Callisto (gealach)

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
WD Bosca Sonraí Réad RéalteolaíochCallisto Callisto symbol (lower case, fixed width).svg
Callisto - July 8 1979 (38926064465).jpg
Ainmniúcháin eile Júpiter IV
Cineál moon of Jupiter (en) Aistrigh
Fionnachtaí Galileo Galilei Cuir in eagar ar Wikidata
Dáta fionnachtana Eanáir 7, 1610[1]
Eapainm Kallisto (en) Aistrigh
Réad tuismitheora Iúpatar
Sonraí fithiseach
Apaipsis 1,897,000 km Cuir in eagar ar Wikidata
Pearaipsis 1,869,000 km Cuir in eagar ar Wikidata
Ais mhór a 1,882,700 km
Éalárnacht e 0.0074
Tréimhse fhithiseach P 16.689 d
Claonadh i 2.017 °
Saintréithe fisiceacha agus réaltmhéadracha
Ga 2,410.3 km Cuir in eagar ar Wikidata
Méid dhealraitheach (V) 5.65 Cuir in eagar ar Wikidata
Achar dromchla 73,000,000 km² Cuir in eagar ar Wikidata
Mais 107.566 Yg[2] Cuir in eagar ar Wikidata
Toirt 59,000,000,000 km³ Cuir in eagar ar Wikidata
Meándlús 1.8344 g/cm³ Cuir in eagar ar Wikidata
Imtharraingt dromchla 1.235 cm/s² Cuir in eagar ar Wikidata
Ailbéideacht 0.22 Cuir in eagar ar Wikidata
Teocht an dromchla
íosmhéid  meán  uasmhéid
80 K[3]  134 K[3]  165 K[3] Cuir in eagar ar Wikidata
Cuid de Gealacha Galileo Cuir in eagar ar Wikidata
Le cuid

Gealach de chuid Iúpatair í Callisto, agus í ar an naoú satailít is cóngaraí don phláinéad sin. Ceann de Ghealacha Galileo atá ann, is é sin, na gealacha a d'aithin Galileo Galilei roimh aon duine eile sa bhliain 1610. Is í Callisto an tríú ghealach ceann is mó sa Ghrianchóras.

Fuair Callisto a hainm ó Simon Marius (a dúirt gur Johannes Kepler a mhol an t-ainm dó), an réalteolaí Gearmánach a thug le fios gurbh eisean, seachas Galileo, ba thúisce a chonaic an ghealach. Ní raibh na réalteolaithe sásta na hainmneacha a thug Marius ar na gealacha a úsáid, agus ar feadh i bhfad, thugaidís "Iúpatar a ceathar" ar Europa, agus iad ag baint úsáide as córas ainmnithe na ngealach a bhí céadcheaptha ag Galileo féin. Mar sin, níor éirigh "Callisto" coitianta mar ainm ach san fhichiú haois.

Tá Callisto ainmnithe as "Callisto", ghrá gheal Séas ("Zeus" as Béarla) i miotaseolaíocht na Gréige.

Cósúil le Europa tá dromchla oighear ar an ngealach agus chreideann eolaithe go bhfuil uisce salannach faoi.

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]