California

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
California (An Chalafóirn)
Bratach stáit na Calafóirne Séala stáit na Calafóirne
(Bratach na Calafóirne) (Séala na Calafóirne)
Leasainm: The Golden State (An Stát Órga)
Suíomh na Calafóirne
Príomhchathair Sacramento
An chathair is mó Cathair na nAingeal
Gobharnóir Jerry Brown (D)
Teangacha oifigiúla Béarla
Achar 410,000 km² (3ú)
 - Talamh 404,298 km²
 - Uisce 20,047 km² (4.7%)
Daonra (2010)
 - Daonra 37,253,956 (1ú)
 - Dlús daonra 92.3 /km² (11ú)
Iontráil san Aontas
 - Dáta 9 Meán Fómhair 1850
 - Ord 31ú
Crios ama UTC -8/-7
Domhanleithead 32°30'N go dtí 42°N
Domhanfhad 114°8'W go dtí 124°24'W
Leithead 402.5 km
Fad 1,240 km
Airde
 - An airde is mó 4,418 m
 - Meánairde 884 m
 - An airde is lú -86 m
Giorrúcháin CA, US-CA
Láithreán Gréasáin www.ca.gov

Is stát de chuid Stáit Aontaithe Mheiriceá é Californiaan Chalafóirn[1][2] mar a ghlaotar uirthi as Gaeilge uaireanta (cf. CalafóirniamCalafóirneach). Tá sé suite in iarthar na tíre ar chósta an Aigéin Chiúin. Is é an stát is mó sa tír ó thaobh daonra de agus an tríú stát is mó de réir achair. Is é "an Stát Órga" leasainm oifigiúil an stáit. D´fhéadfadh sé go mbaineann sé seo leis an ór ar thángthas air sa bhliain 1848 (agus a chuir tús le Fuadar Óir Chalifornia) nó mar go bhfuil dath an óir, nach mór, ar go leor de thalamh an stáit sa samhradh. Úsáidtear an giorrúchán CA don phost, agus baineann an Associated Press feidhm as Calif. Is é Sacramento príomhchathair na Calafóirne.

Daonra dlúth atá i ndeisceart na Calafóirne, agus is lú an líon daoine atá le fáil sa taobh thuaidh. Is é Los Angeles, sa deisceart, an chathair is mó sa stát agus is é an dara cathair is mó sna Stáit Aontaithe. Is é mórcheantar San Francisco, sa dtuaisceart, an dara ceantar uirbeach is mó sa stát. Maireann formhór an daonra laistigh de 50 míle (80 km) ón Aigéan Ciúin.

Ainm an Stáit[athraigh | edit source]

Creidtear go dtagann ainm an stáit ó Las sergas de Espladián (Eachtraí Spladian), úrscéal ón 16ú haois le Garci Rodríguez de Montalvo, a raibh oileán ann darbh ainm "California" a bhí ar nós Parthais. D'fhéadfadh sé go gciallaíonn an focal "chomh te le hoigheann" (cali > te, fornia > oigheann).

Tíreolaíocht[athraigh | edit source]

Tá éagsúlacht mhór ag baint le tíreolaíocht Chalifornia ón gcósta thiar go dtí sliabhraon an Sierra Nevada thoir, agus ó dheas arís chun Gleann an Bháis sa deisceart - ceann de na háiteanna is teo ar domhain. Tá an Gleann Láir idir an t-aigéan agus na sléibhte agus is é seo an príomhshuíomh talmhaíochta sa stát.

Bailte sa Chalafóirn[athraigh | edit source]

An Droichead Golden Gate in aice San Francisco


Stáit Aontaithe Mheiriceá Bratach
Stáit: Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming


Tagairtí[athraigh | edit source]

  1. http://www.irishgaelictranslator.com/translation/topic29648.html
  2. Leathnach 181, Foclóir Gaeilge-Béarla, Niall Ó Dónaill, an Gúm.