Diego Maradona

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Diego Maradona Peil
Diego Maradona.jpg
Sonraí pearsanta
Ainm Diego Armando Maradona
Náisiúntacht Flag of Argentina.svg An Airgintín
Dáta breithe 30 Deireadh Fómhair 1960
Áit bhreithe Buenos Aires, An Airgintín
Airde 165cm
Sonraí proifisiúnta
Foireann Flag of Argentina.svg An Airgintín
Ról Lár páirce/Ionsaitheoir (1976-1997)
Traenálaí
Foirne óige
1970-1976 600px Rosso e Bianco (Diagonale).png Argentinos Juniors
Foirne phroifisiúnta
Blianta Club Cluichí (cúil)
1976-1981
1981-1982
1982-1984
1984-1991
1992-1993
1993-1994
1995-1997
600px Rosso e Bianco (Diagonale).png Argentinos Juniors
600px Blu e Giallo (Bordato) con stelle Gialle.png Boca Juniors
600px Catalano azulgrana.png Barcelona
600px Azzurro con N cerchiata.png Napoli
Bianco con lati Rossi e Neri e scudo a strisce rosse.svg Sevilla
600px Nero e Rosso con lettere N-O-B.png Newell's Old Boys
600px Blu e Giallo (Bordato) con stelle Gialle.png Boca Juniors
166 (116)
40 (28)
36 (22)
188 (84)
26 (5)
5 (0)
30 (7)
Foireann náisiúnta
1977-1979
1977-1994
Flag of Argentina.svg An Airgintín F20
Flag of Argentina.svg An Airgintín
24 (13)
91 (34)
Foirne a thraenáil
Blianta Foirne Staitisticí
1994
1995
2008-2010
Bianco e Verde.svg Textil Mandiyú
600px Celeste e Bianco (Strisce).png Racing Avellaneda
Flag of Argentina.svg An Airgintín

Is iar-imreoir agus traenálaí peile ón Airgintín é Diego Armando Maradona, a rugadh i mBuenos Aires ar an 30 Deireadh Fómhair, 1960). Tá sé ar dhuine de na himreoirí is fearr agus is cáiliúla riamh, a d'imir le roinnt de na chlubanna is mó ar domhain agus a bhí ina chaptaen nuair a bhuaigh an fhoireann náisiúnta Corn an Domhain sa bhliain 1986.

Roghnaíodh mar Imreoir an Chomórtais é, agus na rudaí a chuimhnítear is mó ná an cúl iontach a fuair sé in aghaidh Shasana, agus an cúl conspóideach "Lámh Dé" sa chluiche céanna.

Tús a shaoil[athraigh | edit source]

Tháinig Diego Maradona chun saoil sa chathair Lanús, ach tógadh i Villa Fiorito é - sluma ar imeall theas Bhuenos Aires. Is eisean an chéad de triúr mac agus triúr iníon a rugadh le tuismitheoirí bochta, arbh as Cúige Corrientes dóibh ó dhúchas. Bhí a bheirt dheartháir, Hugo (nó el Turco mar atá aithne air) agus Eduardo (Lalo) - ina bpeileadóirí gairmiúla chomh maith.

Agus é deich mbliana d'aois, tugadh faoi deara ag scabhta é agus é ag imirt le club a chomharsanachta Estrella Roja. Bhuaigh sé ait rialta i bhfoireann sóisir de chuid Argentinos Juniors as Bhuenos Aires, Los Cebollitas ('Na hOinniúin Beaga') mar a ghlaoitear orthu. Bhíodh sé de nós aige, mar bhuachaill liathróide óg dhá bhliain d'aois, a chumas agus chleasacha peile a thaispeáint don lucht féachana ag leath ama sna chluichí móra.

Gairm chlub[athraigh | edit source]

Thiar sa bhliain 1976 a thosaigh Maradona ag imirt le Argentina Juniors, sular bhog sé ar aghaidh chuig Boca Juniors, áit inar bhuaigh sé craobh sa bhliain 1980. Thóg sé céim an-mhór sa bhliain 1981 nuair a d'aistrigh sé go F.C. Barcelona sa Spáinn. Bhain sé an Copa del Rey amach le Barça, ach chuir gortuithe go mór as dó, agus níor éirigh ró-mhaith leis ann. Sa bhliain 1984, shínigh sé le Napoli, club Iodálach gan bhua in aon chomórtas le seasca bliain. Is ansin a shroich Maradona bhuaic a ghairmréime, ag buachan an scudetto Iodálach dhá uair, i 1986-1987 agus 1989-1990, an Corn UEFA i 1989, an Coppa Italia i 1987 agus an Supercopa Italiana i 1990. D'fhág sé an Iodáil i 1991, ag dul go Sevilla FC sa Spáinn. I 1993 d'fhill sé ar an Airgintín, ag imirt le Newell's Old Boys, roimh dul ar ais go Boca Juniors, áit a d'éirigh sé as an bpeil ar 30 Deireadh Fómhair 1997.

