Gabriel García Márquez

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Gabriel García Márquez, 2009

Scríbhneoir ón gColóim ab ea Gabriel García Márquez, nó Gabo, (6 Márta 192717 Aibreán 2014) atá ar duine de na scríbhneoirí is mó le rá i Meiriceá Theas. Tá idir úrscéalta, ghearrscéalta, aistí agus thuairiscí scríofa aige. Bhain sé amach Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 1982.

Saolaíodh ar an 6 Márta 1928 in Aracataca i gCúige Magdalena sa Cholóim é. Ach is i Meicsiceo agus san Eoraip a chaith sé cuid mhór dá shaol. Deirtear gurbh eisean ba mhó a chuir an réalachas draíochta os comhair na ngnáthléitheoirí. Is é tuairim na saineolaithe gurbh iad é féin, Jorge Luis Borges, agus Julio Cortázar an triúr údar is mó i litríocht Mheiriceá Theas san fhichiú haois.

Scríbhneoireacht[athraigh | athraigh vicithéacs]

Iriseoir ab ea Gabo ar dtús, agus é ag scríobh altanna ar El Heraldo i mBarranquilla agus ar El Universal i gCartagena. Bhí sé ina bhall de bhaicle neamhfhoirmeálta scríbhneoirí agus iriseoirí, Grúpa Barranquilla, agus thug an dream seo an-spreagadh dó dul chun pinn mar scríbhneoir. Ina dhiaidh sin, d'aistrigh sé go Bogotá, agus é ag obair don nuachtán laethúil úd El Espectador. Chaith sé sealanna ina chomhfhreagraí ar an gcoigríoch freisin, sa Róimh, i bPáras, i mBarcelona, i gCaracas, agus i Nua-Eabhrac.

Gabriel García Márquez
Relato de un náufrago[athraigh | athraigh vicithéacs]

B'é an chéad mhórshaothar a tháinig óna pheann ná Relato de un náufrago nó "Scéal an Mhairnéalaigh Longbhriste". Ar dtús, foilsíodh mar shraithscéal nuachtáin é sa bhliain 1955.

Fíorscéal ab ea é faoi longbhriseadh a tharla de dheasca go raibh lastas thar an meáchan ar bhord na loinge. Long de chuid chabhlach cogaidh na Colóime a bhí ann, agus b'é ba chúis leis an meáchan breise ná go raibh earraí á smuigleáil ag an long - ábhar scannail a bhí ann, mar sin.

An scéal a scríobh Gabo, tharraing sé amhras na ndaoine ar an leagan oifigiúil de na himeachtaí, ina ndearnadh laoch náisiúnta den t-aon mhairnéalach amháin a tháinig slán as, agus an milleán á chur ar an ngaoth mhór. B'é an sraithscéal seo a rinne comhfhreagraí eachtrannach de Gabo, nó b'é lár a leasa é an Cholóim a fhágáil, agus an dóigh a ndeachaigh a chuid iriseoireacht i bhfeidhm ar rialtas míleata an deachtóra Gustavo Rojas Pinilla. Tháinig an scéal i gcló ina leabhar sa bhliain 1970, agus shíl go leor de na léitheoirí san am sin gur úrscéal a bhí ann nach raibh bunús fírinne leis.

Gabriel García Márquez, 1982
Urscéal doiciméadach[athraigh | athraigh vicithéacs]

Is iomaí leabhar leis ar féidir léamh an fhicsin a bhaint as chomh maith le léamh na fírinne. Mar shampla, sa leabhar úd Crónica de una muerte anunciada ("Croinic an Bháis Réamhfhógraithe"), thug sé cur síos ar mhurdar áirithe a bhí i mbéal an phobail sa Cholóim agus an oiread is a scríobhadh faoi sna nuachtáin. Cineál úrscéal doiciméadach atá ann a d'fhéadfaí a chur i gcomparáid le In Cold Blood ("As Fuil Fhuar") le Truman Capote. Leabhar eile "idir eatarthu" is ea El amor en los tiempos del cólera ("An Grá i dTréimhse an Chalair") ón mbliain 1985, inar inis sé scéal grá a thuismitheoirí.

Cien años de soledad[athraigh | athraigh vicithéacs]

Is é an saothar is rathúla leis ná an t-úrscéal úd Cien años de soledad nó "Céad bliain an uaignis", atá suite i sráidbhaile beag ficseanúil, Macondo, i bhforaois fearthainne na Colóime. Tugann an leabhar cur síos ar ghlúinte mhuintir Buendía i Macondo ó bhunú na háite i leith, agus an tionchar a imríonn stair chorrach na Colóime ar shaol na hiargúltachta i bhfad ó phríomhchathair na tíre.

