An Cholóim

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Infotaula de geografia políticaAn Cholóim
Colombia (es) Edit the value on Wikidata
Flag of Colombia (en) Coat of arms of Colombia (en)
Flag of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coat of arms of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cathair

Aintiún National Anthem of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Mana «Libertad y Orden»
«Freedom and Order»
«Свобода и ред»
«Colombia is magical realism» Edit the value on Wikidata
Ainmnithe in ómós Criostóir Colambas Edit the value on Wikidata
Suíomh
COL orthographic (San Andrés and Providencia special).svg Edit the value on Wikidata
 4°N 74°W / 4°N 74°W / 4; -74

Príomhchathair Bogotá Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 49,065,615 (2017) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Spáinnis Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de Meiriceá Theas Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 1,141,748 km² Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Pico Cristóbal Colón (en) Aistrigh (5,775 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle An tAigéan Ciúin (0 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Cruthú 1810
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais poblacht Edit the value on Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin Government of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach Congress of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• President of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Iván Duque Márquez (Lúnasa 7, 2018) Edit the value on Wikidata
• President of Colombia (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Iván Duque Márquez Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
Nominal GDP (en) Aistrigh

309,191,382,833.36 $ (2017) Edit the value on Wikidata

)
Nominal GDP per capita (en) Aistrigh 6,408 $ (2017) Edit the value on Wikidata
Cúlchiste iomlán 47,131,104,746 $ (2017) Edit the value on Wikidata
Airgeadra Colombian peso (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .co (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Telephone numbering plan (en) Aistrigh +57 Edit the value on Wikidata
Emergency phone number (en) Aistrigh 123 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán Gréasáin colombia.travel… Edit the value on Wikidata

Is tír i Meiriceá Theas í An Cholóim, le cóstaí ar an Aigéan Ciúin is ar an Aigéan Atlantach.

Tá teorainneacha aici le Veiniséala, leis an mBrasaíl, le Peiriú, le Eacuadór agus le Panama. Is í Bogotá an phríomhchathair. Tá 49 milliún duine ina gcónaí ann.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí cogadh cathartha ar siúl sa Cholóim idir an eite dheis agus na reibiliúnaigh, ar a nglaotar FARC (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia nó Fórsaí Armtha Réabhlóideacha na Colóime). Le breis is 50 bliain bhí FARC i mbun eachtraí foréigin sa tír agus d'fhág an chogaíocht ansin breis is 250,000 duine marbh[1].

Bhí an eite dheis ar thaobh an rialtais agus na reibiliúnaigh ar an eite chlé. Thacaigh rialtas SAM leis an eite dheis, i gcogadh i gcoinne na ndrugaí.

2002-2010[cuir in eagar | athraigh foinse]

Nuair a toghadh Alvaro Uribe i réim i 2002, bhí an tír ar tí titim as a chéile[2]. Bhí greim docht ag na treallchogaithe FARC ar chuid den tír agus bhí siad díreach tar éis ceann dá n-éachtaí ba mhó a bhaint amach: fuadach Ingrid Betancourt, duine de na hiarrthóirí sa toghchán uachtaránach a bhuaigh Uribe.

Le cúnamh Meiriceánach faoin bPlean Colómach, thug Uribe faoin FARC, go díreach dá mba chrosáid phearsanta í, rud nach ionadh é toisc gur mharaigh an FARC a athair tar éis gur theip ar fhuadach i 1983.

2010[cuir in eagar | athraigh foinse]

I mí na Bealtaine 2010, críochnóidh Alvaro Uribe a dhara téarma mar uachtarán na Colóime. Toghadh Juan Manuel Santos ina uachtarán na Colóime don chéad uair ar 7 Lúnasa 2010. Bhí polasaí níos séimhe ag teastáil ó mhuintir na tíre ag an am sin, rud a thóg an FARC isteach sa phróiseas polaitiúil.

2016[cuir in eagar | athraigh foinse]

Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta sa bhliain 2016.

Bronnadh Duais Nobel na Síochána na bliana 2016 ar Uachtarán na Colóime Juan Manuel Santos dá iarrachtaí siúd an tsíocháin a chothú.

2 D.F. 2016: Vótáil móramh de phobal na tíre in aghaidh an chomhaontaithe síochána a bhí socraithe idir rialtas na tíre sin agus reibiliúnaigh an FARC[3]. Móramh beag a bhí i gceist.

IRA[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhí triúr Éireannach a bhfuil ceangal acu leis an IRA ciontaithe i gcúirt sa Cholóim as tacú leis an FARC. Thréig siad an tír. Tugtar Triúr na Colóime orthu in Éirinn.

Ranna[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá an Cholóim roinnte i 32 Ranna agus Dúiche Príomhchathrach atá mar aon le roinn, cé go bhfuil Bogotá mar phríomhchathair roinne Cundinamarca.

