Martin McGuinness

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Martin McGuinness
MartinMcGuinness (cropped).jpg
ball de Thionól Thuaisceart Éireann 1982–89


Election: 1982 Northern Ireland Assembly election (en) Aistrigh
Ball den 52ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Bealtaine 1, 1997 - Bealtaine 14, 2001
District: Lár Uladh
Election: 1997 United Kingdom general election (en) Aistrigh
ball den 1ú Tionól i dTuaisceart Éireann 1973–74

Meitheamh 25, 1998 - Aibreán 28, 2003
District: Lár Uladh (Toghcheantar Tioníol)
Election: 1998 Northern Ireland Assembly election (en) Aistrigh
Minister of Education (en) Aistrigh

Samhain 29, 1999 - Deireadh Fómhair 14, 2002 - Caitríona Ruane (en) Aistrigh
Ball den 53ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Meitheamh 7, 2001 - Aibreán 11, 2005
District: Lár Uladh
Election: 2001 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Member of the 2nd Northern Ireland Assembly (en) Aistrigh

Samhain 26, 2003 - Eanáir 30, 2007
District: Lár Uladh (Toghcheantar Tioníol)
Election: 2003 Northern Ireland Assembly election (en) Aistrigh
Ball den 54ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Bealtaine 5, 2005 - Aibreán 12, 2010
District: Lár Uladh
Election: 2005 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Member of the 3rd Northern Ireland Assembly (en) Aistrigh

Márta 9, 2007 - Márta 24, 2011
District: Lár Uladh (Toghcheantar Tioníol)
Election: 2007 Northern Ireland Assembly election (en) Aistrigh
leas-Chéad Aire

Bealtaine 8, 2007 - Eanáir 9, 2017
Mark Durkan
Ball den 53ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Bealtaine 6, 2010 - Eanáir 2, 2013
District: Lár Uladh
Election: 2010 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball de 4ú Tionól Thuaisceart Éireann

Bealtaine 6, 2011 - Márta 24, 2016
District: Lár Uladh (Toghcheantar Tioníol)
Election: 2011 Northern Ireland Assembly election (en) Aistrigh
Ball den 5ú Tionól Thuaisceart Éireann

Bealtaine 7, 2016 - Eanáir 26, 2017
District: Foyle (en) Aistrigh
Election: 2016 Northern Ireland Assembly election (en) Aistrigh
Saol
Ainm iomlán Martin Pacelli McGuinness
Eolas breithe Doire, Bealtaine 23, 1950
Náisiúntacht Éire
Bás Altnagelvin Area Hospital (en) Aistrigh, Márta 21, 2017
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás bás nádúrtha (amyloidosis (en) Aistrigh)
Oideachas
Teangacha An Béarla
Gairm
Gairm polaiteoir
Áit oibre Londain
Ballraíocht IRA Sealadach
Creideamh
Páirtithe polaitíochta Sinn Féin
thepeoplespresident.ie
2011

Polaiteoir Éireannach ba ea James Martin Pacelli McGuinness (Gaeilge: Máirtín Mac Aonghusa).

Ba bhall d'Ard Chomhairle Shinn Féin é, agus d'admhaigh McGuinness go raibh sé ina bhall den IRA Sealadach sna 1970dí.[1] Tá sé molta ar fud na cruinne mar fhear síochána, ach bhí ceisteanna i gcónaí faoi ag daoine ar mharaigh an IRA a ngaolta[2].

Polaitíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Nuair a fógraíodh sos comhraic i 1994 i dTuaisceart Éireann, ba é McGuinness, ‘fear crua an IRA’, go háirithe a thug daoine a bhí in amhras faoin gcur chuige nua ar bhealach na síochána[3]. Mar phríomh-idirbheartaí Shinn Féin, chothaigh sé caidreamh go héasca le lucht idirbheartaíochta ar gach taobh d’ainneoin a cháil mar fhear crua an IRA.

Bhí páirt thábhachtach ag McGuinness sna cainteanna uileghabhálacha ar siúl idir na páirtithe sna 1990idí. Ba é an toradh a bhí ar an próiseas sin ná Comhaontú Aoine an Chéasta a shínigh rialtais na hÉireann agus na Breataine ar an 10 Aibreán 1998. Bhí McGuinness ina phríomh-idirbheartaí as Sinn Féin ag an am sin.

Toghadh ina fheisire Parlaiminte é i 1997 agus ina theachta Tionóil i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i 1998.

Ceapadh é mar Aire Oideachais i bhFeidhmeannas an Tuaiscirt, ó 2 Nollaig 1999 – 14 D.F. 2002. 

Bhí sé McGuinness ceaptha ina Leas-Chéad-Aire Thuaisceart Éireann sa chéad Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta (8 Bealtaine 2007 – 9 Eanáir 2017). Sin rud a chuir alltacht ar aontachtaithe, ach thuill sé meas na ndaoine a bhí ag obair leis[3].

Ainmníodh McGuinness ag Sinn Féin do toghchán uachtaránachta na hÉireann ar an 16 Meán Fómhair 2011.

D’éirigh McGuinness as an leas-chéad-aireacht i mí Eanáir 2017, i ngeall ar mhíshástacht Shinn Féin le hiompar an DUP, go háirithe faoin scéim fuinnimh inathnuaite. Nuair a thit Stormont níor sheas McGuinness san toghchán i ngeall ar dhrochshláinte.

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Saolaíodh McGuinness ar an 23 Bealtaine, 1950 i i dTaobh an Bhogaigh i nDoire. Ba dhuine de sheachtar clainne é.

D’fhág sé an scoil ag 15 bliain d’aois. Ina dhiaidh sin, bhí sé ina phrintíseach ag búistéir.

Martin McGuinness, Ian Paisley agus George Bush, 7 Nollaig 2007

Nuair a thosaigh na trioblóidí amach, chuaigh sé san IRA. Faoin am ar tharla Domhnach na Fola i 1972 bhí sé ina leascheannaire ar an IRA i nDoire.

Chaith sé sé mhí i bpríosún Phort Laoise i ngeall ar bhallraíocht san IRA. Dúirt sé ag fiosrú Saville faoi Dhomhnach na Fola gur fhág sé an IRA i 1974, ach chreid na húdaráis go raibh sé ar dhuine de cheannairí an IRA sna hochtóidí.

Nuair a d’iompaigh Sinn Féin i dtreo na polaitíochta tar éis stailc ocrais na H Bhlocanna i 1981, sheas Martin McGuinness gualainn ar ghualainn le Gerry Adams agus cur chuige nua á chur chun tosaigh.

Cailleadh McGuinness ar 21 Márta, 2017. Chloígh an galar amalódóis é[4].

 an plód a bhí ag a shochraid, an slua mór ar a shochraid

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sochraid

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/northern_ireland/1303355.stm
  2. http://tuairisc.ie/martin-mcguinness-fear-an-da-re-a-thug-an-ira-ar-bhothar-na-siochana/
  3. 3.0 3.1 "Martin McGuinness – fear an dá ré a thug an IRA ar bhóthar na síochána " Tuairisc.ie, 21 Márta 2017
  4. Is galar doleigheasta é, galar atá ann nach dtig a leigheas agus bás millteanach.