Bizerte

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Bizerte
بنزرت
Bizerte
Rialtas
Tír Flag of Tunisia.svg An Túinéis
Gobharnóireacht Bizerte
Déimeagrafaic
Achar 34 km²
Daonra 136,917[1]
Dlús daonra 4,026/km²
Airde 5 m

Is cathair suite i nGobharnóireacht Bizerte sa Túinéis é Bizerte(Araibis:بنزرت,Benzart).Tá sé suite ar an gcósta Meánmhara ag béal do chainéal a rinne ceangal idir Loch Bizerte agus an mhuir. Is é Bizerte an cathair is faide ó thuaidh san Afraic.

Stair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Bunaidh agus luathstair[athraigh | athraigh vicithéacs]

Bizerte, 1961

Is é Bizerte an cathair is sine sa Túinéis. Bhunaigh na Féinícigh an cathair timpeall 1100 RCh,[2]A'Kra a thugtar air.[3] Úsáidtear an lonnaíocht mar chuan trádála. Timpeall 950 RCh, rinne an Chartaig ionradh ar an lonnaíocht. Bhain go leor ginearáil Cartagacha cosúil Hannibal úsáid as cuan Bizerte sna Cogaí Púnacha.

Sa bhliain 149 RCh, ghabh na Rómhánaigh seilbh ar an gcathair. Bhi smacht maith acu ar an gcathair go dtí an bhliain 439 AD nauir a tháinig na Vandalaigh. Ba thús maith é an chathair dá n-ionraidh eile.

Ón mbliain 534 AD go 642 AD, bhí Bizerte faoi smacht na hImpireachta Bhiosantach. Tar éis sin sa bhliain 647 AD, rinne na hArabaigh ionradh air.

Faoi riail na Fraince[athraigh | athraigh vicithéacs]

Ag Conradh Bheirlín, 1878, tugtar údarú don bhFrainc seilbh a ghabháil ar an Túinéis.[4] Tháinig na Fraincigh trí bliana i ndiaidh sin. Thóg siad calafort mór sa chathair.

Géarchéim Bizerte[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tar éis neamhspleáchas na Túineise ón bhFrainc sa bhliain 1956, níor fhág siad Bizerte mar ba chalafort chablaigh straitéiseach é do Chogadh na hAilgéire. Chuir sé sin fearg ar an Túinéis agus sa bhliain 1961, chuir siad imshuí i gcion ar an mbunáit chabhlaigh in Bizerte. Mar gheall ar seo, tharla cath idir forsaí na Fraince agus forsaí na Tuinéise. Maraíodh 630 Túinéiseach agus 24 Francach. D'fhag an Fhrainc an bunáit ar 15 Deireadh Fomhair 1963, nuair a cuirtear deireadh leis an gcogadh san Ailgéir.

Déimeagrafaic[athraigh | athraigh vicithéacs]

De réir daonaireamh 2014, tá 136,917 duine ina gcónaí in Bizerte,[1] ach má cuirtear Menzel Jemil agus Menzel Abderrahmane leis, is gaire do 180,000 ata ann. Is méadú e seo ón daonaireamh 2004 nuair a bhí 114,371 duine ina gcónaí ann.

Caidreamh Idirnáisiúnta[athraigh | athraigh vicithéacs]

Tá Bizerte nasctha leis na háiteanna seo a leanas:

Tagairtí[athraigh | athraigh vicithéacs]

  1. 1.0 1.1 http://census.ins.tn/sites/default/files/vol%201%20rgph%202014%20site%20%281%29.pdf lch.179 (ar)
  2. Hervé Bourges et Claude Wauthier, Les 50 Afriques : Maghreb, Afrique du Nord-Est, Corne de l'Afrique, Afrique sahélo-soudanienne, Golfe du Bénin, éd. du Seuil, Paris, 1979, lch 68 (fr)
  3. Renaud 1996 lch.14 (fr)
  4. Jean Ganiage, Les origines du Protectorat français en Tunisie, éd. Maison tunisienne de l’édition, Tunis, 1968, lch. 417 (fr)