Nua-Eabhrac (stát)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
State of New York
Bratach stáit Nua-Eabhrac Séala stáit Nua-Eabhrac
(Bratach Nua-Eabhrac) (Séala Nua-Eabhrac)
Leasainm: Empire State (Stát na hImpireachta)
Suíomh Nua-Eabhrac
Príomhchathair Albany
An chathair is mó Cathair Nua-Eabhrac
Gobharnóir Andrew Cuomo (D)
Teangacha oifigiúla Níl aon cheann. Béarla i ngníomh
Achar 141,299 km² (27ú)
 - Talamh 122,506 km²
 - Uisce 18,793 km² (13.3%)
Daonra (2010)
 - Daonra 19,378,102 (3ú)
 - Dlús daonra 157.81 /km² (6ú)
Iontráil san Aontas
 - Dáta 26 Iúil, 1788
 - Ord 11ú
Crios ama UTC -5/-4
Domhanleithead 40° 30′ N go 45° 1′ N
Domhanfhad 71° 51′ W go 79° 46′ W
Leithead 455 km
Fad 530 km
Airde
 - An airde is mó 1,629 m
 - Meánairde 305 m
 - An airde is lú 9 m
Giorrúcháin NY, US-NY
Láithreán Gréasáin www.ny.gov

Is stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá é Nua-Eabhrac

Stair[athraigh | edit source]

Ceann de na chéad stáit a cuireadh ar bun i Meiriceá Thuaidh, ainmnítear an stát seo as Cathair Nua-Eabhrac. Ba iad muintir na na hÍsiltíre ar dtús a chur fúthu ag Fort Orange, ar shuíomh Albany an lae inniu, sa bhliain 1624. Ba iad freisin a chuir cathair Nieuw Amsterdam ar bun sa bhliain 1625, agus de réir an scéil choitinn, cheannaigh Peter Minuit oileán Manhattan ó na hIndiaigh ar bheagán áilleagán, arbh fhiú $24 iad. Sa bhliain 1664, thug an pobal maoirseacht do Shasana ar an gcathair. Thug siadsan "New York" ar an limistéir in ómós do Dhiúic Eabhrac. Is de bhunús Cheilteach an ainm Eabhrac.

Bhí Nua-Eabhrac ina phríomhchathair i Stáit Aontaithe Mheiriceá (S.A.M.) ar feadh aistir ghearr i ndiaidh Chogadh na Saoirse.

Tionscal[athraigh | edit source]

I measc tionscal an stáit, tá foilsitheoireacht agus clóbhualadh, innealra agus feisteas tionsclaíoch, innealra leictreonach, turasóireacht, agus feirmeoireacht. Meastar ar an seachtú háit é le táirgeadh tionscail. Tógtar eallach agus éanlaith clóis, agus fástar glasraí, torthaí agus min. Tá tábhacht, leis, le fás caora fíniúna agus déanamh fíona ar an Oileán Fada agus i ngleann an Hudson.

Gnéithe Fisiciúla na Tíre[athraigh | edit source]

Tá sléibhte na nAdirondack i dtuaisceart an stáit, agus cinn níos ísle ná iad, na Catskills, siar ó dheas as Albany i lár an stáit. Ritheann abhainn mhór an Hudson ó limistéir theorainn Cheanada go cathair Nua-Eabhrac, agus seolann longa móra uirthi go dtí Albany. Ba é tógail an Chanáil Erie, go deimhin, a chur bun leis an dtús áite a bhí le fada ag cathair Nua-Eabhrac i gcúrsaí tráchtála. Bhí bealach sa chanáil le táirgeadh de chuid mhór den tír a thabhairt ar uisce go dtí an cósta roimh aimsir na dtraenach.

Cathair Nua-Eabhrac[athraigh | edit source]

Roinntear cathair Nua-Eabhrac inniu ina cúig bhuirg:

Bhí daonra 8,008,278 i gcathair Nua-Eabhrac sa bhliain 2000, rud a thugann tus áite di i measc chathracha na Stát Aontaithe. Ba í cathair Nua-Eabhrac longphort iontrála an-chuid d'imircigh na hEorpa go dtí S.A.M. Ba í Oileán Ellis sa chalafort stáisiún iontrála na loingeas paisinéara ón naoú haois déag go tús an fichiú haois. Roimhe sin, thigidís i dtír ar dheisceart Manhattan, in áit ar a dtugtar an Battery. Fós féin, tá pobail éagsúla le feiceáil ar fud na cathrach. Sa lá atá inniu ann, tagann a lán imirceach ar tír in Aerfort John F. Kennedy i Queens, nó in Aerfort Newark, i New Jersey, atá suite i gcóngar 35km ón gcathair.

An tOileán Fada[athraigh | edit source]

Síneann An tOileán Fada amach soir as cathair Nua-Eabhrac. Tá sé os cionn 170 km ar fhaid, ach níl sé mórán thar 30 km ar leithead in aon chuid de. De ghnáth nuair a luaitear an ainm, fágtar Queens agus Brooklyn ar lár, mar go bhfuilid i gcathair Nua-Eabhrac, cé gur chuid den oileán iadsan maidir le tíreolaíocht.

Fuíoll an Stáit[athraigh | edit source]

I measc chathracha móra eile an stáit, áirítear Buffalo (d. 292,648), Syracuse (d.147,306), Yonkers (d.196,086), agus Rochester (d.219,773). Tugtar go minic "Upstate" ar chuid an Stáit a luíonn ó thuaidh ó chathair Nua-Eabhrac agus an Oileáin Fada, .i. mórchuid an stáit. "Downstate" a luaitear orthu siúd ó theas ó chathair Nua-Eabhrac, ach ní minic a úsáidtear an téarma siúd.

Bailte i Nua-Eabhrac[athraigh | edit source]


Stáit Aontaithe Mheiriceá Bratach
Stáit: Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming