Rómánsachas

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Der Wanderer über dem Nebelmeer (Gaeilge: 'An Luaineadóir, lastuas de mhuir na néalta'), Caspar David Friedrich a dhein é sa mbliain 1818. Tá an pictiúr seo ar cheann desna saothair ealaíne is cáiliúla dá mbaineann leis an Rómánsachas.

Is éard atá i gceist leis an Rómánsachas ná gluaiseacht chultúrtha a tháinig ar an bhfód ag deireadh an 18ú haois i Sasana agus sa nGearmáin, agus a chuaigh ar fud na hEorpa le linn an 19ú haois go dtí na 1850idí. Tugtar Rómánsaithe ar na daoine - idir ealaíontóirí, scríbhneoirí agus smaointeoirí - a bhí páirteach sa Rómánsachas, nó a bhfuil tionchar an Rómánsachais le feiscint i saothair dá gcuid.

Do dhiúltaigh an Rómánsachas don Réasún agus do ghlac sé leis an mothúchán go fonnmhar. Ag an am céanna, do mhór sé an Sublime (Gaeilge: An Uasdiamhair), mar a tugtaí air - b'in é gach a raibh idir dhiamhracht agus an rud fantaiseach, idir bhrionglóid agus thromluí, idir uafás agus uaisleacht. Tá tionchar an Rómánsachais le feiscint i réimse na n-ealaíon (.i. sa Litríocht, sa bPéintéireacht, sa nDealbhóireacht agus sa gCeol) agus i réimse na smaointe (.i. sa bPolaitíocht agus sa bhFealsúnacht) araon.

Is í saintréith an Rómánsachais ná an fonn a bhíodh ar an Rómánsaí gach a raibh istigh ina chroí agus a anam a chur in iúl. I réimse na n-ealaíon, do dheineadh ealaíontóirí Rómánsacha iarracht cur le cumas na n-ealaíon sa tslí is go bhféadfaidís gach a mothaídís a nochtadh. I réimse na smaointe, murab ionann is smaointeoirí móra na hEagnaíochta, do chuireadh smaointeoirí Rómánsacha béim ar laige an Réasúin.