John Dalton

Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.
Jump to navigation Jump to search
John Dalton
John Dalton. Line engraving by W. H. Worthington, 1823, afte Wellcome V0006489.jpg
uachtarán

1816 - 1844
Saol
Eolas breithe Cumberland (en) Aistrigh, Meán Fómhair 6, 1766
Náisiúntacht Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann
Teanga dhúchais An Béarla
Bás Manchain, Iúil 27, 1844
Oideachas
Alma mater Harris Manchester College (en) Aistrigh
Teangacha An Béarla
Múinteoirí John Gough (en) Aistrigh
Mic léinn James Prescott Joule
Gairm
Gairm fisiceoir, matamaiticeoir, meitéareolaí agus ceimiceoir
Fostóirí Ollscoil Oxford
Saothar iomráiteach atomic theory (en) Aistrigh
Aonad maise adamhaí
daille dath
law of multiple proportions (en) Aistrigh
Dlí Dalton
Duais
Daoine le tionchar air/uirthi John Gough (en) Aistrigh
Ballraíocht Cumann Ríoga
Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá
Royal Prussian Academy of Sciences (en) Aistrigh
Acadamh na nEolaíochtaí
Bavarian Academy of Sciences and Humanities (en) Aistrigh
Manchester Literary and Philosophical Society (en) Aistrigh
John Dalton Signature c1827.svg

Ceimiceoir agus fisiceoir Sasanach ab ea John Dalton (6 Meán Fómhair 176627 Iúil 1844). Rugadh in Eaglesfield é, in aice le Cockermouth i gCumberland. Cinntíodh ó thurgnaimh a rinne Dalton go raibh damhnaí rialaithe ag dlíthe áirithe.

Taighde[cuir in eagar | athraigh foinse]

Sna blianta 1808-1810 chuir Dalton a theoiric adamhach le chéile, agus rinne eolaíocht chainníochtúil sa cheimic[1]. Thóg sé clár meáchan adarnhach.

Rinne sé taighde ar mheascáin gás go príomha, fórsa gaile, leaisteachas gaile agus forbairt theirmeach gás.

D'fhionn sé dlí ("dlí Dalton" inniuˈ) ar pháirtbhrúnna, go bhfeidhmíonn gach gás ar leith, i meascán gás i soitheach, an brú céanna is a d'fheidhmeodh sé dá mbeadh sé ina aonar sa toirt sin, agus mar sin go bhfeidhmíonn páirtbhrú i gcomhréir le codán an gháis sin sa mheascán.

Feidhmíonn na gáis uile nearnhspleách ar a chéile. Mar shampla, cuimsíonn an t-atmaisféar 80% nítrigine, a bheag nó a mhór, agus mar sin feidhmíonn an nítrigin 80% de bhrú an atmaisféir.

Tionchar[cuir in eagar | athraigh foinse]

Le hobair John Dalton ar an teoiric adamhach timpeall 1810, tháinig an cheimic chun tosaigh ina heolaíocht chainníochtúil agus d'fhorbair go tapa sa 19ú céad.

Féach freisin[cuir in eagar | athraigh foinse]

Tagairtí[cuir in eagar | athraigh foinse]

  1. Matt Hussey, Fréamh an Eolais (p198), Coiscéim