Lá Fhéile Bríde

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Crosóg Bhríde

Is é an chéad lá de Fheabhra Lá Fhéile Bríde nó Imbolg (Imbolc i mBéarla). Is é an 1 Feabhra tús an earraigh san fhéilire Éireannach chomh maith.

Féile thábhachtach a bhí i bhféile Imbolg[1], thart ar thús Mhí Feabhra. Níl na saineolaithe cinnte faoi bhunús na féile seo ná faoin ainm Imbolc, ach creidtear go bhfuil baint aige le focal ársa a chiallaíonn ‘bainne’.

Miotaseolaíocht na gCeilteach[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ba bhandia ag na Ceiltigh í Bríd. Bhí bandia tábhachtach ag na Ceiltigh fadó darbh ainm Brigantia (An Té Ceannasach). Breathnaíodh ar an mbandia Bríd mar mháthair ar gach rud agus bhí baint aici leis an talamh, leis an aer, le tine agus le huisce. Bhí torthúlacht, breith clainne agus bainne ag baint léi freisin. Is dócha gur in ómós don bhandia sin a bhíodh Imbolg á cheiliúradh.

Críostaíocht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rinne na Críostaithe naomh de Brigantia, Naomh Bríd nó Brighid agus choinnigh an naomh sin a lán de na tréithe a bhí aici mar bhandia roimhe sin. Tugtar Lá Fhéile Bríde ar an fhéile s’aici atá ar an chéad lá de Mhí Feabhra – Féile Imbolg na SeanCheilteach.

Ceaptar gur ar an 1 Feabhra a fuair Naomh Bríd bás agus mar sin déantar ceiliúradh uirthi ar an lá seo inniu. Is í Bríd éarlamh baineann na hÉireann. Tugtar Bríd Naofa agus Banríon na nGael uirthi i measc Críostaithe na hÉireann ach is sine Bríd ná an Chríostaíocht féin.

Nósanna[cuir in eagar | athraigh foinse]

St Brigids Cross.JPG

Oíche Bhríde[cuir in eagar | athraigh foinse]

Téann na paistí thart ó theach go teach, ag casadh ceoil & faigheann siad airgead ó fhear an tí, agus bíonn na cailíní ag imeacht le Brídeog in onóir do Bhríd.[2],[3]

Lá fhéile Bríde[cuir in eagar | athraigh foinse]

Is beag duine in Éirinn nach bhfaca ceann de na crosa beaga gleoite a dhéantar as giolcacha (luachair), ar a dtugtar Cros Bhríde. Is ar Lá Fhéile Bríde a dhéantar iad de ghnáth. Crochtar sa teach iad chun muintir an tí a chosaint ó thinte agus ó olc. Creidtear go gcosnóidh an chros seo muintir an tí go ceann bliana má chrochtar os cionn an dorais í.

Rannta[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tá rannta agus paidreacha ann go bhfuil bainteach le Naomh Bríd.

Brigid's-cross-on-a-headstone-in-Tipperary.jpg

Rann:[4][cuir in eagar | athraigh foinse]

Ó lá le Bríde amach

bíonn na héin ag déanamh nead,

bíonn na caoire ag breith na n-uan,

is an lá ag dul i bhfad.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. bbc.co.uk (27 D.F. 2011). "Féilte na SeanGhael". Dáta rochtana: 4 Lúnasa 2018.
  2. "Oíche Bhríde" (en). dúchas.ie. Dáta rochtana: 2019-01-31.
  3. "Ó Coigligh, Ciarán - Seanchas Inis Meáin (Coiscéim 1990) Aran Island Inishmaan Folklore" (en). Scribd. Dáta rochtana: 2019-01-31.
  4. https://www.duchas.ie/ga/cbes/4678385/4674618