Cath na Bóinne

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Cath na Bóinne
cuid de Chogadh an Dá Rí
Cath na Bóinne

Pictiúr den Chath le Jan Wyck, t.1693

Dáta: 12 Iúil 1690
Áit: Abhainn na Bóinne in aice le Droichead Átha na Bóinne, Éire
Toradh: Bua Chlann Bhullaí
Céilí comhraic
Arm Seacaibíteach Arm Rí Liam
Ceannasaithe
Séamus II Shasana Liam Oráiste
Slua
25,000 36,000
Taismigh
~1,500 ~750

Troideadh Cath na Bóinne sa bhliain 1690, agus tá sé ar na cathanna is mó a troideadh riamh in Éirinn.

Sa bhliain 1660 tháinig Rí Séarlas II Shasana i gcoróin, tar éis ré Chromail. Bhíothas i ndiaidh an chuid is mó d'Éirinn a chur i seilbh tiarnaí talún Protastúnacha faoin am seo. Tháinig an Rí Séamus II Shasana i réimeas i 1685, rí a raibh cáil an Chaitliceachais air, ach trí bliana dar gcionn tháinig Liam Oráiste i dtír i Sasana, tar éis dó cuireadh a fháil ón bParlaimint glacadh le coróin Shasana. I 1689 tháinig an Rí Séamus go hÉirinn tar éis dó a bheith ar a theitheadh sa Fhrainc. I 1690 tháinig Liam go hÉirinn ina choinne, agus ar deireadh bhuail sé fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne, a troideadh ar an 1 Iúil nó – san fhéilire nua – ar an 12 Iúil 1690.[1]

Tar éis Chath na Bóinne, rinneadh plandáil in Ultaibh de thiarnaí talún agus de thionóntaí as Sasana agus as Albain. Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, Aontachtaithe agus Protastúnaigh, siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamus a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith. Bíonn máirseáil ar fud Chúige Uladh i mí Iúil, go háirithe ar an 12ú lá, ag an bpobal Aontachtach le comóradh a dhéanamh ar Chath na Bóinne. Le deireanas, cheannaigh rialtas Phoblacht na hÉireann suíomh an chatha [2] chun forbairt turasóireachta stairiúla a dhéanamh air, éacht a leanann as Comhaontú Aoine an Chéasta.

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

Naisc Sheachtracha[athraigh | athraigh vicithéacs]