Christiaan Huygens

Christiaan Huygens
	; (1686)
Beathaisnéis
Breith	14 Aibreán 1629; an Háig (Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe)
Bás	8 Iúil 1695 ; 66 bliana d'aois; an Háig (Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe)
Áit adhlactha	Grote of Sint-Jacobskerk (en) 52° 04′ 39″ N, 4° 18′ 25″ E / 52.077439°N,4.306961°E
Faisnéis phearsanta
Reiligiún	Eaglais Leasaithe na hÍsiltíre
Scoil a d'fhreastail sé/sí	Orange College of Breda (en) (1647–1649); Ollscoil Leiden (1645–1647); Ollscoil Angers (–1655)
Comhairleoir dochtúireachta	Frans van Schooten agus Jan Jansz de Jonge Stampioen
Gníomhaíocht
Réimse oibre	Matamaitic, meicnic, fisic agus réalteolaíocht
Suíomh oibre	Páras
Gairm	réalteolaí, teoiricí ceoil, fisiceoir teoiriciúil, feithideolaí, cumadóir, fisiceoir, ceoleolaí, matamaiticeoir, déantóir uirlisí
Fostóir	Acadamh na nEolaíochtaí (1666–1681)
Ball de	Acadamh na nEolaíochtaí (1666–); An Cumann Ríoga (1663–)
Mac/iníon léinn	Denis Papin agus Gottfried Leibniz
Faoi thionchar	Galileo Galilei
Teangacha	An Laidin agus an Ollainnis
Saothar
	Saothar suntasach (1654) De Circuli Magnitudine Inventa (en) ; (1656) De Saturni Luna Observatio Nova (en) ; (1659) Systema Saturnium (en) ; (1673) Horologium Oscillatorium; (1690) Treatise on Light (en) ; (1698) Cosmotheoros ;
Mac léinn dochtúireachta	Gottfried Leibniz
Suíomh a chartlainne	Cartlann ETH Zürich [ CH-001807-7:Hs 660] ;
Teaghlach
Athair	Constantijn Huygens agus Suzanna van Baerle
Siblín	Lodewijk Huygens, Constantijn Huygens Jr., Philips Huygens agus Susanna Huygens
Duine muinteartha	Christiaan Huygens (seanathair)
	Gradam a fuarthas Comhalta den Chumann Ríoga ;
	Síniú

Ba réalteolaí agus fisiceoir Ollannach é Christiaan Huygens (14 Aibreán 1629 - 8 Iúil 1695). Chuir sé teoiric thonnach an tsolais is prionsabal Huygens faoi bhráid an phobail, agus d'fhionn sé polarú an tsolais. Ba é Huygens an chéad duine a thairg gur tonnta atá sa solas, rud nár ghlac Newton leis in aon chor. Bhraith sé fáinne is 4ú satailít Satairn i 1655. Thóg sé an chéad chlog luascadáin i 1657. ^[1]

Saothar

Fisic

Bhí baint ag Huygens le forbairt an chalcalais nua aimsithe. Bhí a obair tábhachtach ó thaobh a argóintí i bhfabhar theoiric thonnach an tsolais. Léargas a d'fhoilsigh Huygens i 1678 is ea Prionsabal Huygens, gur féidir cruth an fhronta toinne a réamhinsint agus í faoi fhorás.

D'fhoirmligh Huygens Dara Dlí Newton i bhfoirm chearnach, níos déanaí rinne Isaac Newton ceartúcháin agus athfhoirmligh sé an dlí.

Cosantóir luath ar theoiric thonnach an tsolais ba ea Christian Huygens, ach chloígh Newton leis an tsean-teoiric, an teoiric choirpíneach, go raibh solas déanta as cáithníní nó coirpíní. Bhí Huygens is Newton tar éis polarú solais le criostal cailcíte a bhrath, ach níorbh fhéidir leo an feiniméan a mhíniú.

Réalteolaíocht

Bhraith sé fáinne is 4ú satailít Satarn sa bhliain 1655 (gealach Satarn, Titan). Sa bhliain 1656. d'fhionn sé go raibh siad déanta as carraigeacha.

Sa bhliain chéanna, rinne sé staidéar ar, agus sceitse de, Réaltnéal Oiríon. Foilsíodh a phictiúr sa Systema Saturnium sa bhliain 1659.

Ag baint úsáid as a theileascóp, bhí sé in ann na réaltaí sa réaltnéal a aimsiú. (Glaodh an Réigiún Huygens ar an píosa is gile laistigh den réaltnéal). D'fhionn sé freisin cúpla réaltnéal eile (réaltaí dúbailte) .

Ceapadóir

Thóg sé an chéad chlog luascadáin i 1657. Rinne Huygens obair ar chloig níos cruinne, go háirithe ó thaobh loingseoireachta. Sa bhliain 1658 d'fhoilsigh sé leabhar faoi seo darbh ainm Horologium. Eisean a cheap an Clog luascadánach, a bhí an-tábhachtach ó thaobh an ama a choimeád, agus chun staidéar a dhéanamh ar an am..

Saol

Rugadh Huygens sa Háig. Rinne sé staidéar ar an dlí in Ollscoil Leiden agus an Cóláiste Óráiste i mBreda, roimh staidéar ar an eolaíocht.

Bhí sé cairdiúil le Blaise Pascal, agus eisean a thug spreagadh do Huygens a leabhair theoiric na dóchúlachta a fhoilsiú sa bhliain 1657.

Toghadh Huygens mar bhall den Chumann Ríoga sa bhliain 1663. Sa bhliain 1666 bhog sé go Páras agus d'oibrigh sé san Acadamh Eolaíochta na Fraince faoi phátrúnacht Laoisigh XIV na Fraince. Rinne sé níos mó staidéar ar an réalteolaíocht ag baint úsáide sa réadlann i bPáras.

Sa bhliain 1684 d'fhoilsigh sé "Astroscopia Compendiaria", cur síos ar a teileascóip nua gan feadáin .

Bhog Huygens ar ais go dtí an Háig sa bhliain 1681 tar éis a bheith an-tinn. Fuair sé bás ansin ar 8 Iúil 1695.

Féach freisin

Tagairtí

↑ Hussey, Matt (2011). "Fréamh an Eolais" (Coiscéim).

[1] Hussey, Matt (2011). "Fréamh an Eolais" (Coiscéim).

[1]