Simón Bolívar

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios, ceannaire réabhlóideach i Meiriceá Theas.

Simón Bolívar

Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios nó Simón Bolívar a bhí ina míleata Venezuelan agus ceannaire polaitiúil a d'imir ról lárnach i mbunú Veiniséala , Eacuadór, an Bholaiv, Panama agus Cholóim mar stát ceannasach, neamhspleách ar riail na Spáinne.

Rugadh Bolívar i saibhir, teaghlaigh Creole aristocratic, agus cosúil le daoine eile ar a lá, Cuireadh oideachas air thar lear ag aois óg, ag teacht sa Spáinn ag aois 16. Tá, a tugadh isteach é chuig na smaointe agus smaointe Enlightenment fhoghlaim fealsúna, a líonadh leis an uaillmhian a chur in ionad an Spáinnis mar rialóirí. Leas a bhaint as an neamhord sa Spáinn spreag an Cogadh Peninsular, inaugurated Bolívar a fheachtas ar son neamhspleáchas i 1808, achomharc a dhéanamh chun an daonra creole saibhir trí iarracht saoirse trí phróiseas coimeádach [2] agus bhí comhdháil náisiúnta eagraithe laistigh de thrí bliana. In ainneoin roinnt hindrances, lena n-áirítear an teacht ar fhórsa gan fasach sluaíochta móra na Spáinne, i réim na réabhlóidithe sa deireadh, a chríochnaigh le bua tírghráthóir ag Cath Carabobo in 1821, rud a rinne héifeachtach Veiniséala tír fíor neamhspleách.

Tar éis an bua thar an monarcacht na Spáinne, Bolívar páirt i bunaíodh an chéad aontas na náisiún neamhspleách i Meiriceá Laidineach, Gran Cholóim, a raibh sé ina uachtarán ó 1819 go 1830. Trí feachtais mhíleata eile, liberated sé freisin Eacuadór, Peiriú, agus ar deireadh, an Bholaiv (ainmníodh ina dhiaidh), ag glacadh leis an uachtaránacht ar gach ceann de na náisiúin nua. Ag an bhuaic a chumhachta, rialaigh Bolívar thar chríoch ollmhór ó theorainn hAirgintíne don Mhuir Chairib.

El Libertador[athraigh | athraigh vicithéacs]

D'fhill Bolivar ar Veiniséala i 1807 agus bhí sé páirteach sa troid in aghaidh Napoléon nuair a rinneadh rí na Spáinne de Joseph Bonaparte. D'fhógair an 'junta' i gCaracas a neamhspleáchas i 1810 agus cuireadh Bolivar go Sasana ar mhisean taidhleoireachta.

I 1813 bhí Bolivar i gceannas ar ionradh míleata ar Veiniséala. Ghabh sé Mérida ar an 23 Bealtaine, agus fógraíodh gurb é an Fuascailteoir (El Libertador) é. Lean cogadh a mhair sé bliana go dtí gur éirigh le Bolivar tír fheidearálach neamhspleách a chruthú darbh ainm Gran Colombia. Lean an troid in aghaidh na Spáinne ar feadh na mblianta eile, agus saoradh Peiriú in 1824. Ar an 6ú Lúnasa 1825 cuireadh Poblacht na Bolaive ar bun in ómós do Bolivar, agus scríobh sé bunreacht don tír nua.

Theastaigh ó Bolivar tír mhór fheidearálach a bhunú a bheadh cosúil le Stáit Aontaithe Mheiriceá ach bhí an oiread sin easaontais ann gur fhógair sé é féin ina dheachtóir ar Gran Colombia i 1828. Lean an t-achrann ar aghaidh áfach agus d'éirigh sé as oifig ar an 27 Aibreán 1830, agus fuair sé bás den eitinn ar an 17 Nollaig an bhliain chéanna.