Vilnias

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Infotaula de geografia políticaVilnias
Vilnius (lt)
Вїлнѧ (mis) Cuir in eagar ar Wikidata
Bratach Vilnias Armas Vilnias
Bratach Vilnias Cuir in eagar ar Wikidata Armas Vilnias Cuir in eagar ar Wikidata
Vilnius Modern Skyline, Lithuania - Diliff.jpg
Cuir in eagar ar Wikidata

Mana «Unitas, Iustitia, Spes» Cuir in eagar ar Wikidata
Ainmnithe in ómós Abhainn Vilnia Cuir in eagar ar Wikidata
Suíomh
Lithuanian-Counties-Vilnius.svg
 54°41′14″N 25°16′48″E / 54.6872°N 25.28°E / 54.6872; 25.28
Stát ceannasachAn Liotuáin
City municipality of Lithuania (en) AistrighVilnius City Municipality (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
Príomhchathair de
Daonra
Iomlán 552,787 (2022) Cuir in eagar ar Wikidata
Tíreolaíocht
Achar dromchla 401 km² Cuir in eagar ar Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce Neris agus Abhainn Vilnia Cuir in eagar ar Wikidata
Airde 112 m-98 m Cuir in eagar ar Wikidata
Sonraí stairiúla
Cruthú 13 century
Eagraíocht pholaitiúil
• Mayor of Vilnius (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata Remigijus Šimašius (Aibreán 22, 2015) Cuir in eagar ar Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Cód poist 01001 Cuir in eagar ar Wikidata
Lonnaithe i gcrios ama
Glaochód 5 Cuir in eagar ar Wikidata
Eile

Suíomh gréasáin vilnius.lt Cuir in eagar ar Wikidata

Is í Vilnias (Vilnius as Liotuáinis, Wilno as Polainnis) príomhchathair na Liotuáine, agus an chathair is mó sa tír le daonra de 553,904 duine (Nollaig 2005). Tá Vilnias suite in oirdheisceart na Liotuáine (54°41′ Thuaidh 25°17′ Thoir) ag cumar aibhneacha Vilnia agus Neris. Nuair a bhí an Liotuáin níos mó ba í seo lár tíreolaíoch na tíre.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ní fios go díreach cathain ar bunaíodh í ach déantair taigairt di i litreacha an Ard-Diúca Gediminas sa bhliain 1323. Bhain Vilnias buaic a cumhachta amach le linn do Sigismund August a bheith i réim nuair a bhog sé a chuairt ann sa bhliain 1544. Bhí na Rúisigh i gceannas ar feadh i bhfad agus ba bheag Liotuánach a chónaigh sa chathair go dtí an 20ú haois.

Ghabh an Pholainn seilbh ar Vilnias tar éis an Chéad Chogadh Domhanda go dtí gur ghlac an Aontacht Shóivéadach seilbh uirthi arís i 1939. Rinne an Ghearmáin ionradh ar an Liotuáin i mí Mheithimh 1941 agus cuireadh dhá ghetto ar bun chun na Giúdaigh a dhíothú. Trí bliana ina dhiaidh sin ghabh an Arm Dearg an chathair arís agus bhí an Liotuáin i seilbh na Rúise go dtí gur fhógair Ard-Chomhairle Phoblacht Shóisialach na Liotuáine a neamhspleáchas ar an 11 Márta 1990.

Rinne na Sóivéadaigh iarracht an éirí amach a chur faoi chois ach ghéill siad aitheantas don Liotuáin faoi dheireadh i mí Lúnasa na bliana 1991. Tá an-fhorbairt déanta ar Vilnias ó shin agus is cathair nua-aimseartha Eorpach anois í agus athnuachan déanta ar a lár stairiúil.

Sport[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]