Cathair na Vatacáine

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Infotaula de geografia políticaCathair na Vatacáine
Città del Vaticano (it)
Civitas Vaticana (la)
Vaticana (la) Edit the value on Wikidata
Flag of Vatican City (en) Coats of arms of the Vatican City (en)
Flag of Vatican City (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coats of arms of the Vatican City (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cathair

Aintiún Inno e Marcia Pontificale (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Ainmnithe in ómós Vatican Hill (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Suíomh
Location of the Vatican City in Europe.svg Edit the value on Wikidata
 41°54′14″N 12°27′11″E / 41.904°N 12.453°E / 41.904; 12.453
Enclave within (en) Aistrigh An Róimh agus An Iodáil Edit the value on Wikidata

Príomhchathair no value Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 1,000 (2017) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Iodáilis
An Fhraincis
An Laidin Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Achar dromchla 0.440297 km² Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Vatican Hill (en) Aistrigh (77 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle Saint Peter's Square (en) Aistrigh (33 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
An Iodáil
An tAontas Eorpach (Márta 25, 1957) Edit the value on Wikidata
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Stáit an Phápa Edit the value on Wikidata
Cruthú Feabhra 11, 1929
Saoire phoiblí
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais theocracy (en) Aistrigh, elective monarchy (en) Aistrigh agus absolute monarchy (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin Governorate of Vatican City State (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach Pontifical Commission for Vatican City State (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• Pápa Edit the value on Wikidata Pápa Proinsias (Márta 13, 2013) Edit the value on Wikidata
• President of the Pontifical Commission for Vatican City State (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Giuseppe Bertello Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
Airgeadra Euro Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Cód poist 00120 Edit the value on Wikidata
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .va (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Telephone numbering plan (en) Aistrigh +39 agus +379 Edit the value on Wikidata
Emergency phone number (en) Aistrigh 112 Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán Gréasáin vaticanstate.va… Edit the value on Wikidata

Is í Cathair na Vatacáine, nó Stát Chathair na Vatacáine (Iodáilis: Stato della Città del Vaticano, Laidin: Status Civitatis Vaticanae) lárionad na hEaglaise Caitlicí sa domhan, agus í suite taobh istigh den Róimh, príomhchathair na hIodáile. Is féidir an Vatacáin a thabhairt uirthi as Gaeilge freisin.

Is í an Vatacáin an stát is lú sa Domhan de réir an daonra agus an achair. Tháinig an Vatacáin ar an bhfód mar atá sí inniu, nuair a shínigh Benito Mussolini agus an Pápa Pius XII Conradh na Lataráine sa bhliain 1929.

Is gá an Vatacáin féin a aithint thar an Suí Naofa, nó is follasach go raibh an Suí Naofa ann, mar choincheap, i bhfad sular bunaíodh Stát na Vatacáine. Foilsítear fógráin oifigiúla na Vatacáine féin as Iodáilis, ach is í an Laidin bunteanga na gcaipéisí a eisíonn an Suí. Thairis sin, ní hionann pasanna na Vatacáine agus pasanna an tSuí Naofa. Ní stát é an Suí Naofa féin, agus mar sin, ní féidir leis ach pasanna dioplómatúla agus pasanna seirbhíse a eisiúint, ach bíonn an Vatacáin féin ag eisiúint gnáthphasanna.

Roimh lá na Vatacáine, bhí a leithéid de rud ann agus Stáit an Phápa. Is éard a bhí i gceist le Stáit an Phápa ná an stát eaglasta a bhí ann sna blianta 756-1870, agus é ag cuimsiú lár na hIodáile go léir. Tháinig deireadh leis na Stáit seo de thoradh an Risorgimento, is é sin, leis na cogaí a cuireadh sa naoú haois déag leis an Iodáil go léir a aontú. Nuair a shínigh Pius agus Mussolini Conradh na Lataráine, shainigh siad nárbh é athbhunú Stáit an Phápa a bhí i gceist, ach stát nua ar fad.

Plás Pheadair - Cathair na Vatacáine

Monarcacht í an Vatacáin, agus is é an Pápa an monarc. Eaglaisigh Chaitliceacha iad na feidhmeannaigh is airde sa Stát. Tá limistéar an Stáit faoi fhorlámhas an tSuí Naofa, agus cónaí ar an bPápa ansin, sa Phálás Aspalda. Níl cónaí ar an bPápa ansin ach ón mbliain 1377 anuas. Roimhe sin, bhíodh na Pápaí ina gcónaí i bPálás na Lataráine ar Chnoc Caelius ar an taobh eile den chathair. I bPálás na Lataráine a síníodh Conradh na Lataráine freisin, agus sin é an fáth go bhfuil an t-ainm sin ar an gConradh.

Seanainm é ainm na Vatacáine, agus é ag dul siar go dtí na blianta réamh-Chríostaí: Mons Vaticanus an leagan Laidine, nó Cnoc na Vatacáine. Cuid de shean-Chnoc na Vatacáine iad críocha an Stáit, chomh maith leis na Machairí Vatacánacha in aice leis an gCnoc. B'ansin a tógadh Baisleac Pheadair, an Séipéal Sistíneach, an Pálás Aspalda agus na hiarsmalanna, chomh maith le foirgnimh áirithe eile. Go dtí an bhliain 1929, bhain na tailte seo le barda Borgo.

Tá cuid d'fhoirgnimh an tSuí Naofa suite taobh amuigh den Vatacáin, go háirithe Castel Gandolfo, áitreabh samhraidh an Phápa, chomh maith le baisleaca áirithe. Tá cearta eistíre ag údaráis na Vatacáine sna tailte seo, agus iad á bpóilíniú ag gníomhairí Vatacánacha.

Naisc Sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]


Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]