Beirlín

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Beirlín
Berlin
Cityscape Berlin.jpg
Armas Suíomh
Coat of arms of Berlin.svg Germany Laender Berlin.png
Rialtas
Rialtas Flag of Germany.svg An Ghearmáin
Stát Beirlín (cathairstát)
Regierender Bürgermeister Michael Müller
Déimeagrafaic
Achar 892 km²
Daonra 3,496,293 (2010)
Dlús daonra 3,830/km²
Cód poist 10001–14199
www.berlin.de

Is í Beirlín (Gearmáinis: Berlin) príomhchathair na Gearmáine, agus í ar an gcathair is mó sa tír sin, nó tá 3,496,293 duine ina gcónaí ansin (ó thús mí Meán Fómhair 2015); is ísliú é sin ón 4.5 mhilliún duine a bhíodh sa chathair roimh an Dara Cogadh Domhanda.

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá lár stairiúil na cathrach suite idir na haibhneacha úd Spree agus Havel, agus an stát cónasctha úd Brandenburg á timpeallú ó gach taobh.

Bhí stádas Bheirlín Thiar ina cnámh spairne sna 1940idí. Sna tréimhse 1949-1990, bhí an chathair dealaithe ina dhá cuid, Beirlín Thoir agus Beirlín Thiar. Ba í Beirlín Thoir príomhchathair Dhaonphoblacht na Gearmáine, ach bhí stádas Bheirlín Thiar ina cnámh spairne. Ba é dearcadh mhuintir na cathrach féin gur ceann de stáit de Phoblacht Chónasctha na Gearmáine a bhí ann, ach ní raibh na cumhachtaí forghabhála, an tAontas Sóivéadach ach go háirithe, sásta glacadh leis seo. Ba é polasaí Dhaonphoblacht na Gearmáine, ach go háirithe, Selbständige Politische Einheit West-Berlin ("Slánaonad Polaitiúil Neamhspleách Bheirlín Thiar") a thabhairt ar an leath thiar den chathair.

C-47, aerfort Tempelhof, Aertharlú, 1949

Ar 24 Meitheamh 1948, d’ordaigh Stailín go ndruidfí gach bóthar, iarnród agus bealach uisce isteach go Beirlín Thiar. Tugadh ‘fadhbanna teicniúla’ mar fháth oifigiúil ar an chinneadh seo.

Sa bhliain 1949, tharla aertharlú chun Beirlín Thiar a shábháil. Tógadh dhá mhilliún tona earraí isteach le linn na tréimhse seo. Cuireadh deireadh leis ar 12 Bealtaine 1949.[1].

Sa bhliain 1961, tógadh balla idir an dá leath den chathair.

Nuair a tháinig deireadh leis an gCogadh Fuar, ceann de na siombailí ba chumhachtaí don athrú mór seo ab ea an dóigh ar chuir an chosmhuintir an balla de dhroim an tsaoil.

Ar an 23 Eanáir 1990 thosaigh an rialtas sa Ghearmáin Thoir ag leagadh Bhalla Bheirlín chun na píosaí is fearr le graifítí a dhíol.[2] Ar an 13 Meitheamh 1990 thosaigh saighdiúirí teorann sa Ghearmáin Thoir ag leagadh Bhalla Bheirlín go hoifigiúil.[3]

Spórt[athraigh | athraigh vicithéacs]

Mar gheall ar an spórt i mBeirlín, is iad Hertha BSC agus 1. FC Union Berlin a imríonn sa dara sraith, Zweite Bundesliga, na clubanna sacair a bhfuil an cáil is mó orthu. Tá clú agus cáil ar Alba Berlin mar fhoireann cispheile.

Íomhánna[athraigh | athraigh vicithéacs]

Ceantair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá an chathair roinnte i ndá cheantar déag ar a dtugtar BezirkeVerwaltungsbezirke (ceantair riaracháin), mar seo a leanas:

  1. Coat of arms of borough Mitte.svg Mitte
  2. Coat of arms of borough Friedrichshain-Kreuzberg.svg Friedrichshain-Kreuzberg
  3. Coat of arms of borough Pankow.svg Pankow
  4. Coat of arms of Charlottenburg-Wilmersdorf.svg Charlottenburg-Wilmersdorf
  5. Coat of arms of borough Spandau.svg Spandau
  6. Coat of arms of borough Steglitz-Zehlendorf.svg Steglitz-Zehlendorf
  7. Coat of arms of borough Tempelhof-Schoeneberg.svg Tempelhof-Schöneberg
  8. Coat of arms of borough Neukoelln.svg Neukölln
  9. Coat of arms of borough Treptow-Koepenick.svg Treptow-Köpenick
  10. Coat of arms of borough Marzahn-Hellersdorf.svg Marzahn-Hellersdorf
  11. Coat of arms of borough Lichtenberg.svg Lichtenberg
  12. Coat of arms of borough Reinickendorf.svg Reinickendorf
Berlin Subdivisions.svg

    Daoine mór le rá[athraigh | athraigh vicithéacs]

    Berlin-Mitte, ceartlár na cathrach.

    Féach freisin[athraigh | athraigh vicithéacs]

    Naisc sheachtracha[athraigh | athraigh vicithéacs]

    Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]