Seanóir [athraigh | athraigh vicithéacs]

Sa bhliain 1999, diagnóisíodh go raibh ailse limfeach ar García Márquez. Spreag an drochscéala é chun a chuid cuimhní cinn a bhreacadh síos, agus tháinig an chéad imleabhar, Vivir para contarla ("Saol le hinsint") i gcló sa bhliain 2002.

Sa bhliain 2004, arís, d'fhoilsigh García Márquez úrscéal nua, Memoria de mis putas tristes ("Cuimhne ar mo chuid striapach brónach").

Fuair García Márquez bás ar niúmóine i gcathair Meicsiceo ar an 17 Aibreán 2014.

Síniú

Saothar as Spáinnis[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • La hojarasca, 1954.
  • Relato de un náufrago, 1955. ("Scéal an Mhairnéalaigh Longbhriste" mar shraithscéal ar an nuachtán)
  • Un día después del sábado, 1955 ("Lá i ndiaidh an tSathairn")
  • El coronel no tiene quien le escriba, 1961. ("Níl duine ar bith ag an gCoirnéal a scríobhfadh litir chuige")
  • Los funerales de la Mamá Grande, 1962. ("Sochraid na Máthara Móire")
  • La mala hora, 1962. ("An Drochuair")
  • Cien años de soledad, 1967. ("Céad Bliain Uaignis")
  • Monólogo de Isabel viendo llover en Macondo, 1968. ("Comhrá aonair Isabel, agus í ag breathnú ar an mbáisteach i Macondo")
  • Relato de un náufrago, 1970. ("Scéal an Mhairnéalaigh Longbhriste" faoi chlúdach leabhair)
  • La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada, 1972. ("An Scéal Brónach Dochreidte faoi Eréndira mhacánta agus faoina máthair mhór chruálach")
  • Cuando era feliz e indocumentado, 1973. ("Nuair a bhí mé sona seachas sonraithe")
  • Chile, el golpe y los gringos, 1974. ("An tSile, an forghabháil chumhachta agus na Poncáin")
  • Ojos de perro azul, 1974. ("Súile an mhadra ghoirm")
  • El otoño del patriarca, 1975. ("Fómhar an Bhoic Mhóir")
  • Todos los cuentos (1947-1972), 1976. ("Na Gearrscéalta ar fad")
  • Crónica de una muerte anunciada, 1981. ("Croinic an Bháis Réamhfhógraithe")
  • Textos costeños, 1981. ("Téacsaí ón gCósta")
  • Viva Sandino, 1982. ("Go maire Sandino")
  • El olor de la guayaba, 1982. ("Boladh na guábha")
  • El secuestro, 1982. ("An Fuadach")
  • El asalto: el operativo con el que el FSLN se lanzó al mundo, 1983.
  • Erendira, 1983.
  • Diatriba de amor contra un hombre sentado, 1994
  • El amor en los tiempos del cólera, 1985 ("Scéal grá ó laethanta an chalair")
  • Las Aventuras de Miguel Littín Clandestino en Chile, 1986 ("Eachtraí Miguel Littín faoi rún sa tSile")
  • El general en su laberinto, 1989. ("An Ginearál ina Chathair Ghríobháin")
  • Doce cuentos peregrinos, 1992. ("Dhá scéal oilithreachta déag")
  • Del amor y otros demonios, 1994. ("Scéalta faoin ngrá agus faoi dheamhain eile")
  • Noticia de un secuestro, 1996. ("Scéala faoi fhuadach")
  • Obra periodística 1: Textos costeños (1948-1952) ("Téacsaí ón gCósta", an chéad imleabhar de bhailiúchán shaothair iriseoireachta an scríbhneora)
  • Obra periodística 2: Entre cachacos (1954-1955) ("Eatarthu atá ag sodar i ndiaidh na n-uasal")
  • Obra periodística 3: De Europa y América (1955-1960) ("Ón Eoraip agus ó Mheiriceá")
  • Obra periodística 4: Por la libre (1974-1995) ("Ar a son siúd atá saor")
  • Obra periodística 5: Notas de prensa (1980-1984) ("Scéalta nuachtáin")
  • Vivir para contarla, 2002.
  • Memoria de mis putas tristes, 2004.


Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]