An Phlá Mhór

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Pictiúr d'íospartaigh na Plá Móire, i mBíobla Toggenburg (1411)

B'ionann an Phlá Mhór nó an Galar Dubh agus galar marfach a scaip go rábach ón Áise ar fud na hEorpa san 14ú haois (1347-1351). Meastar go bhfuair 25 milliún duine bás san Eoraip dá barr, timpeall trian den daonra iomlán[1].

Dreancaidí galraithe ar fhrancaigh ba chúis leis an nGalar Dubh  »»»»

Príomhalt: Plá bhúbónach

Francaigh a bhí galraithe le bachaillíní an ghalair a scaip an phlá i measc na ndaoine agus d'at na nóid limfeacha.

"Column of the Plague" (Pestsäule), Graben, Vín, An Ostair

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Bhí an phlá scamhógach marfach i níos mó ná 75% de na cásanna.

Bhí an phlá sheipticéimeach (inar ionfhabhtaíodh an fhuil sa cholainn) níos measa fós, ach amháin nár tharla an fhoirm seo chomh minic leis na foirmeacha eile.

Is deacair a hiarmhairt ar an Eoraip a mheas, ach chuir sí isteach go tubaisteach fadtréimhseach ar gach gné den bheatha. Is beag a foghlaimíodh uaithi, mar tharla paindéimí eile san Eoraip i 1361-3, 1369-71 , 1374-5, 1390, agus 1400.

Ortha sa tSín, tréimhse Ming, 1368-1644

Áise[athraigh | athraigh vicithéacs]

Fuair 13 milliún Síneach bás léi. Is dócha gur iompair ceannaithe an galar ar feadh na mBealaí Síoda trádála don Mheánoirthear is an Mheánmhuir.

Féach freisin[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

  1. Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011)