Gairm idirnáisiúnta[athraigh | edit source]

Thabhaigh Maradona an clú agus cháil is mó mar imreoir leis na Albicelestes, foireann idirnáisiúnta na hAirgintíne. Ghlac sé páirt i gceithre Chorn Domhanda as a chéile idir 1982 agus 1994, ag buachan an choirn sa bhliain 1986 agus ag críochnú sa dara háit sa bhliain 1990.

D'imir sé a chéad chluiche idirnáisiúnta ag aois a sé dhéag in aghaidh na hUngáire ar an 27 Feabhra 1977. Agus é ocht mbliana d'aois, réalta an chomórtais Craobh Domhanda na nÓg a bhí ann, agus é ag imirt cluiche den scoth sa bhua 3-1 i gcoinne Aontas na Sóivéide sa chluiche ceannais. Ar an 2 Meitheamh 1979, d'aimsigh sé a chéad chúl sinsir sa bhua 3-1 in aghaidh na hAlban i bPáirc Hampden, Glaschú.

Corn Domhanda 1982[athraigh | edit source]

Ghlac Maradona áit ina chéad Chorn Domhanda sa Spáinn sa bhliain 1982. Bhí na curaidh Airgintín ag cosaint an choirn a bhuadar sa bhliain 1978, ach chailleadar in éadan na Beilge sa chéad bhabhta. Cé go raibh buanna cuimsitheacha acu in aghaidh na hUngáire agus na Salvadóire chun áit sa dara bhabhta a bhaint amach, fuair an Bhrasaíl agus an Iodáil an ceann is fearr orthu chun bata agus bóthar a thabhairt dóibh. D'imir Maradona gach nóiméad de gach cluiche, ag aimsiú dhá chúl i gcoinne na hUngáire, ach seoladh ón pháirc é le cárta dearg agus iad ag tabhairt aghaidh ar an Bhrasaíl de bharr droch-imirt tromchúiseach.

Corn Domhanda 1986[athraigh | edit source]

Bhí Maradona ina chaptaen agus an imreoir ab fhearr i bhfoireann na hAirgintíne a bhuaigh an corn sa bhliain 1986, ag buachan an chluiche ceannais in aghaigh na Gearmáine Thiar i Meicsiceo. Le linn an choirn ar fad, chruthaigh Maradona é féin mar sár-imreoir fuinniúil an chomórtas. Uair amháin eile, d'imir sé gach nóiméad de chluichí na tíre, ag gnóthú chúig chúl agus ag cruthú chúig chúl do chomh-imreoirí eile. Leis a dhá chúl sa bhua i gcoinne Shasana sa chluiche ceathrú ceannais, bhí Maradona daingnithe mar laoch an spóirt.

Imríodh an cluiche seo le Cogadh na nOileán Fháclainne mar chúlra idir an Airgintín agus an Ríocht Aontaithe, agus bhí mothúcháin den sórt fós san aer le linn an chluiche ar fad. Bhí an imirt cothrom nuair a bhuail Maradona le liathróid ard sa bhosca, agus críochnaíodh an liathróid in eangach na Sasanach. Bhí na Sasanaigh ar buile mar dealraíodh gur le lámh Maradona a cuireadh an liathróid sa chúl, rud a cruthaíodh níos déanaí. Maidir le Maradona féin, níor admhaigh seisean gur bhain sé feidhm mí-dhleathach as a lámh, ach mar a dúirt sé "beagán de cloigeann Maradona agus beagán de lámh Dé". "Lamh Dé" a tugadh air as seo amach nó "La mano de Dios." Sheas an cúl in aon chor, rud a chruthaigh clampar i Sasana a mhairfeadh ar feadh na blianta fada. Sa deireadh, ar an 22 Lúnasa 2005 dúirt Maradona go rinne sé an feall d'aon ghnó, agus bhí a fhios aige láithreach bonn gur cúl mí-dhleathach a bhí ann.

Cé gur chothaigh an chéad chúl an-díospóireacht agus conspóide, bhí gach duine ar aon tuairim faoin dara chúl, a roghnaíodh níos déanaí mar an ceann is fearr riamh i stair an choirn. Ní raibh cúrsaí socraithe síos fós nuair a ghlac Maradona seilbh ar an liathróid thiar ina leath féin. Thiontaigh sé go tapa sular rith sé níos mó ná leath den ghort leis an liathróid faoi smacht aige, ag druibleáil thar chúigéar imreoirí Sasanacha (Peter Beardsley, Steve Hodge, Peter Reid, Terry Butcher, agus Terry Fenwick) sular bhuail sé an liathróid thar Peter Shilton sa chúl. Vótáladh mar "Chúl na hAoise" ag pobalbhreith de chuid FIFA sa bhliain 2002.