An Phortaingéilis

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
(Athsheolta ó Portaingéilis)
Jump to navigation Jump to search
Portaingéilis
(Português)
Á labhairt: Angóla, an Bhrasaíl, Macau, Mósaimbíc, an Phortaingéil agus tíortha eile an CPLP.
Réigiún: Eoraip, Meiriceá Theas, an Afraic agus an Áise
Cainteoirí san Iomlán: 280 milliún
Rang: 5
Líne ghinealaigh: Ind-Eorpais

 Iodáilic
  Rómánsach
   Iodáilic-Iarthair
    Iarthair
     Ibéarach-Rómánsach
      Ibéarach-Iarthair
       Portaingéilis-Ghailísis
        Portaingéilis

Stádas Oifigiúil
Teanga Oifigiúil: Angóla, na Brasaíle, Chabo Verde, Ghuine Bhissau, Macau, Mósaimbíc, na Portaingéile, an Aontais Eorpaigh, Tíomór Thoir agus São Tomé agus Príncipe.
Foras Pleanála Teanga: Comunidade dos Países de Língua Portuguesa nó CPLP
Cóid teangeolaíocha
ISO 639-1 pt
ISO 639-2 por
ISO 639-3 por
Amharc ar: TeangaLiosta Teangacha

Is í an Phortaingéilis teanga náisiúnta na Portaingéile, chomh maith le 5 dtír neamhspleách eile ar fud an domhain. Labhraíonn timpeall is 280 milliún duine ó dhúchas í ar fud an domhain, agus céad milliún eile mar dhara teanga nó mar theanga iasachta. Mar sin, tá sí ar theangacha móra an domhain, agus meastar go bhfuil sí ar an tséú teanga is líonmhaire cainteoirí.

Chuaigh an teanga ar fud an domhain nuair a bhunaigh na Portaingéalaigh a n-impireacht choilíneach. Inniu, tá sí ar an tseachtú teanga is líonmhaire cainteoirí. Is í an Phortaingéilis atá ó dhúchas ag duine as gach beirt i Meiriceá Theas, cé nach labhraítear ach in aon tír amháin í - an Bhrasaíl, ar ndóigh.

Cé go bhfuil dlúthghaol ag an bPortaingéilis leis an Spáinnis, rud atá le haithint ar an ngramadach ach go háirithe, tá fuaimeanna na teanga níos cosúla leis an bhFraincis agus leis an gCatalóinis, nó bíonn gutaí doiléire agus gutaí srónacha le cloisteáil sa Phortaingéilis.

Mar cheann de theangacha móra an domhain, is léir gur teanga mhór litríochta agus filíochta í freisin. Is é an cur síos a thug duine d'fhilí móra na Brasaíle ar a theanga dhúchais ná bláth deireanach Latium, chomh fiáin, chomh hálainn.

Stór focal[cuir in eagar | athraigh foinse]

Fuair an Phortaingéilis an chuid is mó dá stór focal ón Laidin, ar ndóigh, ach thairis sin, tá focal Araibise, Bascaise, Ceilteacha agus Gearmáinice (ó na Viseagotaigh) ann.

Ar ndóigh, cloistear a lán focal ó na teangacha bundúchasacha sa Bhrasaíl. Bhí an-trádáil ag na Portaingéalaigh sa Chian-Oirthear, tráth, agus ba ansin a d'fhoghlaim siad an focal Sínise chá, tae. (Le fírinne, is ionann chá agus "tae" mar fhocail, ach tháinig siad ó chanúintí difriúla Sínise.)

Sa Bhrasaíl, bhí an teanga bhundúchasach Nheengatulingua geral ("teanga ghinearálta") á labhairt go coitianta faoin tuath, fiú ag sliocht na nEorpach, agus is iomaí focal a tháinig ón teanga sin, go háirithe ainmneacha na n-ainmhithe, na n-éan agus na bplandaí. (Inniu, ní chloisfeá an lingua geral ach i gcorr-áit sa Bhrasaíl. Teanga Tupi-Guaraní í a bhfuil gaol aici le Guaráinis Pharagua.)

Gramadach[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is é an briathar an chuid is deacra de ghramadach na Portaingéilise, mar is dual do theanga Rómánsach.

Cá labhraítear Portaingéilis?[cuir in eagar | athraigh foinse]

An Bhrasaíl[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is í Portaingéilis an t-aon teanga oifigiúl sa Bhrasaíl.

Angóla[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is teanga oifigiúl í an Portaingéilis san Angóla.

Mósaimbíc[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is í an Phortaingéilis an t-aon teanga oifigiúl sa Mósaimbíc. Bhí eolas ar an Portaingéilis ag 50̥% den daonra sa bhliain 2007 ach ó dhúchas ag 3% (1998).

An Fhrainc[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá 650,000 duine de shíolrach na Portaingéile ina gcónaí ann.[1]

São Tomé agus Príncipe[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is í Portaingéilis an teanga oifigiúl i São Tomé agus Príncipe. Tá 98% den daonra ábalta í a labhairt.

Tíortha eile[cuir in eagar | athraigh foinse]

An Astráil[cuir in eagar | athraigh foinse]

I 2001 bhí Portaingéilis ina theanga dhúchais ag 23,688 duine san Astráil.

Ceanada[cuir in eagar | athraigh foinse]

I 2011 bhí Portaingéilis ina theanga dhúchais ag 211,335 duine i gCeanada ( 219,275 duine i 2006).

Guine Bissau[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is í Portaingéilis an teanga oifigiúl i bPoblacht Guine Bissau, ó dúchas ag 11-14% den daonra.

An Ghuine Mheánchiorclach[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is teanga oifigiúl í an Portaingéilis sa Ghuine Mheánchiorclach comh maith leis an Spáinnis agus an Fhraincís.

Macau[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is teanga oifigiúl í an Portaingéilis i Macau, ag 0.6% den daonra.

An Namaib[cuir in eagar | athraigh foinse]

Cé nach bhfuil an Portaingéilis oifigiúl sa Namaib, measadh i 2011 go raibh sí ina theanga dhúchais ag timpeall 100,000 (4-5% den daonra).

S.A.M.[cuir in eagar | athraigh foinse]

De réir American Community Survey 2006-2010 bhí an Portaingéilis á labhairt ag 684,493 duine i S.A.M.. Bhí thart ar 26.5% (181,437) na cainteoirí ina gcónaí i Massachusetts.

Tíomór Thoir [cuir in eagar | athraigh foinse]

Teanga oifigiúl sa Tíomór Thoir. Measadh i 2012 go raibh 35% den daonra Tíomór Theas ábalta Portaingéilis a léamh, scríobh agus í a labhairt.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "L'essentiel sur... les immigrés et les étrangers  | Insee". www.insee.fr. Dáta rochtana: 2021-03-13.
Flag of Europe.svg athraigh Teangacha oifigiúla an Aontais Eorpaigh
BéarlaBulgáirisCróitisDanmhairgisEastóinisFionlainnisFraincisGaeilgeGearmáinisGréigisIodáilisLaitvis
LiotuáinisMáltaisOllainnisPolainnisPortaingéilisRómáinisSeicisSlóivéinisSlóvaicisSpáinnisSualainnisUngáiris
Foinse: Suíomh gréasáin oifigiúil an AE