Ard-Rí na hÉireann

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search

Teideal ríogach Éireannach é Ard-Rí na hÉireann (Sean-Ghaeilge Ard rí Érenn), a thugtaí ar na ríthe a bhíodh i réim i dTeamhair na Ríthe, idir seanscéalach agus stairiúil.

Cé gur mhaígh na ríthe úd go raibh ceannas acu ar Éirinn ar fad, ní rialtaí Éire riamh mar stáit aonadach. Smaoiníodh ar an Ard-Ríogacht mar ard-tiarna ag fheidhmiú ardfhlaithis ar ríochtaí neamhspleácha. Tá easpa bhunús de réir dlí don Ard-Rí, ámh, san Fhéineachas

D'insealbhaítí Ard-Ríthe go tradisiúnta i dTeamhair na Ríthe. De réir sean-nóis, bhúireadh an Lia Fáil ainm an rí dlisteanaigh dá gcuirfeadh sé a chos air.
Brian Bóramha, 1002 - 1014, an tArd-Rí b'fhéidir is cáiliúla ariamh

Liosta Ard Ríthe[cuir in eagar | athraigh foinse]

Cuireann Litríocht Éireannach na meánaoise agus luath-nua-aimseartha sraith leanúnach Ard-Ríthe i leith, ag síneadh na mílte bliain siar. Creideann scoláirí anois gur tógán bréagstairiúil den 8ú haois AD i Ré na Lochlannach é líon na ríthe seo, slánaonad polaitiúil samhlaithe siar i bhfad nár tháinig i bhfeidhm go dtí Mael Seachlainn I.[1][2][3][4][5]

Sláine mac DealabhFear Bolg ab ea an chéad Ard-Rí de réir na hannála, agus Ruairí Ó Conchúir an rí dearanach roimh ionsaí na Normannach ar Éirinn.

Féach fosta[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Dáibhí Ó Cróinín, "Ireland, 400–800", in Dáibhí Ó Cróinín (eag.), A New History of Ireland 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 182–234.
  2. Koch, John T. (2006). "Celtic Culture: A Historical Encyclopedia". ABC-CLO. 
  3. Roe, Harry (1999). "Tales of the Elders of Ireland". Oxford University Press. 
  4. Michael Roberts (1957). "Early Irish history and pseudo-history". Bowes & Bowes Michigan University Press. 
  5. Francis John Byrne, Irish Kings and High Kings, Londain, 1973, ll. 40–47