Martin Luther King

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Martin Luther King, Jr.
Martin Luther King Jr NYWTS.jpg
Martin Luther King, Jr.
Dáta breithe 15 Eanáir 1929
  Atlanta, Georgia, SAM
Dáta báis 4 Aibreán 1968
  Memphis, Tennessee, SAM
Náisiúntacht Meiriceánach
Gairm Seanmóirí, Údar, Gníomhaí ar son Chearta Sibhialta
Duaiseanna Duais Nobel na Síochána (1964), Bonn Uachtaránach na Saoirse (1977, iarbháis), Bonn Óir na Comhdhála (2004, iarbháis)
Céile Coretta Scott King
Síniú
Martin Luther King Jr Signature2.svg

Gníomhaí polaitiúil as Atlanta, Georgia, Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea Martin Luther King, Jr. (15 Eanáir, 19294 Aibreán, 1968). Ba cheannaire an-tábhachtach é King i rith Ghluaiseacht Chearta Sibhialta Mheiriceá sna 1950í agus sna 1960í.

Muintir agus Cúlra[athraigh | athraigh vicithéacs]

Rugadh King in Atlanta, Georgia don Oirmhinneach Martin Luther King Sinsearach agus Alberta Williams King. Bhain sé céim amach i Socheolaíocht (Baitsiléir Ealaíon) ag Coláiste Moorehouse sa bhliain 1948. Bhí an tUachtarán Benjamin Mays, ceannaire de chuid ghluaiseacht na gcearta sibhialta, ina dhuine de mhúinteoirí King i Moorehouse. Bhain sé céim eile amach i gCliarscoil Diagachta Crozer (Baitsiléir sa Diagacht) sa bhliain 1951. Sa bhliain 1955 fuair sé céim dochtúireachta (Ph.D.) sa Diagacht Chórasach ó Ollscoil Bhostúin.

Phós King Coretta Scott ar 18 Meitheamh, 1953. Rinne athair King searmanas na bainise i dteach thuismitheoirí Scott i Marion, Alabama.

Bhí ceathrar clainne ag King agus Scott:

Dála a n-athar, bhí gach duine acu mar cheannairí de chuid ghluaiseacht na gcearta sibhialta. Tá tuairimí difriúla acu, áfach, ar cheisteanna éagsúla.

Cailleadh bean King, Coretta Scott, ar 30 Eanáir, 2006.

Seoladh a leabhair "Why We Can't Wait"

Polaitíocht[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • Ar an 1 Nollaig 1955, dhiúltaigh Rosa Parks dul go cúl an bhus agus suíochán a thabhairt d’fhear den chine geal. Gabhadh í agus fuarthas ciontach as mí-iompar í, in aghaidh an dlí áitiúil. An oíche dár gcionn, chruinnigh caoga taoisigh den chine gorm le chéile chun an eachtra a phlé, agus labhair sagart anaithnid, den ainm Martin Luther King leo. Shocraigh siad baghcat a eagrú in aghaidh an chórais bus i Montgomery. Spreag an agóid seo an mionlach go mór agus thosaigh an troid in aghaidh an chiníochais sna Stáit Aontaithe i ndáiríre.
  • Ar an 28 Lúnasa 1963, thug Martin Luther King a óráid cáiliúil "I Have A Dream" le linn máirseála ar chearta sibhialta i Washington, D.C.
  • Ar an 21 Márta 1965, chuir Martin Luther King tús le ollmhórshiúil ó Selma go Montgomery, Alabama.
  • Ar an 28 Márta 1968, chuaigh Martin Luther King go dtí Memphis, Tennessee don léirsiú “Is Fear Mé” (bhí plaiceaird á n-iompar ag na léirsitheoirí, "I am a man"). Bhí drochrudaí á dtuar do King faoi áfach. Ní raibh an Southern Christian Leadership Conference sásta nuair a d'fhill King chuig Memphis[1]. Bhí eagla orthu go dtiocfadh foréigean as an agóid seo. Agus nuair a d'imigh an lucht máirseála leo níos déanaí, ionsaíodh iad gan taise gan trócaire. Caitheadh daoine a fuarthas i mbun creachta (mharaigh na póilíní buachaill 16 bliain le gunna gráin.

Feallmharú[athraigh | athraigh vicithéacs]

D'fheallmharaigh James Earl Ray é sa bhliain ar 4 Aibreán, 1968 i Memphis, Tennessee. Bhris círéibeacha amach tar éis feallmharú Martin Luther King.

D'admhaigh Ray go raibh sé ciontach. Ar an 10 Márta 1969, tugadh téarma príosún 99 bliain do Ray as Martin Luther King a fheallmharú.

Onóracha[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • Ceiliúrtar Martin Luther King ar an 15 Eanáir gach bliain.

Leabharliosta[athraigh | athraigh vicithéacs]

  • Stride toward freedom; the Montgomery story (1958)
  • The Measure of a Man (1959)
  • Strength to Love (1963)
  • Why We Can't Wait (1964)
  • 'Where do we go from here: Chaos or community? (1967)
  • The Trumpet of Conscience (1968)
  • A Testament of Hope : The Essential Writings and Speeches of Martin Luther King, Jr. (1986)
  • The Autobiography of Martin Luther King, Jr. (1998), ed. Clayborne Carson


Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]