An Iorua

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Iorua)
Jump to navigation Jump to search
Kongeriket Norge
Kongeriket Noreg
Ríocht na hIorua
Bratach An Iorua Armas An Iorua
Bratach Armas
Mana: (Níl aon cheann ann)
Amhrán náisiúnta: Ja, vi elsker dette landet
Suíomh An Iorua
Príomhchathair Osló
59°56′ Thuaidh 10°41′ Thiar
An chathair is mó Osló
Teangacha oifigiúla Ioruais (Bokmål agus Nynorsk)

Sáimis

Rialtas Monarcacht bhunreachtúil
Harald V
Erna Solberg
Neamhspleáchas
-
-
Achar
 • San iomlán
 • Uisce (%)
 
385,207[1] km² (67ú)
5.7
Daonra
 • Meas. ó 2020
 • Daonáireamh 2015
 • Dlús
 
5,367,580[2] (120ú)
5,214,890
13.9/km² (213)
OTI (PCC)
 • San iomlán
 • An duine
Meas. ó 2006
US$ 195.13 billiún (42ú)
US$ 42,364 ()
Airgeadra Krone (NOK)
Crios ama
 • Samhradh (CSL)
+1 (UTC)
+2 (UTC)
Fearann Idirlín .no
Glaochód +47

Is tír in iarthuaisceart na hEorpa í Ríocht na hIorua (Bokmål: Kongeriket Norge; Nynorsk: Kongeriket Noreg), nó an Iorua (Bokmål: Norge; Nynorsk: Noreg). Is cuid de leithinis Chríoch Lochlann í agus tá sí ar aghaidh na Mara Thuaidh. Tá teorainn aici leis an bhFionlainn, leis an tSualainn agus leis an Rúis.

Polaitíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is ríocht í an Iorua agus tá Harald V ina rí uirthi ón 17ú lá d'Eanáir 1991.

Tá lá náisiúnta na hIorua ar an 17ú lá de Bhealtaine. Ar an lá seo ceiliúrtar bunreacht na tíre, a síníodh ar an lá céanna sa bhliain 1814. Is ar an 11 Feabhra 1814 a d'fhógair an Iorua a neamhspleáchas.

Parlaimint[cuir in eagar | athraigh foinse]

Stortinget (Gaeilge: 'An Dáil Mhór') an t-ainm atá ar pharlaimint na tíre. Toghann an pobal na 169 dteachtaí gach ceithre bliana.

Limistéir riaracháin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an Iorua roinnte ina 11 contaetha, Svalbard agus Jan Mayen. Tá na contaetha roinnt ina 356 bhardais. Tá stádas cathair oifigiúil ag 96 baile.

Contaetha na hIorua
Uimhir Contae Daonra[3] Achar[3]
03 Osló 693,494 454 km2
11 Rogaland 479,892 9,377 km2
15 Møre og Romsdal 265,238 14,356 km2
18 Nordland 241,235 38,155 km2
30 Viken 1,241,165 24,593 km2
34 Innlandet 371,385 52,072 km2
38 Vestfold og Telemark 419,396 17,466 km2
42 Agder 307,231 16,434 km2
46 Vestland 636,531 33,871 km2
50 Trøndelag 468,702 42,202 km2
54 Troms og Finnmark 243,311 74,830 km2

Déimeagrafaic[cuir in eagar | athraigh foinse]

Daonra[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá 5,367,580 duine ina gcónaí san Iorua ag tús 2020.[3]

Teangacha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is iad an Ioruais agus Sáimis teangacha oifigiúla na hIorua.

Tá dhá chaighdeán ag an Ioruais, mar atá, an Nynorsk agus an Bokmål. Úsáideann formhór na ndaoine (thart ar 80-85%) an Bokmål.

Creideamh[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is í an Chríostaíocht Liútarach an reiligiún is mó san Iorua ó an Reifirméisean i 1536. Ní raibh cead ag Ioruaigh an eaglais stáit a fhágáil go dtí 1845 agus ni raibh cead ag creideamh neamh-Chríostaí a eagrú go dtí 1891. Tá an shochaí níos dí-eaglaisithe sa lá atá inniu ann. I 2012, chinn an Storting an tearma "eaglais stáit" a bhaint den bunreacht.[4]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]