Charles Stewart Parnell

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Charles Stewart Parnell
Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg
Ball den 21ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Aibreán 21, 1875 - Márta 24, 1880
District: Meath (en) Aistrigh
Election: UK Parliamentary by-election (en) Aistrigh
Ball den 22ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Márta 31, 1880 - Bealtaine 5, 1880
District: Meath (en) Aistrigh
Election: 1880 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 22ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Aibreán 10, 1880 - Samhain 18, 1885
District: Cork City (en) Aistrigh
Election: 1880 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 22ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Aibreán 15, 1880 - Bealtaine 5, 1880
District: Mayo (en) Aistrigh
Election: 1880 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 23ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Samhain 24, 1885 - Meitheamh 26, 1886
District: Cork City (en) Aistrigh
Election: 1885 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Ball den 24ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe

Iúil 1, 1886 - Deireadh Fómhair 6, 1891
District: Cork City (en) Aistrigh
Election: 1886 United Kingdom general election (en) Aistrigh
Saol
Eolas breithe Contae Chill Mhantáin, Meitheamh 27, 1846
Náisiúntacht Éire
Bás Brighton (en) Aistrigh, Deireadh Fómhair 6, 1891
Áit adhlactha Reilig Ghlas Naíon
Muintir
Athair John Parnell
Máthair Delia Tudor Stewart Parnell
Céile/Céilí Katharine O'Shea  (Iúil 2, 1891 -
Páistí
Siblíní
Oideachas
Alma mater Magdalene College (en) Aistrigh
Teangacha An Béarla
Gairm
Gairm polaiteoir
Áit oibre Londain
Creideamh
Páirtithe polaitíochta Páirtí Parlaiminteach na hÉireann
Léig an Rialtais Dúchais

Polaiteoir Éireannach ab ea Charles Stewart Parnell (27 Meitheamh, 18466 Deireadh Fómhair, 1891).

Duine de na ceannairí ba thábhachtaí in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe sa naoú haois déag ab ea Parnell, agus tugtar an leasainm "Rí gan choróin na hÉireann" air. Ba bhall de Theach na dTeachtaí é ó 1875 ar aghaidh. Uachtarán Chonartha na Talún ab ea é, agus theastaigh Rialtas Dúchais uaidh.

Bhí cónaí air i nGleanntáin na hAbhainn, Ráth Droma, Contae Chill Mhantáin, agus tá a eastát oscailte don phobal inniu.

Bolscareacht ó Punch (1882) Parnell mar "Irish Frankenstein"

Conradh na Talún[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhunaigh Mícheál Dáibhéad Conradh na Talún sa bliain 1879. Ba é Parnell an chéad uachtarán ar an gConradh. Theastaigh ó Chonradh na Talún deireadh a chur le cíosanna arda agus díshealbhú, agus deis a thabhairt do thionúntaí an talamh a cheannach dóibh féin. Bhí modhanna síochánta ag an gConradh. Cuireadh cruinnithe ar siúl áit ar bith a raibh trioblóid ann, agus mhol an Conradh baghcat a dhéanamh.

Chuir cumhacht an Chonartha eagla ar an rialtas Gallda agus gabhadh Parnell. Bhí sé i bpríosún ar feadh tamaill. Scaoileadh saor é nuair a dhiúltaigh tionóntaí cíos ar bith a íoc. Sa bhliain 1881 tháinig acht i bhfeidhm a bhunaigh cúirteanna talún chun cíos cothrom a shocrú. As sin amach ní bheadh tiarna talún in ann tionónta a dhíshealbhú má bhí an cíos íoctha aige.

Sa bhliain 1879, chuaigh sé go Meiriceá chun airgead a bhailiú agus cabhair a lorg. Bhí an-tóir air i measc na ndaoine.

Thaistil Parnell an tír ag cur ina luí ar na daoine tacú le leasú chóras na talún.[1] Ar an 19 Meán Fómhair 1880 in Inis, contae an Chláir, thug Parnell óráid cáilúil ag moladh modhanna síochánta nuair a spreag sé neamhíocaíocht cíosa agus baghcait. Ach bhain Parnell úsáid as na focail "shun" (seachain) agus "coventry" ag an am. Thug an pobal cúl droma do Captaen Boycott cúpla lá níos déanaí agus tháinig an focal " baghcat" i bhfeidhm.

Katharine O'Shea (Mrs Charles Stewart Parnell)

Rialtas Dúchais[cuir in eagar | athraigh foinse]

Ar an 28 Lúnasa 1877, toghadh Charles Stewart Parnell ina uachtarán ar Pháirtí an Rialtais Dúchais (tugadh an “Chónaidhm” air ag an am). Thug an BPE (Bráithreachas Phoblacht na hÉireann) tacaíocht dó is cosúil. Chuir siad an ruaig ar Issac Butt agus an dearcadh measartha a bhí aige i leith roinnt mhaith ceisteanna.[2]

Theastaigh ó Pharnell deireadh a chur le hAcht an Aontais agus Rialtas Dúchais a bhaint amach.[3]

Ar 17 Bealtaine 1880, toghadh Charles Stewart Parnell ina chathaoirleach  ar Léig an Rialtais Dúchais. Amach le William Shaw, a bhí ina mhinistir Protastúnach agus ina Fhuig (Whig).

Bhí Cogadh na Talún ar tí briseadh amach ag an am..

Sa bhliain 1881 cuireadh an "Rí gan choróin” faoi ghlas agus i 1882, siníodh “Conradh” Kilmainham. Aus 'é Charles Stewart Parnell a bhunaigh an Páirtí Parlaiminteach na hÉireann sa bhliain 1882, in áit Léig an Rialtais Dúchais[4],

Ritheadh bille um Rialtas Dúchais na hÉireann sa bhliain 1886, ach ní bhfuair sé faomhadh Theach na dTeachtaí.

Bhí scoilt sa Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann nuair a thit Parnell sa bhliain 1891.

Dealbh chuimhneacháin i mBaile Átha Cliath ar Shráid Pharnell

Scannal O'Shea[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sa bhliain 1890 d'fhógair Parnell go raibh sé chun Katharine O'Shea a phósadh, bean a bhí tar éis colscaradh a fháil. Bhí adhaltranas ar siúl ag Parnell agus Kitty O'Shea roimhe sin. Chuir an scannal isteach ar a lán daoine. Labhair go leor díobh amach i gcoinne Pharnell, agus chaill sé cuid mhaith dá thacaíocht.

Phós Parnell O'Shea ar 25 Meitheamh, 1891.

Bás agus sochraid[cuir in eagar | athraigh foinse]

Bhuail taom croí Parnell i nDeireadh Fómhair, agus fuair sé bás i mBrighton i Sasana. Ní raibh sé ach 45 bliain d'aois. Bhí níos mó ná 200,000 duine ar a shochraid i mBaile Átha Cliath ar 11 Deireadh Fómhair, 1891.

Cuireadh san uaigh i Reilig Ghlas Naíon é.

1881: an "Rí gan choróin”

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. COGG. "Stóë Staire". Dáta rochtana: 2020.
  2. Jackson, Alvin. (2003). "Home rule : an Irish history, 1800-2000". London: Weidenfeld & Nicolson. OCLC 51270900. 
  3. Paul Bew, Parnell, Charles Stewart (1846-1891), politician and landowner, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press (2004-5)
  4. Cowman, Des - Fianaise na Staire Iml. 3 : Gnéithe de Stair an 20ú hAois, Ar dTuiscint ar an Domhan Nua-Aoiseach (An Gúm 1991).