Jump to content

René Descartes

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Infotaula de personaRené Descartes

Cuir in eagar ar Wikidata
Ainm sa teanga dhúchais(fr) René Descartes
(la) Renatus Cartesius
Beathaisnéis
Breith31 Márta 1596
Descartes (Ríocht na Fraince)
Bás11 Feabhra 1650
53 bliana d'aois
Stócólm, An tSualainn Cuir in eagar ar Wikidata
Siocair bháisBás nádúrtha (Niúmóine)
Áit adhlacthaAbbey of Saint-Germain-des-Prés (en) Aistrigh (1819–)
Abbey of St Genevieve (en) Aistrigh (1667–1819)
Adolf Fredrik Church (en) Aistrigh (1650–1666) Cuir in eagar ar Wikidata
Ollamh
Cuir in eagar ar Wikidata
Faisnéis phearsanta
ReiligiúnEaglais Chaitliceach Rómhánach
Scoil a d'fhreastail sé/sícollège Henri-IV de La Flèche (en) Aistrigh
Ollscoil Utrecht
Ollscoil Leiden
Prytanée National Militaire Cuir in eagar ar Wikidata
Tráchtas acadúiltráchtas dlí René Descartes (1616 Cuir in eagar ar Wikidata)
Comhairleoir dochtúireachtaIsaac Beeckman agus Jacobus Golius
Teanga dhúchaisan Fhraincis
Gníomhaíocht
Réimse oibreFealsúnacht, meitifisic, eipistéimeolaíocht, matamaitic, meicnic, Cartesianism (en) Aistrigh, réasúnachas, fisic, optaic, teoiric an cheoil agus fuaim
Suíomh oibre La Flèche
Poitiers
Stócólm Cuir in eagar ar Wikidata
Gairmfealsamh, teoiricí ceoil, comhfhreagraí, mechanical automaton engineer (en) Aistrigh, saighdiúir, réalteolaí, ceoleolaí, fisiceoir, matamaiticeoir, scríbhneoir Cuir in eagar ar Wikidata
Ball de
GluaiseachtRéasúnachas
Mac/iníon léinnGilles-François Boulduc agus René Fédé
Faoi thionchar
TeangachaAn Laidin agus an Fhraincis
Saothar
Saothar suntasach
Teaghlach
PáirtíHelena Jans van der Strom Cuir in eagar ar Wikidata
PáisteFranccine Descartés Cuir in eagar ar Wikidata
AthairJoachim Descartes  agus Jeanne Brochard
SiblínPierre Descartes
Duine muintearthaCatherine Descartes (neacht) Cuir in eagar ar Wikidata
Síniú


IMDB: nm1548818 Allocine: 37035
Musicbrainz: 05099e0b-bbb1-4aca-97b8-7eca9fbae68a Discogs: 3594153 IMSLP: Category:Descartes,_René Find a Grave: 8404 Cuir in eagar ar Wikidata

B'fhealsamh, matamaiticeoir, agus fisiceoir Francach sa 17ú céad é René Descartes (La Haye en Touraine, An Fhrainc, 31 Márta 1596 - Stócólm, an tSualainn, 11 Feabhra 1650), a bhfuil aithne air anois mar bhunaitheoir na fealsúnachta nua-aimseartha. Rinne sé saothar suntasach sa mheicnic is an optaic freisin.

Rinne Descartes cur síos ar an modh eolaíoch ina shaothar Discours de la méthode (1637). Chuaigh sé i ngleic le barúlacha Arastatail, a bhí i réim go dtí sin, rud a chuir tús leis an eolaíocht nua

Leag Descartes amach fealsúnacht chun eolas daonna a bhunú ar sceipteachas ina leabhar Meditationes de Prima Philosophia (Smaointe ar Bhunús na Fealsúnachta, 1641)[1]. Is é bunsmaoineamh a fhealsúnachta an abairt Cogito Ergo Sum (smaoiním, mar sin táim ann).

Meditationes de prima philosophia 1641

Bhunaigh Descartes an gheoiméadracht anailíseach, agus tá na comhordanáidí Cairtéiseacha ainmnithe as.

Cheap Descartes geoiméadracht chomhordanáideach, an chéad fhorbairt mhór sa gheoiméadracht ó Eoiclíd. Ba mhór an dul chun cinn don gheoiméadracht forbairt na geoiméadrachta anailísí ag Descartes. Mar shampla, feiniméin thríthoiseacha: luaitear Descartes mar cheapadóir an chórais seo, bíodh is gur bhain Apallóinias feidhm as aiseanna ina staidéar ar chónghearrthaí. Comhordanáidí Cairtéiseacha. Sa mhatamaitic, bealach a shaothraigh René Descartes chun ionad pointe a shainiú de réir a fhaid ó dhá líne dhíreacha fhosaithe is (de ghnáth) ingearacha, a dtugtar aiseanna na gcomhordanáidí orthu.

Descartes, La Geometrie, 1637

Descartes in Éirinn

[cuir in eagar | athraigh foinse]

D'aistrigh William MoIyneux Meditationes (Machnamh, 1641) mar Six Metaphysical Meditations (Sé Mhachnamh Meitifisiciúil, 1680).

  1. Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011)