Ceres (abhacphláinéad)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
WD Bosca Sonraí Réad RéalteolaíochCeres Ceres symbol (fixed width).svg
Ceres RC2 Bright Spot.jpg
Ainmniú sealadach1899 OF, 1943 XB Cuir in eagar ar Wikidata
Cineálabhacphláinéad agus astaróideach
Grúpa mionphláinéidcrios astaróideach
Cineál speictreach (astaróideach)G-type asteroid (en) Aistrigh Cuir in eagar ar Wikidata
FionnachtaíGiuseppe Piazzi (en) Aistrigh[1] Cuir in eagar ar Wikidata
Dáta fionnachtanaEanáir 1, 1801[3], Astronomical observatory of Palermo (en) Aistrigh
EapainmCeres (en) Aistrigh[4]
Réad tuismitheoraAn Ghrian
Sonraí fithiseach
 Féach ar an staid reatha
Apaipsis2.97774 AU[5] Cuir in eagar ar Wikidata
Pearaipsis2.55821 AU
(arg (ω): 72.65415)[6] Cuir in eagar ar Wikidata
Ais mhór a2.7679723711437 AU[3]
Éalárnacht e0.075782542139633[3]
Tréimhse fhithiseach P1,682.0583340857 d[3]
Meán-Aimhrialtacht M138.66217 ° (Meitheamh 27, 2015)[7] Cuir in eagar ar Wikidata
Claonadh i10.592304939614 °[3]
Fad an nóid éirithigh Ω80.327197727157 °[3]
Saintréithe fisiceacha agus réaltmhéadracha
Trastomhas939.4 km[7] Cuir in eagar ar Wikidata
Dearbhmhéid3.34[7] Cuir in eagar ar Wikidata
Méid dhealraitheach (V)6.79[8] Cuir in eagar ar Wikidata
Mais939,300,000,000,000,000,000 kg[9] Cuir in eagar ar Wikidata
Meándlús2.162 g/cm³[7] Cuir in eagar ar Wikidata
Ailbéideacht0.09 (ailbéideacht gheoiméadrach)[7] Cuir in eagar ar Wikidata
Catalóga réalteolaíochta
Aitheantóir JPL2000001 Cuir in eagar ar Wikidata
Sraith
 • Pallas Cuir in eagar ar Wikidata »

Abhacphláinéad is ea (1) Ceres[10]Ceiréas[11] (siombail: ⚳),[12] mar a thugtaí uirthi nuair ba nós í a áireamh ar ceann de na hastaróidigh. Tá sí ag timpeallú na gréine laistigh den phríomhchrios astaróideach, idir Iúpatar agus Mars, agus is í an réad is mó sa chrios sin.

Airíonna[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá Ceres 950 ciliméadar ar trastomhas, le tréimhse fithise 4.6 bliain, agus í beagnach sféarúil, murab ionann agus an chuid is mó de na hastaróidigh. Mar sin, tá Ceres níos cosúla le pláinéad beag ná le gnáthastaróideach.

Ceres, an domhain agus an ghealach

Tá Ceres beagáinín níos lú ná míle ciliméadar ar trastomhas, agus mar sin, tá sí beagáinín níos lú ná Tethys agus Dione, ach níos mó ná Mimas agus Enceladus.

Stair[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ba é an réalteolaí Iodálach Giuseppe Piazzi a chuir an chéad sonrú riamh in Ceres, ar an gcéad lá de Mhí Eanáir sa bhliain 1801.

Spotaí ar Ceres

Bhí sé ina ábhar díospóireachta ag Aontas Idirnáisiúnta Réalteolaíochta, ar chóir dóibh Ceres agus na réada is mó i gCrios Kuiper a athaicmiú mar phláinéid, ó ghlactaí le Plútón mar phláinéad freisin. Sa deireadh thiar, bhí siad sásta catagóir an abhacphláinéid a bhunú le haghaidh réada "idir eatarthu" mar seo.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Ráite i: JPL Small-Body Database.
  2. Ráite i: A Short History of Astronomy. Údar: Arthur Berry. Foilsitheoir: John Murray. Teanga an tsaothair nó an ainm: Béarla na Breataine. Dáta foilsithe: 1898.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Ráite i: JPL Small-Body Database. Earráid leis an lua: Invalid <ref> tag; name "Q4026990" defined multiple times with different content Earráid leis an lua: Invalid <ref> tag; name "Q4026990" defined multiple times with different content Earráid leis an lua: Invalid <ref> tag; name "Q4026990" defined multiple times with different content Earráid leis an lua: Invalid <ref> tag; name "Q4026990" defined multiple times with different content Earráid leis an lua: Invalid <ref> tag; name "Q4026990" defined multiple times with different content
  4. Ráite i: Dictionary of Minor Planet Names (Sixth Revised and Enlarged Edition). Leathanach: 13. Foilsitheoir: Springer-Verlag. Teanga an tsaothair nó an ainm: an Béarla.
  5. JPL Small-Body Database SPK-ID: 2000001. Dáta rochtana: Deireadh Fómhair 18, 2015. Ráite i: JPL Small-Body Database.
  6. JPL Small-Body Database SPK-ID: 2000001. Dáta rochtana: Deireadh Fómhair 22, 2015. Ráite i: JPL Small-Body Database.
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Ráite i: JPL Small-Body Database. JPL Small-Body Database SPK-ID: 2000001.
  8. URL tagartha: http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=1.
  9. URL tagartha: http://www2.keck.hawaii.edu/inst//conrad/nsfGrantRef/2007-arXiv-Benoit.Carry.pdf.
  10. [1]
  11. [2]
  12. Tá ort na shonrú' 'teideal = agus' 'url = nuair a úsáideann {{ lua idirlín}}."".
athraigh An Grianchóras
An GhrianMearcairVéineasAn GhealachAn DomhanMarsPhobos agus DeimosCeiréasAn príomhchrois astaróideachIúpatarGealacha IúpatairSatarnGealacha ShatairnÚránasGealacha ÚránaisNeiptiúnGealacha NeiptiúinPlútónGealacha PhlútóinHaumeaGealacha HaumeaMakemakeCrios KuiperErisDysnomiaAn diosca scaiptheScamall HillsScamall OortSolar System Template.png
An Ghrian · Mearcair · Véineas - an Domhan - Mars · Ceiréas · Iúpatar · Satarn · Úránas · Neiptiún · Plútón · Haumea · Makemake · Eris