Fiús (ceimic)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Sa cheimic, is éard is fiús dúile ann ná an oiread nasc ceimiceach is féidir le hadamh amháin a dhéanamh le hadaimh is móilíní eile. Tomhas is ea é, ar chumas nasctha adaimh nó dúile, sé sin, an méid adamh ar féidir leis cuingriú leo nó cá mhéad leictreon a chaithfidh sé gnóthú, cailleadh nó roinnt chun struchtúr triathgháis a bhaint amach.

Cur síos[cuir in eagar | athraigh foinse]

Cinntear cumas nasctha adaimh ar leith, de réir líon na n-adamh hidrigine a chuingríonn sé le. I meatán, tá fiús de 4 ag carbón; in amóinia, tá fiús de 3 ag nítrigin; in uisce, tá fiús de 2 ag ocsaigin; agus i gclóiríd hidrigine, tá fiús de 1 ag clóirín. Is féidir clóirín, toisc go bhfuil fiús de 1 aige, a chur in ionad hidrigine. Tá fiús de 5 ag fosfar i bpeinteaclóiríd fhosfair, PCl55. Léiríonn léaráidí fiúsanna de chomhdhúil cumas nasctha na ndúl, le línte tarraingthe idir dhá ghné, ar a dtugtar bannaí uaireanta, a léiríonn gaireacht sáithithe do gach dhúil. Taispeánann an dá thábla thíos roinnt samplaí de chomhdhúile éagsúla, a gcuid léaráidí fiúsanna, agus na fiúsanna do gach dúil den chomhdhúil.

Comhdhúil H2
Hidrigin
CH4
Meatán
C3H8
Própán
C2H2
Aicéitiléin
Léaráid Wasserstoff.svg Methane-2D-flat-small.png Propane-2D-flat.png Ethyne-2D-flat.png
Fiúsanna

Hidrigin: 1

Carbón: 4 Hidrigin: 1

Carbón: 4 Hidrigin: 1

Carbón: 4 Hidrigin: 1

Comhdhúil NH3
Amóinia
NaCN
Ciainíd sóidiam
H2S
Suilfíd hidrigine
H2SO4
Aigéad sulfarach
Cl2O7
Heaptocsaíd déchlóiríd
XeO4
Tatrocsaíd xeanóIn
Léaráid Ammoniak.png Sodium cyanide-2D.svg Hydrogen sulfide.svg Sulfuric acid chemical structure.png Dichlorine heptoxide.svg Xenon-tetroxide-2D.png
Fiúsanna

Nítrigin: 3 Hidrigin: 1

Sóidiam: 1 Carbón: 4 Nítrigin: 3

Sulfar: 2 Hidrigin: 1

Sulfar: 6 Ocsaigin: 2 Hidrigin: 1

Clóirín: 7 Ocsaigin: 2

Xeanón:8 Ocsaigin:2 }}