Cearta daonna

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Tá a lán daoine ann a chreideann go bhfuil cearta ag daoine de thairbhe gur daoine iad (ní ainmhitherudaí iad ach daoine ar féidir leo smaoineamh agus mothú)[1].

 An Chúirt Eorpach um Chearta an Duine

Tá iarrachtaí déanta ag a lán sochaithe chun cearta a thabhairt do gach duine. Uaireanta tá na cearta seo a dhearbhú mar chairt (liosta scríofa). Mar gheall ar na rudaí uafásacha a tharla le linn an Dara Cogadh Domhanda, shocraigh a lán tíortha go mbeadh liosta nua de chearta an duine ann chun daoine a chosaint. Mar shampla, i 1948 d’fhoilsigh na Náisiúin Aontaithe Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine. Shínigh a lán tíortha an dearbhú seo, a rá go ndéanfaidís a ndícheall chun na cearta seo a chosaint. Sa atá inniu ann tá an dearbhú sínithe ag an chuid is mó de thíortha an domhain.

Cearta[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tugtar cearta an duine orthu seo. Mar shampla

  • an ceart bheith saor (an ceart chun saoirse);
  • an ceart le comhionannas, is cuma faoi chine, faoi ghnéas, faoi chreideamh ná faoi aois;
  • an ceart le bheith beo (nach cead do dhuine nórialtas tú a mharú);
  • an ceart le triail chothrom phoiblí (nach gcuirtear i bpríosún thú gan chúis mhaith)

srl.

Wat Klang Wiang, Chiang Rai

Ionstraimí[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá clásal “neamh-leithcheala” ag príomh-ionstraimí idirnáisiúnta uile na gceart daonna[2] (amhail Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus Coinbhinisiún na hEorpa um Chearta Daonna - agus amhail an tAcht um Chearta Daonna). Tagraíonn na clásail seo do na grúpaí ar féidir leo úsáid a bhaint as na cearta mar atá siad in ionstraimí na gceart daonna gan leithcheal

Dearadh ionstraimí áirithe sa dóigh go gcosnóidh siad grúpaí mionlaigh nó grúpaí a bhfuil cosaint ar leith de dhíth orthu mar shampla

• Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Dhíothú Leithcheala ar Mhná (CEDAW)

• Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Dhíothú Leithcheala Chiníoch (CERD)

• Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Pháiste (UNCRC)

Human Rights and Anti-Discrimination Bill 2012 - Exposure Draft.pdf

Aithnítear go hidirnáisiúnta, mar sin, go gcaithfear grúpaí áirithe a chosaint ar leithcheal agus go gcaithfear comhionannas deiseanna a chothú.

Naisc sheachtracha[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]