Pápa Leon X

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Rugadh an Pápa Leon X ar an 11ú Nollaig, 1475, leis an ainm Giovanni di Lorenzo de' Medici. Bhí sé mar an Pápa ón 9ú Márta 1513 go dtí a bháis i 1521.[1] Tá sé ceapaith a bheith mar an Pápa is tábhachtaí i rith an Renaissance, agus bhí a cinne chun saol loghanna a cheadú cheann de na cuinsí ag baint leis an Reifirméisean.

Rug sé i bhFlórans sa bhliain 1475 mar an dara mac le Lorenzo de Medici[2]. Bhí an oideachas is fearr ar fáil dó mar gheall ar cumacht agus saibhreas a hathair. Ó 1489 rinne sé staidir ar an diagacht agus dlí canónta ag Ollscoil Pisa. I 1492, rinne mar bhaill de Ollscoil na gCairdinéal é, gan é a bheith mar sagart roimh ré. Rinne sé an cinne chun a bheith ina chónaí sa Róimh, ach mar gheall ar bás a hathair agus toghadh an Pápa nua, bhog sé ar ais go bhFlórans.

Ó 1494 go 1500, rinne sé taistil thar timpeall ar Tuaisceart na hEorpa. I 1500, bhog sé ar ais don Róimh, agus d’fhan sé ann. Rinne é mar leagáid an Phápa do Bologna agus Romagna i 1511, agus i 1512 bhí sé ag stiúir thar athbhunú cumhacht na Medicis go bhFlórans.

I 1513 fuair an Pápa Julius II, bás. Bhí ar Ollscoil na gCairdinéal Pápa nua a phioca. Tar éis íosmachnamh a dhéanamh, phioc siad an Cardinéal de Medici mar Pápa. Thóg sé an ainm Leon X.

An Pápa Leon X.

Ag 37 bliain d’aois, bhí an Pápa seo mar samhail de idéal an Renaissance. Bhí an Pápa seo ciún agus suaimhneach, diffriúl leis an saighdiúr-Pápa roimhe é, Julius II.

Bhí Leo an-flaithiúl leis a chuid airgead fhéin, agua airgead an Eaglais. Faoi a chuid Pátrúnacht, rinne an Róimh mar lárionad cultúr an dhoman thiar arís eile. Bhí tógáil Baisleac Naomh Peadar - a roimh tosaithe faoi Julius II - déanta i bhfad níos sciobtha, bhí bailiuchán Leabharlann na Vatacáine méadaithe go mór, agus chaitear an t-úfás airgead ar na healaíona, a chuaigh faoi bhlath de bharr. Freisin, rinne cráifeacht an Pápa níos faoi faoi Leon, a raibh droch-cháil air mar gheall ar cúpla de ma Pápaí roimh ré.

Thóg an 5ú Comhairle Lateran an chéad chuig bhliain dá phápacht suas, mar bhí súil aigd go mbeidh sé in ann leasú a dhéanamh ar an Eaglais Chaitliceach. Theap sé leis an tasc seo, áfach, agus nír rinne sé mórán.

Thug Leon faomhadh loghanna a dhíol sa bhliain 1517 chun airgead a fháil don Eaglais. Duiridh le muintir na hEorpa go rachfaidh siad díreach go Neamh má cheannaigh siad na loghanna seo. An fá a raibh an Pápa ag bailiú airgead ná chun criochnú tógáil Baisleac Naomh Peadar. Bhí sé i gceist aige freisin leath don airgead a raibh bailithe a thabhairt d’Ard Easpaig Mainz freisin. Bhí iasacht airgead tógtha ag Ard-Easpaig Mainz chun a phost a cheannach.

Nuair a chuala fear darbh ainm Mártan Liútar faoi seo bhí sé ar buille. Bheartaigh sé 95 de na rudaí a raibh mícheart leis an Eaglais a scríobh síos, agus chroch sé iad sa séipéil i Wittenberg.

Nuair a chuala an Pápa go raibh daoine ag céistiú an Eaglais chuir sé alltacht air. Thosaigh sé Liútar a stopadh.

Bhí díospóireacht poiblí idir Liútar agus diogaire cáiliúil ag an am, Johann Eck. I rith na díospóireachta cheistigh Liútar údarás an Pápa. Scríobh an Pápa litir do Liútar ag rá go raibh air gach rud a raibh ráite aige a shéanadh nó go gcuirfeadh sé faoi choinnealbh é. Glaoitear an Exsurge Domine ar an litir seo. An freagra a raibh ag Liútar ná chun an litir a dhó go poiblí chomh maith le roinnt leabhar Caitliceach. Nuair a chuala an Pápa faoi seo chuir sé Liútar faoi choinnealbhá.

Nír rimne Leon mórán faoi an Ghearmáin agus tuaisceart na hEorpa ag brise ón Eaglais Caitliceach. Fuair sé bás ar an 1ú Nollaig 1521. Bhí sé curtha ina luí i Santa Maria sopra Minerva.

  1. "Leo X | pope" (en). Encyclopedia Britannica. Dáta rochtana: 2019-12-02.
  2. "Leo X | pope" (en). Encyclopedia Britannica. Dáta rochtana: 2019-12-02.