Nelson Mandela

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Nelson Mandela
Nelson Mandela-2008 (edit).jpg
Mandela sa bhliain 2008

11ú Uachtarán na hAfraice Theas
In oifig
27 Aibreán 1994 - 14 Meitheamh 1999
Réamhtheachtaí: F.W. de Klerk (mar Staatspresident)
Comharba: Thabo Mbeki

Dáta breithe 18 Iúil 1918
Áit bhreithe Mvezo, An Afraic Theas
Dáta báis 5 Nollaig 2013
  Johannesburg, An Afraic Theas
Páirtí ANC
Céile Colscartha (Winnie Mandela)
Suíomh gréasáin www.nelsonmandela.org
Síniú
Nelson Mandela Signature.svg

Polaiteoir as an Afraic Theas ab ea Nelson Rolihalahla Mandela (rugadh é ar an 18 Iúil, 1918 - 5 Nollaig, 2013), agus ba eisean an chéad uachtarán a toghadh sa tír seo i dtoghchán lán-daonlathach. Roimhe seo, ba ghníomhaí frith-Apairtéid é, a bhí ina cheannaire ar an gComhar Náisiúnta Afracach. Chaith Mandela an tréimhse idir na blianta 1962 agus 1990 i bpríosún ar Oileán Robben.

Bhain Mandela, nó Madiba mar a thugtar air freisin san Afraic Theas, Duais Nobel na Síochána amach sa bhliain 1993.

Luathshaol[athraigh | athraigh vicithéacs]

Sa bhliain 1948 bhí toghchán san Afraic Theas, am a raibh an chinedheighilt fós i bhfeidhm. Ní raibh cead vótála ag na daoine gorma. Mar sin bhí an chumhacht ag na daoine geala.

Ag an am sin ní raibh cead ag daoine gorma agus daoine geala pósadh lena chéile. Agus bhí bac ar ghnáth rudaí, ar nós na suíocháin chéanna a úsáid.

Ag an ollscoil, bhuail Nelson le daoine geala. Bhuail sé freisin le Joe Slovo, Walter Sisulu agus Oliver Tambo, daoine a raibh smaointe céanna acu agus a bhí ag Nelson féin (bhuail sé le Slovo ag ollscoil Witwatersrand i 1943). Theastaigh uathu na dlíthe diana seo a athrú chomh maith.

1937

Sa bhliain 1953 thosaigh Mandela ag cleachtadh na dlí ach níor leor é sin dó. Theastaigh uaidh rud éigean eile a dhéanamh.

Frithbheartaíocht[athraigh | athraigh vicithéacs]

Chuaigh Nelson agus a chairde ar stailc sa bhliain 1960 i Johannesburg. Dá bhrí sin cuireadh Nelson ar triail (don chéad uair), ach níor tugadh aon phionós dó.

Sa bhliain 1962 cuireadh Mandela ar triail arís. Chaith sé fionnadh liopaird chuig an chúirt agus rinne sé ‘salute’ go dtí na daoine gorma agus scread amach ‘amadla’.

1993, F.W. de Klerk, a chlé agus Nelson Mandela, Philadelphia, Pennsylvania

Cuireadh Mandela faoi ghlas ón mbliain 1962 go dtí 1990. Chuaigh sé ar ais go dtí an chúirt sa bhliain 1964. Dúirt sé go raibh an rialtas freagrach ar na rudaí dona a bhí ag tarlú sa tír. Cuireadh ar ais sa phríosún é. An uair seo ar feadh a shaoil. Chaith sé an chuid is mó den am i gcill bheag amháin, ar Oileán Robben.

Uachtarán[athraigh | athraigh vicithéacs]

Scaoileadh Mandela ón bpríosún ar an 11 Feabhra 1990, tar éis  27 bliain ann.

Dealbh i Londain.

Ar 27 Aibreán 1994 tháinig daoine geala agus gorma le chéile agus vótáil siad Nelson mar uachtarán na hAfraice Theas. Ba é Mandela an chéad uachtarán ar an tír a toghadh i dtoghchán daonlathach. Uachtarán rathúil ab ea é ach níor ghlac sé páirt sa toghchán sa bhliain 1999 mar theastaigh uaidh go mbeadh duine níos óige mar uachtarán. Fuair sé bás ar an 5 Nollaig 2013.

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]