Veiniséala

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
Infotaula de geografia políticaVeiniséala
República Bolivariana de Venezuela (es) Edit the value on Wikidata
Flag of Venezuela (en) Coat of arms of Venezuela (en)
Flag of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Coat of arms of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cathair

Aintiún Gloria al Bravo Pueblo (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata

Ainmnithe in ómós Simón Bolívar agus An Veinéis Edit the value on Wikidata
Suíomh
VEN orthographic.svg Edit the value on Wikidata
 8°N 67°W / 8°N 67°W / 8; -67

Príomhchathair Caracas Edit the value on Wikidata
Daonra
Iomlán 28,515,829 (2019) Edit the value on Wikidata
Teanga, nó leagan teanga An Spáinnis
Venezuelan Sign Language (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Tíreolaíocht
Cuid de Meiriceá Laidineach, Meiriceá Theas, Ibero-America (en) Aistrigh, Hispanic America (en) Aistrigh agus G3 Free Trade Agreement (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Achar dromchla 916,445 km² Edit the value on Wikidata
Suite i nó in aice le limistéar uisce An tAigéan Atlantach Edit the value on Wikidata
Pointe is airde Pico Bolívar (en) Aistrigh (4,978 m) Edit the value on Wikidata
Pointe is ísle Lagunillas (en) Aistrigh (-12 m) Edit the value on Wikidata
Ar theorainn le
Sonraí stairiúla
Leanann sé/sí Gran Colombia (en) Aistrigh agus Republic of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Cruthú 1811
Eagraíocht pholaitiúil
Córas rialtais presidential régime (en) Aistrigh agus federal republic (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht feidhmiúcháin National Executive Branch (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Comhlacht reachtach National Assembly of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
• President of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Nicolás Maduro (Márta 5, 2013) Edit the value on Wikidata
• President of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata Nicolás Maduro (Márta 5, 2013) Edit the value on Wikidata
Highest judicial authority (en) Aistrigh Supreme Tribunal of Justice of Venezuela (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eacnamaíocht
Nominal GDP (en) Aistrigh

482,359,318,767.7 $ (2014) Edit the value on Wikidata

)
Nominal GDP per capita (en) Aistrigh 15,692 $ (2014) Edit the value on Wikidata
Cúlchiste iomlán 9,794,062,064 $ (2017) Edit the value on Wikidata
Airgeadra Venezuelan bolívar (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Aitheantóir tuairisciúil
Lonnaithe i gcrios ama
Fearann Idirlín barrleibhéil .ve (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Telephone numbering plan (en) Aistrigh +58 Edit the value on Wikidata
Emergency phone number (en) Aistrigh 9-1-1 (en) Aistrigh agus 171 (en) Aistrigh Edit the value on Wikidata
Eile

Láithreán Gréasáin mppre.gob.ve Edit the value on Wikidata

Is tír ar chósta thuaidh Mheiriceá Theas é Veiniséala. Spáinnis an teanga oifigiúil. Is é Caracas an phríomchathair. Ba é Diego de Losada a bhunaigh an chathair i 1567 tar éis dó na pobail áitiúla a threascairt i gcogadh. Meastar go bhfuil daoine ina gcónaí sa réigiún le os cionn deich míle bliain. Cruthaíodh an tír nuair a thit Gran Colombia as a chéile sa bhliain 1830 tar éis do na coilíneachtaí saoirse a bhaint den Spáinn i 1811. Ba sa bhliain 1522 a bunaíodh an chóilíneacht Spáinneach agus is í an Spáinnis príomhtheanga na tíre ó shin.

Ba é an cócó príomhtháirge na tíre ar feadh cúpla céad bliain, agus tháinig daoine anois ón Spáinn chun dul i mbun feirmeoireachta. Bhain siad úsáid as sclábhaire ón Afraic chomh maith, agus rinneadh forbairt ar bharraí eile ar nós cadás, siúcra, caife agus tobac. Is cuid thábhachtach de chultúr Veineiséala traidisiúin, ceol agus amhráin na sclábhaithe.

Rinne Francisco de Miranda, a chaith seal in arm na Spáinne, agus a bhí páirteach i gcogadh saoirse Stáit Aontaithe Mheiriceá agus i Réabhlóid na Fraince, iarracht neamhspleáchas a bhaint amach do Veiniséala, ach ní raibh aird ar bith air, agus níor tháinig gluaiseacht na saoirse chun cinn go dtí gur ghabh Napoleon seilbh ar an Spáinn. D'úsáid lucht rachmais Veiniséala an t-ionradh sin mar leithscéal chun neamhspleáchas a fhógairt i mí Iúil 1811. Bhí Simón Bolívar i measc na réabhlóidithe agus scaip sé soiscéal na réabhlóide ar fud Mheiriceá Theas. Rinne na Spáinnigh iarracht na coilínigh a athghabháil nuair a bhí Napoleon ruaigthe as a dtír féin acu, agus troideadh cogadh fada fuilteach, ach faoi 1821 bhí neamhspleáchas Veiniséala buanaithe.

Tháinig ceannairí éagsúla míleata i gcomharbacht ar a chéile sa tréimhse ar a dtugtar an caudillismo agus bhí cogadh cathardha sa tír idir na coimeádaigh agus na liobrálaigh sna blianta 18591863. Ba iad na liobrálaigh a bhuaigh an cogadh sin, ach ba iad na ginearáil a choinnigh an chumhacht.

Sa chuid ba mhó den bhfichiú haois bhí saighdiúirí i gceannas na tíre, ach cuireadh rialtas daonlathach ar bun i 1959. Is é Hugo Chavez an t-uachtaráin atá ann ó 1999. Iarshaighdiúir a rinne iarracht an rialtas a chur dá chois, ach a toghadh go daonlathach ó shin faoi dhó. Cuireadh as oifig é in éirí amach den eite dheis, a fuair tacaíocht ó na Stáit Aontaithe, ach de bharr léirsithe ollmhóra b'éigean don lucht ceannairce cumhacht a ghéilleadh dó arís.

Rinne Chavez dlúthcheangal le rialtas Chúba agus fógraítear go bhfuil "sóisialachas don 21ú haois" i réim sa tír. Bhí an-chuid airgid ag an rialtas mar gheall ar na tobair ola atá go flúirseach inti agus caithtear cuid mhór airgid ar chúinsí sláinte agus oideachais na mbocht a fheabhsú.

Acharl 912,050 ciliméadar cearnach, 30,000 ciliméadar cearnach faoi uisce. Aeráid the theochreasach atá sa tír.

Daonra: 25,375, 281 (2005)

Naisc sheachtracha[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]



Tíortha Mheiriceá Theas
Airgintín, an | Bholaiv, an | Bhrasaíl, an | Cholóim, an | Eacuadór | Ghuáin, an | Paragua | Peiriú | tSile, an | Suranam | Uragua | Veiniséala