René Descartes

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
René Descartes
Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg
ollamh

Saol
Eolas breithe Descartes, Márta 31, 1596
Náisiúntacht An Fhrainc
Teanga dhúchais An Fhraincis
Bás Stócólm agus Stockholm City (en) Aistrigh, Feabhra 11, 1650
Áit adhlactha Abbey of Saint-Germain-des-Prés (en) Aistrigh
Adolf Fredrik Church (en) Aistrigh
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás bás nádúrtha (niúmóine)
Muintir
Athair Joachim Descartes
Páistí
Siblíní
Teaghlach
Oideachas
Alma mater collège Henri-IV de La Flèche (en) Aistrigh
Ollscoil Leiden
Ollscoil Utrecht
Stiúrthóir tráchtais Isaac Beeckman (en) Aistrigh
Jacobus Golius (en) Aistrigh
Teangacha An Laidin
An Fhraincis
Mic léinn Gilles-François Boulduc (en) Aistrigh
René Fédé (en) Aistrigh
Gairm
Gairm fealsamh, matamaiticeoir, ceoleolaí, fisiceoir, réalteolaí, music theorist (en) Aistrigh, correspondent (en) Aistrigh, mechanical automaton engineer (en) Aistrigh agus saighdiúir
Saothar iomráiteach Tacartheoiric
Daoine le tionchar air/uirthi Platón, Arastotail, Ainseilm an Canterbury, Tomás ó Aquino, William of Ockham (en) Aistrigh, Francisco Suárez agus Marin Mersenne (en) Aistrigh
Ballraíocht Acadamh na nEolaíochtaí
Gluaiseacht rationalism (en) Aistrigh
Creideamh
Reiligiúin Eaglais Chaitliceach Rómhánach
IMDb nm1548818
Firma Descartes.svg

B'fhealsamh, matamaiticeoir, agus fisiceoir Francach sa 17ú céad é René Descartes (La Haye en Touraine, An Fhrainc, 31 Márta 1596 - Stócólm, an tSualainn, 11 Feabhra 1650), a bhfuil aithne air anois mar bhunaitheoir na fealsúnachta nua-aimseartha. Rinne sé saothar suntasach sa mheicnic is an optaic freisin.

Fealsúnacht[cuir in eagar | athraigh foinse]

Rinne Descartes cur síos ar an modh eolaíoch ina shaothar Discours de la méthode (1637) rud a chuir tús leis an eolaíocht nua agus a scar le barúlacha Arastotail a bhí i réim go dtí sin.

Leag Descartes amach fealsúnacht chun eolas daonna a bhunú ar sceipteachas ina leabhar Meditationes de Prima Philosophia (Smaointe ar Bhunús na Fealsúnachta, 1641)[1]. Is é bunsmaoineamh a fhealsúnachta an abairt Cogito Ergo Sum (smaoiním, mar sin táim ann).

Meditationes de prima philosophia 1641

Matamaitic[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhunaigh Descartes an gheoiméadracht anailíseach, agus tá na comhordanáidí Cairtéiseacha ainmnithe as.

Cheap Descartes geoiméadracht chomhordanáideach, an chéad fhorbairt mhór sa gheoiméadracht ó Eoiclíd. Ba mhór an dul chun cinn don gheoiméadracht forbairt na geoiméadrachta anailísí ag Descartes. Mar shampla, feiniméin thríthoiseacha: luaitear Descartes mar cheapadóir an chórais seo, bíodh is gur bhain Apallóinias feidhm as aiseanna ina staidéar ar chónghearrthaí. Comhordanáidí Cairtéiseacha. Sa mhatamaitic, bealach a shaothraigh René Descartes chun ionad pointe a shainiú de réir a fhaid ó dhá líne dhíreacha fhosaithe is (de ghnáth) ingearacha, a dtugtar aiseanna na gcomhordanáidí orthu.

Descartes, La Geometrie, 1637

Descartes in Éirinn[cuir in eagar | athraigh foinse]

D'aistrigh William MoIyneux Meditationes (Machnamh, 1641) mar Six Metaphysical Meditations (Sé Mhachnamh Meitifisiciúil, 1680).

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011)