Tá na Ranna roinnte ina dhiaidh sin i mbardais, agus ina dhiaidh sin i corregimientos in áiteanna faoin tuath, agus comunas i gceirtleáin uirbeach. Tá rialtas áitiúil ag gach roinn le gobharnóir agus tionól, a toghfar gach ceithre bliana. Tá méara agus comhairle ag gach bardas freisin agus toghcháin áitiúil don bhord riaracháin áitiúil i ngach corregimientos agus comunas.

Chomh maith leis an bpríomhchathair, tá stádas áirithe ag ceithre dúiche eile, de bharr gnéithe sainiúil áirithe; sé sin Barranquilla, Cartagena, Santa Marta agus Buenaventura.

Na 32 Roinn (Departamentos) maille leis an gCeantar Feidearálach (Distrito Federal) sa Cholóim
Roinn Príomchathair
1 Bratach Amazonas Amazonas Leticia
2 Bratach Antioquia Antioquia Medellín
3 Bratach Arauca Arauca Arauca
4 Bratach Atlántico Atlántico Barranquilla
5 Bratach Bolívar Bolívar Cartagena
6 Bratach Boyacá Boyacá Tunja
7 Bratach Caldas Caldas Manizales
8 Bratach Caquetá Caquetá Florencia
9 Bratach Casanare Casanare Yopal
10 Bratach Cauca Cauca Popayán
11 Bratach Cesar Cesar Valledupar
12 Bratach Chocó Chocó Quibdó
13 Bratach Córdoba Córdoba Montería
14 Bratach Cundinamarca Cundinamarca Bogotá
15 Bratach Guainía Guainía Inírida
16 Bratach Guaviare Guaviare San José del Guaviare
17 Bratach Huila Huila Neiva
Roinn Príomchathair
18 Bratach La Guajira La Guajira Riohacha
19 Bratach Magdalena Magdalena Santa Marta
20 Bratach Department of Meta Meta Villavicencio
21 Bratach Nariño Nariño Pasto
22 Bratach Norte de Santander Norte de Santander Cúcuta
23 Bratach Putumayo Putumayo Mocoa
24 Bratach Quindío Quindío Armenia
25 Bratach Risaralda Risaralda Pereira
26 Bratach San Andres, Providencia agus Santa Catalina San Andrés, Providencia
agus Santa Catalina
San Andrés
27 Bratach Santander Santander Bucaramanga
28 Bratach Sucre Sucre Sincelejo
29 Bratach Tolima Tolima Ibagué
30 Bratach Valle del Cauca Valle del Cauca Cali
31 Bratach Vichada Vaupés Mitú
32 Bratach Vichada Vichada Puerto Carreño
33 Bratach Bogotá Bogotá Bogotá



Cathracha agus Bailte[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is tír uirbithe í an Cholóim; tá 77.1% den daonra sa bhliain 2018 ina chónaí i limistéar uirbithe. Is iad Bogotá (7,387,400), Medellín, (2,382,399) agus Cali, (2,172,527) na cathracha is mó agus is tábhachtach sa tír.[4]


Cathracha is mó sa Cholóim

Bogotá
Bogotá
Medellín
Medellín
Cali
Cali

Cathair Roinn Daonra Cathair Roinn Daonra

Barranquilla
Barranquilla
Cartagena
Cartagena
Cúcuta
Cúcuta

1 borde Bogotá Cundinamarca 7,715,778   11 borde Villavicencio Meta 531,275
2 borde Medellín Antioquia 2,490,164   12 borde Ibagué Tolima 501,991
3 borde Cali Valle del Cauca 2,205,680   13 borde Santa Marta Magdalena 484,025
4 borde Barranquilla Atlántico 1,273,646   14 borde Valledupar Cesar 468,165
5 borde Cartagena de Indias Bolívar 914,552   15 borde Manizales Caldas 420,933
6 borde Cúcuta Norte de Santander 777,106   16 borde Pereira Risaralda 399,283
7 borde Soledad Atlántico 664,141   17 borde Montería Córdoba 395,184
8 borde Bucaramanga Santander 597,316   18 borde Neiva Huila 340,512
9 borde Soacha Cundinamarca 567,546   19 borde Pasto Nariño 305,360
10 borde Bello Antioquia 536,427   20 borde Armenia Quindío 297,052
2020 - DANE

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Nuacht RTÉ
  2. Cruachás na Colóime, Irish TImes, 16 Meitheamh 2009
  3. Nuacht RTÉ
  4. dane gov.co. "Censo 2018". Dáta rochtana: 2020.


Tíortha Mheiriceá Theas
Airgintín, an | Bholaiv, an | Bhrasaíl, an | Cholóim, an | Eacuadór | Ghuáin, an | Paragua | Peiriú | tSile, an | Suranam | Uragua | Veiniséala