Beirlín

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Infotaula de geografia políticaBeirlín
Berlin (de) Edit the value on Wikidata
Flag of Berlin (en) Coat of arms of Berlin (en)
Flag of Berlin (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coat of arms of Berlin (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cityscape Berlin.jpg
Edit the value on Wikidata

Suíomh
Locator map Berlin in Germany.svg Edit the value on Wikidata
 52°31′N 13°23′E / 52.52°N 13.38°E / 52.52; 13.38
Stát ceannasachAn Ghearmáin Edit the value on Wikidata
Iamhchríoch laistigh de Brandenburg Edit the value on Wikidata
Príomhchathair de
Daonra
Iomlán 3,644,826 (2019) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Ghearmáinis Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de Berlin-Brandenburg Metropolitan Region (en) Aistrigh agus agglomeration of Berlin (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 891.12 km² Edit the value on Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce Spree, Großer Wannsee (en) Aistrigh, Lake Tegel (en) Aistrigh, Havel, Dahme, Müggelsee (en) Aistrigh, Aalemannkanal (en) Aistrigh, Neukölln Ship Canal (en) Aistrigh, Luisenstadt Canal (en) Aistrigh, Teltow Canal (en) Aistrigh, Landwehr Canal (en) Aistrigh, Westhafen Canal (en) Aistrigh, Gosen Canal (en) Aistrigh, Tegeler Fließ agus Berlin-Spandau Ship Canal (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Airde 34 m Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Arkenberge (121.9 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Alt-Berlin (en) Aistrigh agus Beirlín Thoir Edit the value on Wikidata
Cruthú 1237
Eachtra barrthábhachtach
Saoire phoiblí
Eagraíocht pholaitiúil
Comhlacht reachtach Abgeordnetenhaus of Berlin (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• Governing Mayor of Berlin (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Michael Müller (en) Aistrigh (Nollaig 11, 2014) Edit the value on Wikidata
Údarás breithiúnach is airde Constitutional Court of the State of Berlin (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
Buiséad 28,000,000,000 € (2018) Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Cód poist 10115–14199 Edit the value on Wikidata
Lonnaithe i gcrios ama
Glaochód 030 Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán gréasáin berlin.de Edit the value on Wikidata

Is í Beirlín (Gearmáinis: Berlin) príomhchathair na Gearmáine, agus í ar an gcathair is mó sa tír sin, nó tá 3,496,293 duine ina gcónaí ansin (ó thús mí Meán Fómhair 2015); is ísliú é sin ón 4.5 mhilliún duine a bhíodh sa chathair roimh an Dara Cogadh Domhanda.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá lár stairiúil na cathrach suite idir na haibhneacha úd Spree agus Havel, agus an stát cónasctha úd Brandenburg á timpeallú ó gach taobh.

Bhí stádas Bheirlín Thiar ina cnámh spairne sna 1940idí. Sna tréimhse 1949-1990, bhí an chathair dealaithe ina dhá cuid, Beirlín Thoir agus Beirlín Thiar. Ba í Beirlín Thoir príomhchathair Dhaonphoblacht na Gearmáine, ach bhí stádas Bheirlín Thiar ina cnámh spairne. Ba é dearcadh mhuintir na cathrach féin gur ceann de stáit de Phoblacht Chónasctha na Gearmáine a bhí ann, ach ní raibh na cumhachtaí forghabhála, an tAontas Sóivéadach ach go háirithe, sásta glacadh leis seo. Ba é polasaí Dhaonphoblacht na Gearmáine, ach go háirithe, Selbständige Politische Einheit West-Berlin ("Slánaonad Polaitiúil Neamhspleách Bheirlín Thiar") a thabhairt ar an leath thiar den chathair.

C-47, aerfort Tempelhof, Aertharlú, 1949

Ar 24 Meitheamh 1948, d’ordaigh Stailín go ndruidfí gach bóthar, iarnród agus bealach uisce isteach go Beirlín Thiar. Tugadh ‘fadhbanna teicniúla’ mar fháth oifigiúil ar an chinneadh seo.

Sa bhliain 1949, tharla aertharlú chun Beirlín Thiar a shábháil. Tógadh dhá mhilliún tona earraí isteach le linn na tréimhse seo. Cuireadh deireadh leis ar 12 Bealtaine 1949.[1].

Sa bhliain 1961, tógadh balla idir an dá leath den chathair.

Príomhalt: Balla Bheirlín

Nuair a tháinig deireadh leis an gCogadh Fuar, ceann de na siombailí ba chumhachtaí don athrú mór seo ab ea an dóigh ar chuir an chosmhuintir an balla de dhroim an tsaoil.

Ar an 23 Eanáir 1990 thosaigh an rialtas sa Ghearmáin Thoir ag leagadh Bhalla Bheirlín chun na píosaí is fearr le graifítí a dhíol.[2] Ar an 13 Meitheamh 1990 thosaigh saighdiúirí teorann sa Ghearmáin Thoir ag leagadh Bhalla Bheirlín go hoifigiúil.[3]

Spórt[cuir in eagar | athraigh foinse]

Mar gheall ar an spórt i mBeirlín, is iad Hertha BSC agus 1. FC Union Berlin a imríonn sa dara sraith, Zweite Bundesliga, na clubanna sacair a bhfuil an cáil is mó orthu. Tá clú agus cáil ar Alba Berlin mar fhoireann cispheile.

Íomhánna[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ceantair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an chathair roinnte i ndá cheantar déag ar a dtugtar BezirkeVerwaltungsbezirke (ceantair riaracháin), mar seo a leanas:

  1. Coat of arms of borough Mitte.svg Mitte
  2. Coat of arms of borough Friedrichshain-Kreuzberg.svg Friedrichshain-Kreuzberg
  3. Coat of arms of borough Pankow.svg Pankow
  4. Coat of arms of Charlottenburg-Wilmersdorf.svg Charlottenburg-Wilmersdorf
  5. Coat of arms of borough Spandau.svg Spandau
  6. Coat of arms of borough Steglitz-Zehlendorf.svg Steglitz-Zehlendorf
  7. Coat of arms of borough Tempelhof-Schoeneberg.svg Tempelhof-Schöneberg
  8. Coat of arms of borough Neukoelln.svg Neukölln
  9. Coat of arms of borough Treptow-Koepenick.svg Treptow-Köpenick
  10. Coat of arms of borough Marzahn-Hellersdorf.svg Marzahn-Hellersdorf
  11. Coat of arms of borough Lichtenberg.svg Lichtenberg
  12. Coat of arms of borough Reinickendorf.svg Reinickendorf
Berlin Subdivisions.svg

Daoine mór le rá[cuir in eagar | athraigh foinse]

Berlin-Mitte, ceartlár na cathrach.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]