Dòmhnall Mac an Deòir

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Dòmhnall Mac an Deòir
Donald Dewar First Minister.jpg
Ball de Chomhairle Dhlíthiúil na Ríochta Aontaithe


Príomh fuip


Ceannaire Pháirtí Lucht Oibre na hAlban


Ball de 44ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe

Márta 31, 1966 - Bealtaine 29, 1970
District: Obar Dheathain a Deas
Election: 1966 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 47ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Aibreán 13, 1978 - Aibreán 7, 1979
District: Glasgow Garscadden (en) Aistrigh
Election: UK Parliamentary by-election (en) Aistrigh
Ball den 48ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Bealtaine 3, 1979 - Bealtaine 13, 1983
District: Glasgow Garscadden (en) Aistrigh
Election: 1979 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 49ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Meitheamh 9, 1983 - Bealtaine 18, 1987
District: Glasgow Garscadden (en) Aistrigh
Election: 1983 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Scáth-Rúnaí Stáit na hAlban

Deireadh Fómhair 31, 1983 - Iúil 18, 1992
Bruce Millan (en) Aistrigh - Tom Clarke (en) Aistrigh
Ball den 50ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Meitheamh 11, 1987 - Márta 16, 1992
District: Glasgow Garscadden (en) Aistrigh
Election: 1987 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 51ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Aibreán 9, 1992 - Aibreán 8, 1997
District: Glasgow Garscadden (en) Aistrigh
Election: 1992 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Scáth-Rúnaí Stáit um Obair agus Pinsean

Iúil 18, 1992 - Deireadh Fómhair 19, 1995
Michael Meacher (en) Aistrigh - Chris Smith, Baron Smith of Finsbury (en) Aistrigh
Príomh-Aoire an Lucht Oibre

Deireadh Fómhair 19, 1995 - Bealtaine 2, 1997
Derek Foster, Baron Foster of Bishop Auckland (en) Aistrigh - Alastair Goodlad (en) Aistrigh
Ball den 52ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Bealtaine 1, 1997 - Deireadh Fómhair 11, 2000
District: Glasgow Anniesland (en) Aistrigh
Election: 1997 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Rúnaí Stáit na hAlban

Bealtaine 2, 1997 - Bealtaine 17, 1999
Michael Forsyth, Baron Forsyth of Drumlean (en) Aistrigh - John Reid, Baron Reid of Cardowan (en) Aistrigh
Ball den 1ú Pharlaimint na hAlban

Bealtaine 6, 1999 - Deireadh Fómhair 11, 2000
District: Glasgow Anniesland (en) Aistrigh
Election: 1999 Scottish Parliament general election (en) Aistrigh
1. Prìomh-mhinistearan na h-Alba

Bealtaine 17, 1999 - Deireadh Fómhair 11, 2000
← no value - Jim Wallace, Baron Wallace of Tankerness (en) Aistrigh
Saol
Eolas breithe Glaschú, Lúnasa 21, 1937
Náisiúntacht An Ríocht Aontaithe
Bás Dún Éideann, Deireadh Fómhair 11, 2000
Na cúinsí a bhaineann lena b(h)ás  (Rith fola ceirbreach)
Muintir
Céile/Céilí Alison Mary McNair (en) Aistrigh
Oideachas
Alma mater Ollscoil Ghlaschú
The Glasgow Academy (en) Aistrigh
Teangacha An Béarla
Gairm
Gairm polaiteoir agus dlíodóir
Áit oibre Londain
Creideamh
Páirtithe polaitíochta Scottish Labour Party (en) Aistrigh
Páirtí an Lucht Oibre

Bhí Dòmhnall Mac an DeòirDonald Dewar i mBéarla (a rugadh ar 21 Lúnasa 1937 agus a d'éag ar 11 Deireadh Fómhair 2000) ina dhlíodóir agus ina pholaiteoir Albanach, agus an chéad duine a ceapadh mar Chéad Aire na hAlban.[1]

