Séarlas I, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban

Séarlas I, Rí Shasana, na hÉireann agus na hAlban
	; (1636)
Ainm sa teanga dhúchais	(en) Charles I of England
Beathaisnéis
Breith	19 Samhain 1600 (Iúlach); Pálás Dhùn Phàrlain
Bás	30 Eanáir 1649 (Iúlach) ; 48 bliana d'aois; Pálás Whitehall
Siocair bháis	Pionós an bháis (Dícheannadh)
Áit adhlactha	St George's Chapel, Windsor (en) (1649–)
Monarc Ríocht Shasana
	27 Márta 1625 – 30 Eanáir 1649 ; ← Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire – Séarlas II Shasana →
Monarc na hAlban
	27 Márta 1625 – 30 Eanáir 1649 ; ← Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire – Séarlas II Shasana →
Monarc na hÉireann
	27 Márta 1625 – 30 Eanáir 1649
Diúc Eabhraic
	6 Eanáir 1605 – 27 Márta 1625
Faisnéis phearsanta
Reiligiún	Anglacánachas agus an Eaglais Chaitliceach Rómhánach
Gníomhaíocht
Suíomh oibre	Londain (1625–1649)
Gairm	polaiteoir, bailitheoir ealaíne, monarc
Lá féile	30 Eanáir
Eile
Teideal uasal	Monarc na hAlban (1625–); Monarc Ríocht Shasana (1625–); Monarc na hÉireann (1625–); Prionsa na Breataine Bige (1616–); Iarla Chester (1616–); Diúc Chorn na Breataine (1612–); Diúc Rothesay (1612–); Diúc Eabhraic (1605–1625); Marquess of Ormond (en) (1600–); Tiarna (1600–); Duke of Albany (en) (1600–); Earl of Ross (en) (1600–)
Teaghlach	Teaghlach na Stíobhartach
Céile	Henrietta Maria na Fraince (1625–)
Páiste	Séarlas II Shasana, Henry Stuart, Diúc Gloucester, Henrietta Shasana, Charles James Stuart, Diúc Chorn na Breataine, Banphrionsa Anne Shasana, Séamas II agus VII, Banphrionsa Elizabeth Shasana, Mary Henrietta, an Banphrionsa Ríoga, Catherine Stuart
Athair	Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire agus Anne na Danmhairge
Siblín	Henry Frederick, Prionsa na Breataine Bige, Elizabeth Stuart, Banríon na Boihéime, Margaret Stuart, Robert Stuart, Diúc Chinn Tìre agus Latharna, Mary Stuart agus Sophia Shasana
Croineolaíocht
30 Eanáir 1649 (Iúlach)	execution of Charles I (en)
2 Feabhra 1626	corónú (Abtheach Westminster)
	Gradam a fuarthas Ridire an Ghairtéir ;
	Síniú

Bhí Séarlas I (19 Mí na Samhna 1600 - 30 Eanáir 1649) ina rí ar Shasana, Albain agus Éirinn. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, Séamus I Shasana. Bhí sé i gcóróin ó 27 Márta 1625 go dtí gur chuir fórsaí na Parlaiminte chun báis é ar 30 Eanáir 1649. Nuair a tháinig deireadh leis an Interregnum faoi cheannas Oilibhéir Cromail, cuireadh an mhonarcacht ar bun arís agus cuireadh an mac ba shine leis i réim, mar Sheárlas II.

Óige

Réimeas

Ar an 7 Meitheamh 1628, thug Séarlas I a aontú d'Achainí um Chearta^[1]^[2].

Den chuid is mó, léirigh an Achainí an tuairim a bhí ag na Tiarnaí agus na Teachtaí go raibh na rudaí seo a leanas in éadan dhlí Shasana, gan cead na Parlaiminte:^[3]

cánacha a ghearradh (iasachtaí éigeantacha don Choróin san áireamh),
príosúnacht nó bású nach dtarlaíonn de réir "próis chuí an dlí",
an dlí míleata a chur i bhfeidhm do shibhialtaigh seachas in aimsir chogaidh nó reibiliúin agus
saighdiúirí agus mairnéalaigh a chur ar billéad go héigeantach.

Dá thairbhe sin, ba chéim bhunúasach an Achainí i bhforbairt smaointeoireachta Sasanaí & Mericeánaí maidir leis an tsaoirse agus rialachas bunreachtúil.

An Cogadh Cathartha

Bású

Faoin mbliain 1648, bhí an Chéad Chogadh Cathartha i Sasana críochnaithe agus an Pharlaimint i réim, a bhuíochas ar Oilibhéar Cromail agus ar cheannairí cumasacha eile. Faoi dheireadh na bliana, ní raibh fágtha sa Pharlaimint ach feisirí ar mhian leo Séarlas I a thriail ar chúiseamh tréasa (dhíbir an Coirnéal Thomas Pride an chuid eile). Thaobhaigh Cromail leis na feisirí a raibh triail uathu (an “Rump”), agus bhí sé féin orthu siúd a shínigh barántas báis an Rí. Básaíodh Séarlas I ar 30 Eanáir 1649.

Féach freisin

Tagairtí

↑ ""Achainí um Chearta"". téarma.ie. Dáta rochtana: 2020-06-07.
↑ nó "Achainí an Chirt"
↑ "UCD School of Law" (ga). www.facebook.com. Dáta rochtana: 2020-06-07.

[1] ""Achainí um Chearta"". téarma.ie. Dáta rochtana: 2020-06-07.

[2] ó "Achainí an Chirt"

[3] "UCD School of Law" (ga). www.facebook.com. Dáta rochtana: 2020-06-07.

[1]

[2]

[3]