach tá 27 teanga mhionlach atá aitheanta. De réir an daonáirimh sa bhliain 2002, bhí 142.6 milliún duine ábalta Rúisis a labhairt de na 143.8 milliún duine ar fad sa Rúis (99.1%). Is í Tatairis an dara teanga is mó le 5.5 milliún cainteoirí. Is í Úcráinis an tríú teanga is mó agus 1.8 milliún cainteoirí ann. Is í Rúisis ceann de na sé theanga oifigiúla de chuid na Náisiún Aontaithe.

Oideachas[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá córas oideachais saor i gcóir gach duine mar chuid den bhunreacht. Ó 1990 tá córas 11 bhliain i réim. Sa bhliain 2004 chaith rialtas na Rúise 3.6% de GDP na tíre ar an oideachas.

Reiligiún[athraigh | athraigh vicithéacs]

Níl aon daonáireamh oifigiúil i gcóir reiligiúin ach tá na figiúirí seo bunaithe ar suirbhéanna. I Lúnasa ceap ARENA gur Críostaithe iad (Cathlicigh, Cheartchreideamhaigh, Protastúnaigh) iad 46.% den daonáireamh. Ceapann Levada go bhfuil 76% den daonra sa Rúis ina gCríostaithe. De réir POF tá 65% ina Chríostaithe agus de réir PRC 73.6%.

Baineann timpeall 95% de pharóistí Ceartcreidmheacha sá Rúis leis an Eaglais Cheartchreidmheach Rúiseach.

Is iad An Chríostaíocht Cheartchreidmheach, Ioslam, Giúdachas agus Búdachas na reiligiúin traidisiúnta sa tír.

Is é Ioslam an dara reiligiún is mó sa Rúis. In iomlán tá 9,400,000 Moslamach sa Rúis (6.5%) i 2012 (níl an figiúr seo ró-chruinn mar ní chlúdaínn sé na Stáit Mhoslamacha traidisiúnta, .i. Chechnya agus Ingushetia. Seo na stáit (a bhí clúdaithe sa suirbhé) le níos mó ná 10% Moslamach Kabardino-Balkaria (49%),  Bashkortostan (38%), KarachayCherkessia (34%), Tatarstan (31%), Yamalia (13%), Orenburg Oblast (11%), Adygea (11%) agus Astrakhan Oblast (11%). Tá daonra Moslamach idir 1-2% sa chuid is mó do na stáit sa Sibéir.

Cultúr[athraigh | athraigh vicithéacs]

Litríocht[athraigh | athraigh vicithéacs]

Príomhalt: Litríocht na Rúise

Is í litríocht na Rúise litríocht na Rúise féin agus a cuid deoraithe, agus litríocht Rúisise na dtíortha a bhain leis an Rúis nó leis an Aontas Sóivéadach.

Spórt[athraigh | athraigh vicithéacs]

Beidh Corn an Domhain Sacair 2018 insan Rúis.

Caidreamh iasachta[athraigh | athraigh vicithéacs]

Sa bhliain 2009 bhí caidreamh ag an Rúis le 191 tíortha agus bhí ambasáidí i 144 tíortha.


Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

Naisc sheachtracha[athraigh | athraigh vicithéacs]