Saol[cuir in eagar | athraigh foinse]

Céimí de chuid Ollscoil Ghlaschú (MA 1961 LLB 1964) ab ea Mac an Deòir agus cháiligh sé ina aturnae.[2]

Ghlac sé páirt ghníomhach i bpáirtí an Lucht Oibre agus i bpolaitíocht ní ba leithne óna laethanta ollscoile ar aghaidh (is iomaí duine a raibh aithne aige air ag an am sin a shíl go ndearna sé céim sa dlí go pointe áirithe mar leithscéal chun cur leis an tréimhse a chaith sé san ollscoil). Sa bhliain 1966 toghadh Mac an Deòir mar Fheisire de chuid Pháirtí an Lucht Oibre nuair a bhí sé ocht mbliana fichead d'aois, in Obar Dheathain Theas (tar dó seasamh sa toghcheantar gan rath sa bhliain 1964.)

Portráid de Donald Dewar

Tar éis dó a shuíochán a chailleadh sa bhliain 1970, bhí sé ina Thuairisceoir i bPainéal "Leanaí Shiorrachd Lannraig" ar feadh tamaill, sula ndeachaigh sé isteach sa chomhlacht Ross Harper Murphy, áit a ndearnadh comhpháirtí de sa bhliain 1975.

Sa bhliain 1978 toghadh chun na Parlaiminte arís é, i bhfothoghchán Ghlaschú Gart Sgadan agus bhí sé ina fheisire ar feadh dhá bhliain fichead ina dhiaidh sin. Bhí sé ina Scáth-Rúnaí Stáit don Albain (1983-92), ina Scáth-Rúnaí Stáit Slándála Sóisialta (1992-95) agus ina Phríomh-Aoire ar an bhFreasúra (1995-97).

Mar urlabhraí an fhreasúra, bhí tionchar mór ag an méid a dúirt sé i roinnt díospóireachtaí maidir le hathchóiriú dlí na hAlban.

Féinriail[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tar éis do Pháirtí an Lucht Oibre an chumhacht a bhaint amach arís, rinneadh Rúnaí Stáit don Albain de. Thug sé tús áite do reifreann cineachaidh na bliana 1997 a bhuachan. Tar éis é sin a dhéanamh, bhí sé i mbun Bhille na hAlban, 1998, a athbhunaigh Parlaimint na hAlban.

1999, d'osclaíodh parlaimint na hAlban don chéad uair ó 1707

Tar éis bhunú an rialtais cineachta i nDún Éideann i mí na Bealtaine 1999, rinneadh an chéad cheannaire ar Pháirtí Lucht Oibre na hAlban agus Céad-Aire na hAlban de, i gcomhrialtas leis an bPáirtí Daonlathach Liobrálach. Bhí cealú na tionachta feodaí i measc phríomhbheartais an rialtais nua.

dealbh bhrád le Archie Forrest, Kelvingrove Art Gallery

Bás[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa bhliain 2000, bhí ar an Uasal Mac an Deòir saoire leighis ar trí mhí (Bealtaine go Lúnasa) a thógáil, mar gheall ar obráid croí, agus ar 11 Deireadh Fómhair bhuail rith fola san inchinn é. Fuair sé bás an lá dár gcionn, gan teacht chuige féin arís.

I mí na Samhna 2000, d'fhoilsigh Iris Dhlí-Chumann na hAlban léirmheas báúil ar an saol oibre mar dhlíodóir a bhí ag an Uasal Mac an Deòir, scríofa ag Ross Harper.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. "A shuíochán slán ag the Right Honourable Pat Jimmy Den Rua MP" (ga-IE). Tuairisc.ie. Dáta rochtana: 2020-08-21.
  2. Scoil Dlí, COBÁC. "UCD School of Law" (ga). www.facebook.com. Dáta rochtana: 2020-08-21.