Cath na Bóinne

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Cath na Bóinne
cuid de Chogadh an Dá Rí
Cath na Bóinne

Pictiúr den Chath le Jan Wyck, t.1693

Dáta: 12 Iúil 1690
Áit: Abhainn na Bóinne in aice le Droichead Átha na Bóinne, Éire
Toradh: Bua Chlann Bhullaí
Céilí comhraic
Arm Seacaibíteach Arm Rí Liam
Ceannasaithe
Séamus II Shasana Liam Oráiste
Slua
25,000 36,000
Taismigh
~1,500 ~750

Troideadh Cath na Bóinne sa bhliain 1690, agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in Éirinn.

Sa bhliain 1660 tháinig Rí Séarlas II Shasana i gcoróin, tar éis ré Chromail. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí Séamus II Shasana i réimeas i 1685, rí a raibh cáil an Chaitliceachais air, ach trí bliana dar gcionn tháinig Liam Oráiste i dtír i Sasana, tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint glacadh le coróin Shasana. I 1689 tháinig an Rí Séamus go hÉirinn tar éis dó a bheith ar a theitheadh sa Fhrainc. I 1690 tháinig Liam go hÉirinn ina choinne, agus ar deireadh bhuail sé fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an 1 Iúil nó – san fhéilire nua – ar an 12 Iúil 1690.[1]

Tar éis Chath na Bóinne, rinneadh plandáil in Ultaibh de thiarnaí talún agus de thionóntaí as Sasana agus as Albain. Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, Aontachtaithe agus Protastúnaigh, siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamus a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud Chúige Uladh i mí Iúil, go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas Phoblacht na hÉireann suíomh an chatha [2] chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as Comhaontú Aoine an Chéasta.

Tagairtí[athraigh | edit source]

Naisc Sheachtracha[athraigh | edit source]